Varaha Purana 201.49: Adhyaya 201, Shloka 49

The Battle between the Rākṣasas and Yama’s Attendant-Messengers

Devanagari script

राक्षसानां हतास्तत्र षष्टिकोट्यो रणाजिरे ॥ अमराश्चाक्षयाश्चैव न हि त्वां प्रापयन्ति वै ॥

Recitation with translationVaraha Purana 201.49

Transliteration

rākṣasānāṃ hatās tatra ṣaṣṭikoṭyo raṇājire || amarāś cākṣayāś caiva na hi tvāṃ prāpayanti vai ||

Translation

అక్కడ రణభూమిలో అరవై కోట్లు రాక్షసులు హతమయ్యారు; అమరులూ అక్షయులూ కూడ నిజంగా నిన్ను చేరలేరు (నిన్ను జయించలేరు).

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• राक्षसानां: of the demons
• राक्षसानां: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: राक्षस (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी विभक्ति (genitive), बहुवचन

• हताः: slain
• हताः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: हन् (धातु)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, बहुवचन; (they) slain

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक अव्यय (locative adverb: there)

• षष्टिकोट्यः: sixty crores
• षष्टिकोट्यः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: षष्टि (प्रातिपदिक) + कोटि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग (feminine), प्रथमा विभक्ति, बहुवचन; द्विगु-समास (षष्टिः कोटयः = sixty crores)

• रणाजिरे: in the battlefield
• रणाजिरे: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: रण (प्रातिपदिक) + अजिर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष (रणस्य अजिरे = in the battlefield/court of battle)

• अमराः: immortals/gods
• अमराः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अमर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, बहुवचन

• च: and
• च: Sambandha/Avyaya (सम्बन्ध/अव्यय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक अव्यय

• अक्षयाः: imperishable
• अक्षयाः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: अक्षय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, बहुवचन; विशेषण अमराः प्रति

• च: and
• च: Sambandha/Avyaya (सम्बन्ध/अव्यय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक अव्यय

• एव: indeed
• एव: Sambandha/Avyaya (सम्बन्ध/अव्यय)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अवधारणार्थक अव्यय

• न: not
• न: Sambandha/Avyaya (सम्बन्ध/अव्यय)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेधार्थक अव्यय

• हि: indeed/for
• हि: Sambandha/Avyaya (सम्बन्ध/अव्यय)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: निपात (particle), कारण/अवधारण

• त्वां: you
• त्वां: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: त्वम् (सर्वनाम/प्रातिपदिक)
• Form: मध्यमपुरुष-सर्वनाम, द्वितीया विभक्ति, एकवचन

• प्रापयन्ति: make (you) reach/attain
• प्रापयन्ति: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र-आप् (धातु)
• Form: लट् (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन

• वै: indeed
• वै: Sambandha/Avyaya (सम्बन्ध/अव्यय)
• Type: Indeclinable
• Root: वै (अव्यय)
• Form: निपात (particle), खलु/नूनम्-अर्थे (indeed/verily)

Speaker

Varāha (default speaker framework; explicit speaker not stated in excerpt)

Tags

• Classical Literature
• Purāṇic Mythic Warfare
• Sanskrit Numeration

FAQs

What is the historical significance of this verse?

It preserves a Purāṇic style of hyperbolic numeration and typological opponents (Rākṣasas), useful for studying narrative scale and rhetorical emphasis in Sanskrit literature.

Which geographic location is identified?

No named location appears; “raṇājira” is a generic term for battlefield.

What is the primary ethical instruction?

The verse emphasizes limits of force and the futility of opposition against an inevitable principle; it encourages recognition of boundaries to power.