Adhyaya 99
Vastu-Pratishtha & Isana-kalpaAdhyaya 995 Verses

Adhyaya 99

Sūrya-pratiṣṭhā-kathana (Account of Installing Sūrya)

บทนี้พระผู้เป็นเจ้าทรงแสดงพิธี “สุริยประติษฐา” ในกรอบของวาสตุ–ประติษฐาและอีศานกัลปะ พิธีเริ่มด้วยลำดับพยางค์มนตร์แบบบีชะ/กลุ่มวรรณะ แล้วดำเนิน “ตามที่กล่าวไว้ก่อน” ด้วยการจัดมณฑป พร้อมกรรมเตรียม เช่น สนานะ (อาบน้ำพิธี) และศุทธิ (การชำระให้บริสุทธิ์) บนวิทยาอาสนะ/ไศยยา ผู้ประกอบพิธีทำอังคะ-นยาสะแด่ภาสกร จากนั้นสถาปนาตรี-ตัตตวะ แล้วนยาสะคาดี-ปัญจกะพร้อมสระ แสดงการวางเป็นชั้น ๆ ของเสียงมนตร์ หลักการ (ตัตตวะ) และฐานที่ตั้ง หลังชำระปิณฑีอีกครั้ง จึงขยายนยาสะผ่านตัตตวะ-ปัญจกะไปถึงส-เทศ-ปทะที่กำหนด ครูบาอาจารย์สถาปนาศักติแบบสรรวโตมุขี และด้วยมือตนเองประดิษฐานสุริยะผู้ประกอบด้วยศักติ ท้ายสุดยืนยันธรรมเนียมการตั้งนามลงท้าย “สวามิน” และย้ำมนตร์สุริยะที่สอนไว้ก่อนว่าเป็นหลักอันเชื่อถือได้สำหรับการประติษฐา

Shlokas

Verse 1

ख , ग , घ , ङ च ॐ हूं स इति घ ह्रीं क्रियाशक्तये नम इति झ ॐ क्रियाशक्तये नम इति घ जप्त्वानुरूपतः इति ग , छ , च अथोनशततमो ऽध्यायः सूर्यप्रतिष्ठाकथनं ईश्वर उवाच वक्ष्ये सूर्यप्रतिष्ठाञ्च पूर्ववन्मण्डपादिकं स्नानादिकञ्च सम्याद्य पूर्वोक्तविधिना ततः

(อักษรมนตร์:) ขะ กะ ฆะ งะ จะ; แล้ว ‘โอม หูṃ สะ’ (กำกับว่า “ฆะ”); แล้ว ‘หรีṃ—นมะห์แด่กรียาศักติ’ (กำกับว่า “ฌะ”); แล้ว ‘โอม—นมะห์แด่กรียาศักติ’ (กำกับว่า “ฆะ”); เมื่อสวดภาวนาตามลำดับอันเหมาะสมแล้ว (กำกับว่า “กะ ฉะ จะ”) บัดนี้เริ่มบทที่ ๙๙: “ว่าด้วยการสถาปนาพระสุริยะ” พระอีศวรตรัสว่า: “เราจักอธิบายการสถาปนาพระสุริยะ และการจัดมณฑปเป็นต้นดังเดิม รวมทั้งพิธีสรงและกรรมอื่น ๆ ให้ถูกต้องตามวิธีที่กล่าวไว้ก่อน แล้วจึง…”

Verse 2

विद्यामासनशय्यायां साङ्गं विन्यस्य भास्करं त्रितत्त्वं विन्यसेत्तत्र सस्वरं खादिपञ्चकं

บนอาสนะ/แท่นบรรทมแห่งวิทยา เมื่อกระทำนยาสะแห่งองค์ประกอบ (อังคะ-นยาสะ) แด่ภาสกรแล้ว พึงวางตริ-ตัตตวะไว้ ณ ที่นั้น ต่อจากนั้นพึงประดิษฐานหมวดห้าขึ้นต้นด้วย ‘ขะ’ (ขาทิ-ปัญจกะ) พร้อมทั้งสระด้วย

Verse 3

शुद्ध्यादि पूर्ववत् कृत्वा पिण्डीं संशोध्य पूर्ववत् सदेशपदपर्यन्तं विन्यस्य तत्त्वपञ्चकं

เมื่อประกอบพิธีชำระล้างและกิจอื่น ๆ ตามที่กำหนดไว้ก่อนแล้ว และชำระปิณฑี (piṇḍī) อีกครั้งดังเดิม พึงกระทำนยาสะ (nyāsa) แห่งตัตตวะทั้งห้า (tattva-pañcaka) จนถึงตำแหน่งที่เรียกว่า ‘สเดศปท’ (sa-deśa-pada)

Verse 4

शक्त्या च सर्वतोमुख्या संस्थाप्य विधिवततः स्वाणुना विधिवत् सूर्यं शक्त्यन्तं स्थापयेद्गुरुः

ครั้นสถาปนา “ศักติผู้หันสู่ทุกทิศ” (sarvatomukhī Śakti) โดยชอบแล้ว อาจารย์พึงใช้มือของตนสถาปนา “สุริยะ” ผู้ประกอบด้วยศักติ ตามพิธีบัญญัติ

Verse 5

स्वाम्यन्तमथवादित्यं पादान्तन्नाम धारयेत् सूर्यमन्त्रास्तु पूर्वोक्ता द्रष्टव्याः स्थापनेपि च

ต่อจากนั้น พึงกำหนด/จารึกนามของอาทิตยะ ณ ปลายบาท (pāda) ให้ลงท้ายด้วยคำว่า “สวามิน” และมนตร์สุริยะที่กล่าวไว้ก่อนแล้ว พึงนำมาใช้แม้ในพิธีสถาปนาด้วย

Frequently Asked Questions

A staged installation workflow: aṅga-nyāsa of Bhāskara on the Vidyā-seat, placement of tri-tattva and tattva-pañcaka, khādi-pañcaka with vowels, repeated piṇḍī purification, and the prior installation of sarvatomukhī Śakti before establishing Sūrya.

It frames consecration as disciplined alignment of mantra (sound), tattva (principle), and ritual action (kriyā), so that correct Vāstu–pratiṣṭhā becomes a dharmic technology supporting worship, inner purification, and the integrated pursuit of bhukti and mukti.