Varaha Purana 97.17: Adhyaya 97, Shloka 17

The Glory of Rudra: The Origin of the Kapālamocana Pilgrimage Site and Rudra’s Expiatory Vow

Devanagari script

महेश्वरं ततो गत्वा गयां पुण्यामथागमत् ॥ तत्र फल्गुकृतस्नानः पितॄन्सन्तर्प्य यत्नतः ॥

Sanskrit recitationVaraha Purana 97.17

Transliteration

maheśvaraṁ tato gatvā gayāṁ puṇyām athāgamat || tatra phalgukṛtasnānaḥ pitṝn santarpya yatnataḥ ||

Translation

తర్వాత మహేశ్వరానికి వెళ్లి ఆయన పుణ్యక్షేత్రమైన గయకు చేరాడు. అక్కడ ఫల్గు నదిలో స్నానం చేసి, శ్రద్ధతో పితృదేవతలకు తర్పణాదులు సమర్పించి తృప్తిపరిచాడు।

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• महेश्वरम्: Maheśvara (Śiva)
• महेश्वरम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: महेश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; कर्मधारय (महान् ईश्वरः)

• ततः: then
• ततः: Kriya-vishesana (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय; कालवाचक

• गत्वा: having gone
• गत्वा: Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु)
• Form: क्त्वान्त (gerund); पूर्वक्रिया

• गयाम्: Gayā (holy place)
• गयाम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: गया (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन

• पुण्याम्: holy
• पुण्याम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: पुण्य (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण

• अथ: then
• अथ: Kriya-vishesana (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: अथ (अव्यय)
• Form: अव्यय; अनन्तरार्थक/आरम्भसूचक (then/now)

• अगमत्: went / arrived
• अगमत्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु)
• Form: लङ्-लकार (अनद्यतनभूत), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक (locative adverb: there)

• फल्गुकृतस्नानः: having bathed in the Phalgu (river)
• फल्गुकृतस्नानः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: फल्गु-कृत-स्नान (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (कर्ता), एकवचन; बहुपद-तत्पुरुष: ‘फल्गौ कृतं स्नानं येन सः’ (one who has bathed in Phalgu)

• पितॄन्: the ancestors (manes)
• पितॄन्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: पितृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), बहुवचन (acc. pl.)

• सन्तर्प्य: having satisfied (with offerings)
• सन्तर्प्य: Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम्-तृप् (धातु)
• Form: ल्यप्/क्त्वा-समकक्ष (absolutive/gerund) ‘सन्तर्प्य’ = ‘सन्तर्पयित्वा’ (having satisfied)

• यत्नतः: carefully, diligently
• यत्नतः: Kriya-vishesana (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: यत्नतः (अव्यय)
• Form: अव्यय; क्रियाविशेषण (with effort/carefully)

Speaker

Narrator

Tags

• Classical Literature
• Ancient Geography
• Ancestral Rites
• Cultural Heritage

FAQs

What is the historical significance of this verse?

Gayā and the Phalgu are central to South Asian memorial and ancestral-rite traditions; the verse is a witness to the antiquity of these associations in Purāṇic literature.

Which geographic location is identified?

Gayā (in present-day Bihar, India) and the Phalgu/Falgu river associated with the Gayā region.

What is the primary ethical instruction?

It emphasizes careful responsibility toward lineage and memory through disciplined ritual attention (yatnataḥ).