Previous Verse
Next Verse

Agni Purana — Agneya-vidya, Shloka 46

Chapter 31 — मार्जनविधानं

The Procedure of Mārjana / Purificatory Sprinkling

शान्तिरस्तु शिवञ्चास्तु दुष्टमस्य प्रशाम्यतु वासुदेवशरीरोत्थैः कुशैर् निर्मथितं मया

śāntirastu śivañcāstu duṣṭamasya praśāmyatu vāsudevaśarīrotthaiḥ kuśair nirmathitaṃ mayā

ขอให้มีสันติ ขอให้มีสิริมงคล ความชั่วร้ายในสิ่งนี้จงสงบระงับ—ข้าพเจ้าได้ขัดถูให้คลายฤทธิ์ด้วยหญ้ากุศะซึ่งกล่าวกันว่าเกิดจากพระวรกายของวาสุเทวะ

śāntiḥpeace
śāntiḥ:
Karta (कर्ता/subject)
TypeNoun
Rootśānti (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Nominative (प्रथमा/1st), Singular
astulet there be
astu:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootas (धातु)
FormImperative (लोट्), 3rd person, Singular
śivamauspiciousness
śivam:
Karta (कर्ता/subject of ‘astu’)
TypeNoun
Rootśiva (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Nominative/Accusative (प्रथमा/1st), Singular; used as auspiciousness
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormAvyaya; conjunction (च)
astulet it be
astu:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootas (धातु)
FormImperative (लोट्), 3rd person, Singular
duṣṭamthe evil/affliction
duṣṭam:
Karta (कर्ता/subject of ‘praśāmyatu’)
TypeNoun
Rootduṣṭa (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Nominative (प्रथमा/1st), Singular; ‘evil/affliction’
asyaof this (person/thing)
asya:
Sambandha (सम्बन्ध/genitive)
TypeNoun
Rootidam (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormMasculine/Neuter, Genitive (षष्ठी/6th), Singular; pronoun
praśāmyatumay it subside/be pacified
praśāmyatu:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootśam (धातु)
FormImperative (लोट्), 3rd person, Singular; with prefix pra-
vāsudeva-śarīra-utthaiḥwith those arisen from Vāsudeva’s body
vāsudeva-śarīra-utthaiḥ:
Karaṇa (करण/instrument)
TypeAdjective
Rootvāsudeva (प्रातिपदिक) + śarīra (प्रातिपदिक) + uttha (प्रातिपदिक)
FormMasculine/Neuter, Instrumental (तृतीया/3rd), Plural; बहुपद-तत्पुरुष (‘arisen from the body of Vāsudeva’) qualifying ‘kuśaiḥ’
kuśaiḥwith kuśa-grass blades
kuśaiḥ:
Karaṇa (करण/instrument)
TypeNoun
Rootkuśa (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Instrumental (तृतीया/3rd), Plural
nirmathitamchurned/ground out/removed by rubbing
nirmathitam:
Kriya (क्रिया; participial predicate)
TypeVerb
Rootmath (धातु) + kta (कृत्)
FormPast passive participle (क्त/PPP) with prefix nir-; Neuter, Nominative/Accusative, Singular; agrees with ‘duṣṭam’
mayāby me
mayā:
Karta (कर्ता/agent in passive)
TypeNoun
Rootasmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormInstrumental (तृतीया/3rd), Singular

Lord Agni (instructing the ritual procedure to the sage Vasiṣṭha)

Vidya Category: {"primary_vidya":"Mantra","secondary_vidya":"Puja-vidhi","practical_application":"Śānti–rakṣā utterance during/after purification, using kuśa as a consecrated implement to pacify doṣa/evil influences in the rite and environment.","sutra_style":false}

Encyclopedic Reference: {"reference_type":"Procedure","entry_title":"Śānti-Rakṣā with Kuśa as Vāsudeva-sambhūta","lookup_keywords":["śānti","rakṣā","kuśa","Vāsudeva","duṣṭa-praśamana"],"quick_summary":"Invokes peace and auspiciousness, then ritually neutralizes harmful influences by rubbing/cleansing with kuśa identified as arising from Vāsudeva."}

Alamkara Type: Anuprāsa (śānti/śiva; praśāmya)

Concept: Apotropaic purification: sacred identification (kuśa as Vāsudeva-linked) converts a simple object into a protective medium.

Application: Use sanctified materials with mantra and intention to ‘cool’ disturbances (duṣṭa) in domestic/temple rites.

Khanda Section: Puja-vidhi (Shanti & Raksha-mantra / ritual pacification)

Primary Rasa: śānta

Secondary Rasa: bhayānaka

Visual Art Cues: {"scene_description":"A practitioner holding a bundle of kuśa, gently rubbing/cleansing a ritual space or person while reciting ‘śāntir astu, śivaṃ cāstu’, with a calm protective aura.","kerala_mural_prompt":"Kerala mural, priest with kuśa bundle performing rakṣā, circular protective mandala motifs, subdued greens and reds, serene faces, stylized sacred space.","tanjore_prompt":"Tanjore style, central auspicious inscription ‘Śāntiḥ’, priest with kuśa, gold leaf highlighting kuśa tips and halo-like protection, temple interior elements.","mysore_prompt":"Mysore painting, clear depiction of kuśa bundle and rubbing action, labeled ritual implements, soft pastel palette, instructional composition.","mughal_miniature_prompt":"Mughal miniature, intimate indoor ritual scene, detailed textiles and vessels, priest using kuśa to cleanse, attendants watching, fine linework and naturalistic shading."}

Audio Atmosphere: {"recitation_mood":"devotional","suggested_raga":"Bhairav","pace":"slow","voice_tone":"instructional"}

Sandhi Resolution Notes: śāntirastu → śāntiḥ astu; śivañcāstu → śivam ca astu; kuśair → kuśaiḥ; vāsudevaśarīrotthaiḥ → vāsudeva-śarīra-utthaiḥ.

Related Themes: Agni Purana 31 (Kuśāpamārjana rites)

V
Vāsudeva
K
Kuśa (Darbha grass)
Ś
Śānti (pacification)
Ś
Śiva (auspiciousness as a quality)

FAQs

It gives a śānti-prayoga: a pacificatory utterance paired with the ritual act of nirmathana (frictional rubbing) using kuśa grass to neutralize duṣṭa (harmful/inauspicious) influences.

Beyond mythology, it preserves applied ritual technology—specific materials (kuśa), a procedural action (nirmathita), and a formulaic blessing (śānti/śiva)—showing the text’s coverage of practical liturgy and protection rites alongside other disciplines.

It frames purification as both intention and action: invoking peace/auspiciousness while ritually removing negativity, aiming at the settling of harmful karmic or inauspicious effects and restoring ritual purity.