Adhyaya 173: Account of Gokarṇa’s Śuka-Satra, Temple Consecration, and the Resulting Merit
Gokarṇa-śuka-satra-pratiṣṭhā-phala-kathana
Ritual-Manual (Tīrtha-Māhātmya and Dāna-Śrāddha Praxis)
వరాహుడు పృథివికి గోకర్ణుని శుభ నివాసానంతర వృత్తాంతాన్ని వివరిస్తాడు. గోకర్ణుడు శుకుని, అతని తల్లిదండ్రులను, ధర్మశీల గృహస్థుని సత్కరిస్తూ మథురాలో సామూహిక పూజలు, ఉత్సవాలు నిర్వహిస్తాడు. క్రమబద్ధమైన అతిథి‑సత్కారం, ప్రజా ధర్మపోషణ, నిర్విఘ్న మహాక్రతువు, బ్రాహ్మణులకు నియమిత అన్నదానం ముఖ్యమని చెప్పబడింది. శుకుని పేరుతో ‘శుకేశ్వర’ అనే మహా శివాలయాన్ని ప్రతిష్ఠించి, బ్రాహ్మణుల కోసం గొప్ప సత్ర‑భోజనాన్ని నిర్వహిస్తాడు; అది ‘శుక‑సత్ర’గా ప్రసిద్ధి చెందుతుంది. తీర్థస్నానం, శ్రాద్ధం, స్వర్ణ‑గోదానం, సామూహిక కర్మలు లోకహితాన్ని కలిగించి, శుకునికి (మరియు ఒక శబర దంపతులకు) పరలోకోన్నతి, మోక్షఫలాన్ని ప్రసాదిస్తాయని ఫలశ్రుతి చెబుతుంది।
Primary Speakers
Key Concepts
Shlokas in Adhyaya 173
Verse 1
श्रीवराह उवाच ॥ तत्र स्थित्वा यथान्यायं गोकरणः सर्वमङ्गलम् ॥ शुकं च मातापितरौ साधुभार्याचतुष्टयम्
శ్రీవరాహుడు పలికెను—అక్కడ యథాన్యాయంగా నివసించి, సర్వమంగళస్వరూపుడైన గోకర్ణుడు శుకుని, తన తల్లిదండ్రులను మరియు నాలుగు సాధ్వీ భార్యల సమూహాన్ని యథోచితంగా సత్కరించాడు।
Verse 2
सम्मान्य पूजयामास यथाविभवशक्तितः ॥ मथुरावासिभिर्लोकैरुद्यानं कारयंस्तदा
అతడు తన సామర్థ్యానుసారం వారిని సత్కరించి పూజించాడు; ఆ సమయంలో మథురావాసులైన ప్రజలతో కలిసి ఒక ఉద్యానాన్ని నిర్మింపజేశాడు।
Verse 3
स्वयं च कृतवांस्तत्र अविघ्नस्य महामखम् ॥ भक्ष्यभोज्ये ब्राह्मणेभ्यो ददौ दानानि नित्यशः
అతడు స్వయంగా అక్కడ అవిఘ్నార్థంగా ఒక మహామఖాన్ని నిర్వహించాడు; మరియు బ్రాహ్మణులకు నిత్యం భక్ష్యభోజ్యాలను దానంగా ఇచ్చాడు।
Verse 4
गीतवादित्रमाङ्गल्यं पुत्रवृद्धौ यथोचितम् ॥ तत्सर्वं कृतवाँल्लोको गोकरणस्य महात्मनः
పుత్రవృద్ధి మరియు సమృద్ధికి తగిన గీతాలు, వాద్యాలు, మంగళోత్సవాలు—ఇవన్నీ మహాత్ముడైన గోకర్ణుని కోసం ప్రజలు నిర్వహించారు।
Verse 5
एकैकं च परिष्वज्य प्रणिपत्य यथाक्रमम् ॥ मातापित्रोः प्रणम्याथ शिरसा पादपङ्कजे
ఒక్కొక్కరిని ఆలింగనం చేసి క్రమంగా నమస్కరించి, తరువాత తల్లిదండ్రుల పాదపద్మాలపై శిరస్సు ఉంచి వందనం చేశాడు।
Verse 6
शुकं हृदि समालोक्य प्ररुरोद स वै वणिक् ॥ यस्य प्रसादाज्जीवश्च धर्मश्चानुत्तमा गतिः
హృదయంలో శుకుని దర్శించి ఆ వణిక్ విలపించాడు; ఆయన ప్రసాదంతో జీవితం, ధర్మం మరియు అనుత్తమ గతి లభిస్తుంది।
Verse 7
विशिष्टेन मया प्राप्तो राज्ञो लाभः सुपुष्कलः ॥ शुक पुत्रान्मया प्राप्तमिह लोके परत्र च
మీ విశిష్ట అనుగ్రహంతో నేను రాజుని నుండి అత్యంత సమృద్ధమైన లాభం పొందాను; ఓ శుకా, పుత్రుల ద్వారా ఇహలోకములోను పరలోకములోను సఫలత పొందాను।
Verse 8
एवं वसन्सुखं तत्र गोकरणः सह बन्धुभिः ॥ शुक नाम्ना कृतं तेन शिवस्यायतनं महत्
ఇలా అక్కడ బంధువులతో సుఖంగా నివసిస్తూ గోకర్ణుడు శుకుని పేరుతో శివునికి ఒక మహా ఆలయాన్ని నిర్మింపజేశాడు।
Verse 9
शुकेश्वरं प्रतिष्ठाप्य दिव्यं सत्रं चकार ह ॥ ब्राह्मणानां शते द्वे च मिष्टान्नवरभोजने
శుకేశ్వరుని ప్రతిష్ఠాపించి అతడు దివ్య సత్రాన్ని నిర్వహించాడు; రెండు వందల బ్రాహ్మణులకు మిఠాయి అన్నాలతో శ్రేష్ఠ భోజనం ఏర్పాటైంది।
Verse 10
शुकप्रदाने गोकर्णः फलं स्नानस्य सङ्गमात्॥ श्राद्धं सुवर्णैर्गोदानं कृत्वा तस्मै ददौ च सः॥
శుకదానంలో గోకర్ణుడు సంగమస్నాన ఫలాన్ని పొందాడు. అతడు స్వర్ణంతో శ్రాద్ధం చేసి గోదానం చేసి, అది అతనికి సమర్పించాడు।
Verse 11
शबराय सभार्याय तेन स्वर्गं गतश्च ह॥ शुकोदरेण सहितो विमानवरमास्थितः॥
ఆ పుణ్యఫలంతో అతడు శబరుడిని అతని భార్యను కూడ తీసుకొని స్వర్గానికి వెళ్లెను. శుకోదరునితో కలిసి ఉత్తమ దివ్య విమానమును అధిరోహించెను.
Verse 12
एतत्ते कथितं सर्वं मथुरायां महत्फलम्॥ सरस्वतीसङ्गमस्य गोकर्णस्य शिवस्य च॥
ఇదంతా నీకు చెప్పబడినది—మథురాలో లభించే మహాఫలం: సరస్వతీ సంగమమునది, గోకర్ణమునది, శివునదియు.
Verse 13
गोकर्णस्य तु सन्तानमक्षयं धर्मतोऽव्ययम्॥ सम्भूतं स सुखं भुक्त्वा ततो मोक्षमवाप्नुयात्॥
గోకర్ణునకు ఒక సంతానం ఏర్పడెను—అక్షయమైనది, ధర్మబలముచే అవ్యయమైనది. అతడు సుఖమును అనుభవించి తరువాత మోక్షమును పొందును.
Verse 14
शुकसत्रमिति ख्यातं मृत्तो मुक्तिमवाप सः॥ विमानवरमारुह्य स्वर्गलोकं गतः शुकः॥
ఇది ‘శుక-సత్ర’మని ప్రసిద్ధి పొందెను; మరణించిన తరువాత అతడు ముక్తిని పొందెను. ఉత్తమ విమానమును అధిరోహించి శుకుడు స్వర్గలోకమునకు వెళ్లెను.
Frequently Asked Questions
The chapter models dharma as socially embedded practice: orderly honoring of parents and guests, sustained charitable giving (especially food-gifts), and public religious patronage are presented as producing communal well-being and stable moral continuity, with liberation/ascension framed as narrative consequences.
No explicit tithi, lunar month, or seasonal marker is stated in the provided verses. The practices are described as ongoing (e.g., nityaśaḥ dāna to Brahmins) and occasion-based (satra, śrāddha) without calendrical specification here.
Environmental ethics appear indirectly through the sacralization of place: the Sarasvatī-saṅgama and Mathurā are treated as landscapes where bathing, ritual order, and collective restraint confer ‘mahat-phala.’ This frames river confluences as protected ecological-cultural zones whose integrity is maintained through regulated, communal religious use rather than exploitative activity.
The narrative references Gokarṇa (central agent), Śuka (recipient and eponym of the satra and shrine), Śiva (as the deity of the installed āyatana/Śukeśvara), a rājā (king) mentioned as a source of material gain, and a Śabara with his wife as beneficiaries of the ritual economy; no explicit dynastic genealogy is provided in these verses.