Adhyaya 56: Ritual Procedure for the Dhanyavrata (Prosperity Vow)

Verse 1

अगस्त्य उवाच । अतः परं प्रवक्ष्यामि धन्यव्रतम् अनुत्तमम् । येन सद्यो भवेद् धन्य अधन्योऽपि हि यो भवेत् ॥ ५६.१ ॥

అగస్త్యుడు పలికెను—ఇకపై నేను అనుత్తమమైన ‘ధన్యవ్రతం’ను వివరిస్తాను; దానివల్ల మనిషి వెంటనే ధన్యుడవుతాడు, అధన్యుడైనవాడుకూడా ధన్యుడవగలడు।

Verse 2

मार्गशीर्षे सिते पक्षे प्रतिपद्यां तिथिर्भवेत् । तस्यां नक्तं प्रकुर्वीत विष्णुमग्निं प्रपूजयेत् ॥ ५६.२ ॥

మార్గశీర్ష మాసంలో శుక్లపక్ష ప్రతిపద తిథి వచ్చిన రోజున నక్తవ్రతం (పగలు ఉపవాసం, రాత్రి భోజనం) ఆచరించి, విష్ణువును మరియు అగ్నిని విధివిధానంగా పూజించాలి।

Verse 3

वैश्वानराय पादौ तु अग्नयेत्युदरं तथा । हविर्भुञ्जाय च उरो द्रविणोदेति वै भुजौ ॥ ५६.३ ॥

పాదాలు ‘వైశ్వానర’కు; ఉదరం ‘అగ్ని’ అని చెప్పబడుతుంది. వక్షస్థలం ‘హవిర్భుఞ్జ’, భుజాలు ‘ద్రవిణోదేతి’ అని నామకరణం చేయబడింది।

Verse 4

संवर्त्तायेति च शिरो ज्वलनायेति सर्वतः । अभ्यर्च्यैवं विधानॆन देवदेवं जनार्दनम् ॥ ५६.४ ॥

‘సంవర్త్తాయ’ మరియు ‘జ్వలనాయ’ అనే నామాలను జపిస్తూ, విధానానుసారం సమస్తంగా శిరస్సును పూజించి, దేవదేవుడైన జనార్దనుని వందించాలి।

Verse 5

तस्यैव पुरतः कुण्डं कारयित्वा विघानतः । होमं तत्र प्रकुर्वीत एभिर्मन्त्रैर्विचक्षणः ॥ ५६.५ ॥

అదే స్థలము ముందర విఘ్నములేకుండా కుండమును నిర్మింపజేసి, విచక్షణుడైన సాధకుడు ఈ మంత్రాలతో అక్కడ హోమము చేయవలెను।

Verse 6

ततः संयावकं छन्नं भुञ्जीयाद् घृतसंयुतम् । कृष्णपक्षेऽप्येवमेव चातुर्मास्यं तु यावतः ॥ ५६.६ ॥

అనంతరం ఘృతసహితంగా పైపై కప్పబడిన సంయావకాన్ని భుజించాలి; కృష్ణపక్షంలో కూడా ఇదే విధంగా చాతుర్మాస్యము పూర్తయ్యే వరకు ఆచరించాలి।

Verse 7

चैत्रादिषु च भुञ्जीत पायसं सघृतं बुधः । श्रावणादिषु सक्तूंश्च ततश्चैतत् समाप्यते ॥ ५६.७ ॥

చైత్రాది నెలలలో ఘృతమిశ్రిత పాయసాన్ని బుద్ధిమంతుడు భుజించాలి; శ్రావణాది నెలలలో సక్తువులను తీసుకోవాలి; అనంతరం ఈ వ్రతం సమాప్తమగును।

Verse 8

समाप्ते तु व्रते वह्निं काञ्चनं कारयेद् बुधः । रक्तवस्त्रयुगच्छन्नं रक्तपुष्पानुलेपनम् ॥ ५६.८ ॥

వ్రతం పూర్తైన తరువాత బుద్ధిమంతుడు స్వర్ణమయమైన అగ్నిదేవుని ప్రతిమను చేయింపజేయాలి; అది రెండు ఎర్ర వస్త్రాలతో కప్పబడి, ఎర్ర పుష్పాలతో అనులేపితమై ఉండాలి।

Verse 9

कुङ्कुमेन तथा लिप्य ब्राह्मणं देवदेव च । सर्वावयवसम्पूर्णं ब्राह्मणं प्रियदर्शनम् ॥ ५६.९ ॥

అలాగే కుంకుమతో లేపనం చేసి బ్రాహ్మణుని మరియు దేవదేవుని కూడా పూజించాలి; వారు సర్వావయవసంపూర్ణులై, బ్రాహ్మణుడు దర్శనానికి ప్రీతికరుడై ఉండాలి।

Verse 10

पूजयित्वा विधानॆन रक्तवस्त्रयुगेन च । पश्चात् तं दापयेत् तस्य मन्त्रेणानेन बुद्धिमान् ॥ ५६.१० ॥

విధివిధానంగా పూజ చేసి, ఎర్ర వస్త్రయుగాన్ని సమర్పించిన తరువాత, బుద్ధిమంతుడు ఈ మంత్రంతో అతనికి ఆ దానాన్ని ఇవ్వింపజేయాలి.

Verse 11

धन्योऽस्मि धन्यकर्मास्मि धन्यचेष्टोऽस्मि धन्यवान् । धन्येनानेन चीर्णेन व्रतेन स्यां सदा सुखी ॥ ५६.११ ॥

నేను ధన్యుడను; నా కర్మలు ధన్యమైనవి; నా ప్రయత్నాలు ధన్యమైనవి; నేను ఆశీర్వదింపబడినవాడను. ఈ శుభవ్రతాన్ని విధిగా ఆచరించి నేను ఎల్లప్పుడూ సుఖంగా ఉండుగాక.

Verse 12

एवमुच्चार्य तं विप्रे न्यस्य कोशं महात्मनः । सद्यो धन्यत्वमाप्नोति योऽपि स्याद् भाग्यवर्जितः ॥ ५६.१२ ॥

హే విప్రా! ఇలా ఉచ్చరించి మహాత్మునికి కోశాన్ని (నిధిని) సమర్పించినచో, భాగ్యహీనుడైనా వెంటనే ధన్యతను పొందుతాడు.

Verse 13

इह जन्मनि सौभाग्यं धनं धान्यं च पुष्कलम् । अनेन कृतमात्रेण जायते नात्र संशयः ॥ ५६.१३ ॥

ఈ జన్మలోనే సౌభాగ్యం, ధనం, సమృద్ధమైన ధాన్యం కలుగుతాయి; దీనిని చేసిన మాత్రాననే అవి కలుగుతాయి—ఇందులో సందేహం లేదు.

Verse 14

प्राग्जन्मजनितं पापमग्निर्दहति तस्य ह । दग्धे पापे विमुक्तात्मा इह जन्मन्यसौ भवेत् ॥ ५६.१४ ॥

పూర్వజన్మలో జనించిన పాపాన్ని అగ్ని నిశ్చయంగా దహిస్తుంది. పాపం దగ్ధమైనప్పుడు అతడు విముక్తాత్మగా ఈ జన్మలోనే అవుతాడు.

Verse 15

योऽपीदं शृणुयान्नित्यं यश्च भक्त्या पठेद् द्विजः । उभौ ताविह लोके तु धन्यौ सद्यो भविष्यतः ॥ ५६.१५ ॥

ఇదిని నిత్యం వినేవాడెవడైనా, అలాగే భక్తితో పఠించే ద్విజుడెవడైనా—ఆ ఇద్దరూ ఈ లోకంలోనే శీఘ్రంగా ధన్యులు, భాగ్యవంతులు అవుతారు।

Verse 16

श्रूयते च व्रतं चैतच्चीर्णमासीन्महात्मना । धनदेन पुरा कल्पे शूद्रयोनौ स्थितेन तु ॥ ५६.१६ ॥

పూర్వ కల్పంలో మహాత్ముడు ధనదుడు—శూద్రయోనిలో ఉన్నప్పటికీ—ఈ వ్రతాన్ని ఆచరించాడని సంప్రదాయంగా వినబడుతుంది।