Adhyaya 181: Ritual Procedure for Installing and Consecrating a Madhūka-Wood Icon

Verse 1

अथ मधुकाष्ठप्रतिमायामर्चास्थापनम् ॥ सूत उवाच ॥ एवं श्रुत्वा परं स्थानं सा मही संहितव्रता ॥ सर्वक्षेत्रविभागेषु यश्च वै परमो विधिः ॥

ఇప్పుడు మధుకాష్ఠ (మధుక వృక్షకఠం) తో చేసిన ప్రతిమలో అర్చా స్థాపన. సూతుడు అన్నాడు—పరమ స్థానాన్ని, అలాగే సమస్త క్షేత్రవిభాగాలలో వర్తించే పరమ విధిని ఇలా విని, వ్రతనిష్ఠమైన మహీ (భూమి) సంభాషణను కొనసాగించింది.

Verse 2

संश्रुत्य विस्मयाविष्टा प्रत्युवाच वसुन्धरा ॥ धरण्युवाच ॥ अहो क्षेत्रप्रभावो वै यस्त्वया समुदाहृतः ॥

ఇది విని ఆశ్చర్యావేశంతో వసుంధర ప్రత్యుత్తరం చెప్పింది. ధరణి పలికింది—అహో! నీవు ప్రకటించిన తీర్థక్షేత్ర ప్రభావము నిజముగా మహత్తరము।

Verse 3

यं श्रुत्वा देवतत्त्वेन जातास्मि विगतज्वरा ॥ एकं मे परमं गुह्यं यन्नित्यं हृदि वर्त्तते ॥

అది విని నేను దేవతత్త్వ బోధలో స్థిరపడితిని; నా జ్వరము తొలగిపోయెను. అయితే నా ఒక పరమ గూఢము నిత్యము నా హృదయమందే నిలిచియున్నది।

Verse 4

मम प्रीत्यर्थमखिलं तद्विष्णो वक्तुमर्हसि ॥ कथं तिष्ठसि काष्ठेषु शैलमृन्मयजेषु च ॥

నా ప్రీతికోసం, ఓ విష్ణూ, ఆ సమస్తమును చెప్పవలసినది. నీవు కాష్ఠములలోను, శిలా-మృత్తికాది పార్థివ పదార్థములతో చేసిన విగ్రహములలోను ఎలా నివసించుచున్నావు?

Verse 5

ताम्रे कांस्ये च रौप्ये च तिष्ठसि स्थापितः कथम् ॥ सौवर्णेषु च सर्वेषु तिष्ठसि स्थापितः कथम् ॥

తామ్రములో, కాంస్యములో, రౌప్యములో ప్రతిష్ఠితుడై నీవు ఎలా నివసించుచున్నావు? అలాగే సర్వ స్వర్ణమయ రూపములలో ప్రతిష్ఠితుడై నీవు ఎలా నివసించుచున్నావు?

Verse 6

ब्रह्मचारी समासाद्य कथं तिष्ठसि माधव ॥ दन्तरत्ने समासाद्य कथं सन्तिष्ठते भवान्

హే మాధవా! బ్రహ్మచారిగా నిన్ను సమాసాద్య నీవు ఎలా స్థితిచెందుచున్నావు? మరియు దంతరత్నమును సమాసాద్య నీ సన్నిధి ఎలా సుస్థిరమగుచున్నది?

Verse 7

कथं तिष्ठसि वा सव्ये भित्तिसंस्थो जनार्दनः ॥ भूमिसंस्थो महाभाग विधिदृष्टेन कर्मणा

హే జనార్దన! గోడపై స్థితుడై నీవు ఎడమవైపు ఎలా నిలుచుచున్నావు? మరియు హే మహాభాగ! భూమిపై స్థితుడై విధినిర్దిష్ట కర్మచేత నీవు ఎలా (విరాజిల్లుచున్నావు)?

Verse 8

एवं धरावचः श्रुत्वा प्रत्युवाचादिसूकरः ॥ श्रीवराह उवाच ॥ प्रतिमा यस्य कर्तव्या तदानिय वसुन्धरे

ధరా (పృథివి) మాటలు విని ఆదిసూకరుడు ప్రత్యుత్తరం ఇచ్చాడు. శ్రీవరాహుడు పలికెను—హే వసుంధరా! ఎవరి కోసం ప్రతిమ చేయవలెనో, అతనిని (ఆదేశంతో) ఇక్కడికి తీసుకురా.

Verse 9

प्रतिमां कारयेच्चैव लक्षणोक्तां वसुन्धरे ॥ अर्चाशुद्धिं ततः कृत्वा प्रतिष्ठाप्य विधानतः

హే వసుంధరా! శాస్త్రోక్త లక్షణాలతో కూడిన ప్రతిమను తప్పక చేయించాలి. అనంతరం అర్చా-శుద్ధి చేసి, విధానానుసారం ప్రతిష్ఠించాలి.

Verse 10

कृत्वा तत्प्रतिमां चैव प्रतिष्ठाविधिनार्च्चयेत् ॥ तांस्तु दद्यात्तु गन्धान्श्च ये मया समुदाहृताः

ఆ ప్రతిమను చేసి, ప్రతిష్ఠా-విధి ప్రకారం దానిని అర్చించి పూజించాలి. అలాగే నేను పేర్కొన్న సుగంధ ద్రవ్యాలను కూడా సమర్పించాలి.

Verse 11

कर्पूरं कुङ्कुमं चैव त्वचं चागुरुमेव च ॥ रसं च चन्दनं चैव सिल्हकोशीरकं तथा

కర్పూరం మరియు కుంకుమం; సుగంధిత త్వచ (చెట్టు తొక్క) మరియు అగురు; అలాగే సుగంధ రసం మరియు చందనం; అదేవిధంగా సిల్హకము మరియు ఉశీరము (వేటివేరు) కూడా.

Verse 12

एतैर्विलेपनं दद्यादर्चितस्तु विचक्षणः ॥ स्वस्तिकं वर्द्धमानं च श्रीवत्सं कौस्तुभं तथा

ఈ ద్రవ్యాలతో పూజ చేసిన తరువాత వివేకి భక్తుడు లేపనం (చందనాది) సమర్పించాలి; అలాగే స్వస్తికం, వర్ధమాన చిహ్నం, శ్రీవత్సం మరియు కౌస్తుభాన్ని కూడా చిత్రించాలి/అంకితం చేయాలి।

Verse 13

विधानपूर्वकं चैव मङ्गल्यं चैव पायसम् ॥ वर्तिस्तिलफलं चैव कर्मण्यानि न संशयः

విధి ప్రకారం మంగళద్రవ్యాలు మరియు పాయసం (పాలన్నం) సమర్పించాలి; అలాగే వత్తులు మరియు తిలఫలం (నువ్వుల అర్పణ) కూడా—ఇవి నిస్సందేహంగా కర్మకాండ క్రియలే।

Verse 14

एवं सर्वं ततो दद्यात्पूजायां विहितं शुभम् ॥ कर्मणा विधिदृष्टेन शुद्धो भागवतः शुचिः

ఇలా పూజలో విధించిన సమస్త శుభద్రవ్యాలను తరువాత సమర్పించాలి; విధి సమ్మతమైన కర్మచర్యల వల్ల భాగవత భక్తుడు శుద్ధుడై—పవిత్రుడూ నియమశీలుడూ అవుతాడు।

Verse 15

प्राणायामं ततः कृत्वा इमं मन्त्रमुदीरयेत् ॥ योऽसौ भवान्तिष्ठते च सर्वयोगप्रधानतः

తరువాత ప్రాణాయామం చేసి ఈ మంత్రాన్ని ఉచ్చరించాలి—“హే భగవాన్! మీరు ఇక్కడ నిలిచియుండి, సమస్త యోగసాధనలలో ప్రధాన తత్త్వరూపంగా…”

Verse 16

ससम्भ्रमं लोके सुप्रतीतस्तिष्ठ काष्ठे स त्वं भुवि ॥ एवं संस्थापनं कृत्वा काष्ठस्य प्रतिमासु च

“భక్తి-భయభక్తులతో త్వరితంగా—లోకంలో సుస్పష్టంగా ప్రత్యక్షమై నిలిచియుండుము; భూమిపై ఈ కాష్ఠంలో నీవే స్థితుడవై ఉండుము।” ఇలా కాష్ఠ ప్రతిమలలో కూడా స్థాపన చేసి…

Verse 17

पुनः प्रदक्षिणीकृत्य शुद्धैर्भागवतैः सह ॥ प्रज्वाल्य दीपं तत्रैव चार्चायाः सम्मुखं स्थितः

మళ్లీ శుద్ధమైన భాగవత భక్తులతో కలిసి ప్రదక్షిణ చేసి, అక్కడే దీపం వెలిగించి, అర్చామూర్తి సమక్షంలో నిలబడాలి.

Verse 18

नोर्ध्वं न तिर्यगीक्षेत कामक्रोधविवर्जितः ॥ नमो नारायणायेति इमं मन्त्रमुदीरयेत्

కామక్రోధాలను విడిచినవాడై, పైకి గానీ పక్కకు గానీ చూడక, ‘నమో నారాయణాయ’ అనే మంత్రాన్ని ఉచ్చరించాలి.

Verse 19

मन्त्रः— योऽसौ भवान्सर्वजनप्रवीर गतिः प्रभुस्त्वं वससि ह्यमोघ ॥ अनेन मन्त्रेण च लोकनाथ संस्थापितस्तिष्ठ च वासुदेव

మంత్రం— ఓ ప్రభూ! నీవే సమస్త జనులలో శ్రేష్ఠ వీరుడు; నీవే శరణు, నీవే స్వామి; నీవు ఇక్కడ అమోఘంగా నివసించుము. ఈ మంత్రంతో, ఓ లోకనాథ వాసుదేవా, ప్రతిష్ఠితుడై ఇక్కడ స్థిరంగా నిలుచుము.

Verse 20

सर्वामेवं ततः कृत्वा मम संस्थापनक्रियाम् ॥ पूज्या भागवताः सर्वे ये तत्र समुपागताः

ఈ విధంగా నా ప్రతిష్ఠా క్రియను సమాప్తం చేసి, అక్కడ చేరిన భాగవత భక్తులందరూ పూజ్యులే.

Verse 21

गन्धमाल्यैरर्चयित्वा उपलेपैश्च भोजनैः ॥ कुर्यात्संस्करणं तेषां विधिदृष्टेन कर्मणा

సుగంధాలు, మాలలు, లేపనాలు మరియు భోజనాలతో వారిని అర్చించి, శాస్త్రవిధి ప్రకారం వారి సంస్కరణం (సత్కారం) చేయాలి.

Verse 22

एतत्कर्मविधानने मधुकाष्ठस्य सुन्दरी ॥ धर्मसंस्थापनार्थाय एतत्ते कथितं मया

హే సుందరీ, మధూక కాష్ఠానికి సంబంధించిన ఈ కర్మవిధానంతో ధర్మస్థాపనార్థంగా నేను నీకు ఇది చెప్పితిని।

Verse 23

यस्त्वनेन विधानने अर्च्चां काष्ठस्य स्थापयेत् ॥ स न गच्छति संसारं मम लोकं च गच्छति

కాని ఎవడు ఈ విధి ప్రకారం కాష్ఠమయ అర్చా (ప్రతిమ)ను స్థాపించునో, అతడు సంసారానికి పోడు; నా లోకమునకు చేరును।

Verse 24

ततः सम्पूजयेद्देवि संसारभवमुक्तये ॥ तत्र काष्ठेषु मधुकमानिय च वसुन्धरे

అనంతరం, హే దేవి, సంసారభవముక్తికై సంపూర్ణంగా పూజించవలెను; అక్కడ, హే వసుంధరా, కాష్ఠములలో మధూక కాష్ఠాన్ని తెచ్చి…

Verse 25

कुर्यात्संस्करणं तेषां विधिदृष्टेन कर्मणा

విధిలో దర్శింపబడిన కర్మ ప్రకారం వాటికి సంస్కరణ (శుద్ధి/సంస్కారం) చేయవలెను।