Adhyaya 93: The Battle of Mahiṣa Daitya and the Gods

Verse 1

श्रीवराह उवाच । ततो महिषदैत्यस्तु कामरूपी महाबलः । मत्तहस्तिनमारुह्य यियासुर्मेरुपर्वतम् ॥

శ్రీవరాహుడు పలికెను—అప్పుడు ఇష్టరూపధారి మహాబలవంతుడైన మహిషదైత్యుడు మత్తగజమును అధిరోహించి మేరుపర్వతమునకు వెళ్లదలచెను।

Verse 2

कालः कृतान्तो रक्ताक्षो हरणो मित्रहाऽनिलः । यज्ञहा ब्रह्महा गोग्घ्नः स्त्रीघ्नः संवर्त्तकस्तथा ॥

కాల, కృతాంత, రక్తాక్ష, హరణ, మిత్రహా, అనిల; యజ్ఞహా, బ్రహ్మహా, గోగ్ఘ్న, స్త్రీఘ్న మరియు సంవర్త్తక—ఇవే దైత్య నాయకుల పేర్లు।

Verse 3

इत्येते दश चैकाश्च दैत्येन्द्रा युद्धदुर्मदाः । यथासंख्येन रुद्रांस्तु दुद्रुवुर्भीमविक्रमाः ॥

ఇట్లు యుద్ధమదంతో ఉన్మత్తులైన ఈ పదకొండు దైత్యేంద్రులు, యథాక్రమంగా, భయంకర పరాక్రమముగల రుద్రులపై దూసుకెళ్లిరి।

Verse 4

शेषान् देवान् शेषदैत्या यथायोगमुपाद्रवन् । स्वयं महिषदैत्यस्तु इन्द्रं दुद्राव वेगितः ॥

మిగిలిన దైత్యులు మిగిలిన దేవతలపై తగినట్లుగా దాడి చేసిరి; మహిషదైత్యుడు తానే వేగంతో ఇంద్రునిపై దూసుకొచ్చెను।

Verse 5

स चापि बलवान् दैत्यो ब्रह्मणो वरदर्पितः । अवध्यः पुरुषेणाजौ यद्यपि स्यात् पिनाकधृक् ॥

ఆ దైత్యుడు కూడా బలవంతుడు, బ్రహ్మ వరముచేత గర్వితుడు; యుద్ధములో ఏ పురుషునిచేతనూ వధింపబడనివాడు, పినాకధారి (శివుడు) ఉన్నా సరే।

Verse 6

आदित्यैर्वसुभिः साध्यै रुद्रैश्च निहता भृशम् । असुरा यातुधानाश्च संख्यापूरणकेवलाः ॥

ఆదిత్యులు, వసువులు, సాధ్యులు, రుద్రులు అసురులను మరియు యాతుధానులను అత్యధికంగా సంహరించారు—మృతుల సంఖ్యను నింపుటకే ఉన్నవారిలా.

Verse 7

देवानामपि सैन्यानि निहतान्यसुरैर्युधि । एवं भूते तदा भग्ने देवेन्द्रे विद्रुताः सुराः ॥

యుద్ధంలో అసురులు దేవసేనలనూ సంహరించారు. పరిస్థితి ఇలా ఉండగా దేవేంద్రుడు (ఇంద్రుడు) ఓడిపోయి వెనుదిరిగినప్పుడు, సురులు కూడా పారిపోయారు.

Verse 8

अर्दिता विविधैः शस्त्रैः शूलपट्टिशमुद्गरैः । गतवन्तो ब्रह्मलोकमसुरैरर्दिताः सुराः ॥

శూలాలు, పట్టిశాలు, ముద్గరాలు మొదలైన వివిధ ఆయుధాలతో బాధింపబడి, అసురుల చేత వేధింపబడిన సురులు బ్రహ్మలోకానికి వెళ్లారు.

Verse 9

तत्रेन्द्रं पुरमासाद्य देवैः सह शतक्रतुम् । अभिदुद्राव दैत्येन्द्रस्ततो देवाः क्रुधान्विताः ॥

అక్కడ ఇంద్రపురాన్ని చేరి, దేవులతో కూడిన శతక్రతు (ఇంద్రుడు) పై దైత్యేంద్రుడు దాడికి దూసుకొచ్చాడు; అప్పుడు దేవులు కోపంతో నిండిపోయారు.

Verse 10

आदाय स्वानि शस्त्राणि वाहनानि विशेषतः । अधिष्ठायासुरानाजौ दुद्रुवुर्मुदिता भृशम् ॥

తమ తమ ఆయుధాలను తీసుకొని, ముఖ్యంగా తమ వాహనాలపై అధిష్ఠించి, అసురులు అత్యంత ఉల్లాసంతో యుద్ధభూమిలోకి దూసుకెళ్లారు.

Verse 11

तेषां प्रववृत्ते युद्धं तुमुलं लोमहर्षणम् । घोरं प्रचण्डयोधानामन्योन्यमभिगर्जताम् ॥

వారు పరస్పరం ఎదురుపడగానే ఘోరమైన, తుములమైన, లోమహర్షకమైన యుద్ధం చెలరేగింది; ప్రచండ యోధులు ఒకరిపై ఒకరు గర్జించారు।

Verse 12

तत्राञ्जनो नीलकुक्षिर्मेघवर्णो बलाहकः । उदराक्षो ललाटाक्षः सुभीमो भीमविक्रमः । स्वर्भानुश्चेति दैत्याष्टौ वसून् दुद्रुवुराहवे ॥

అక్కడ అంజన, నీలకుక్షి, మేఘవర్ణ, బలాహక, ఉదరాక్ష, లలాటాక్ష, సుభీమ, భీమవిక్రమ, స్వర్భాను—ఈ ఎనిమిది దైత్యులు—యుద్ధంలో వసువులపై దూసుకెళ్లారు।

Verse 13

यथासंख्येन तद्वच्च दैत्याः द्वादश चापरे । आदित्यान् दैत्यवर्यास्तु तेषां प्राधान्यतः शृणु ॥

అదేవిధంగా క్రమానుసారంగా మరికొన్ని పన్నెండు దైత్యులు ఉన్నారు; దైత్యశ్రేష్ఠులు ఆదిత్యులపై యుద్ధానికి దూసుకెళ్లారు—వారి పేర్లు ప్రాధాన్యక్రమంగా వినుము।

Verse 14

भीमो ध्वङ्क्षो ध्वस्तकर्णः शङ्कुकर्णस्तथैव च । वज्रकायोऽतिवीर्यश्च विद्युन्माली तथैव च ॥

భీమ, ధ్వంక్ష, ధ్వస్తకర్ణ, శంకుకర్ణ, వజ్రకాయ, అతివీర్య, విద్యున్మాలి—ఇవారు (వారిలో) ఉన్నారు।

Verse 15

रक्ताक्षो भीमदंष्ट्रस्तु विद्युज्जिह्वस्तथैव च । अतिकायो महाकायो दीर्घबाहुः कृतान्तकः ॥

రక్తాక్ష, భీమదంష్ట్ర, విద్యుజ్జిహ్వ, అతికాయ, మహాకాయ, దీర్ఘబాహు, కృతాంతక—(ఇవే మిగిలిన పేర్లు)।

Verse 16

एते द्वादश दैत्येन्द्रा आदित्यान् युधि दुद्रुवुः । स्वकं सैन्यमुपादाय तद्वदन्येऽपि दानवाः । रुद्रान् दुद्रुवुरव्यग्रा यथासंख्येन कोपिताः ॥

ఆ పన్నెండు దైత్యేంద్రులు యుద్ధంలో ఆదిత్యులపై దూసుకెళ్లారు. తమ తమ సైన్యాన్ని తీసుకొని ఇతర దానవులు కూడా సంకోచం లేకుండా, కోపంతో, క్రమానుసారంగా రుద్రులపై దాడి చేశారు.