Adhyaya 163: The Greatness of Kapila-Varāha: The Efficacy of Vaikuṇṭha Tīrtha and the Installation History of the Varāha Image

Verse 1

अथ कपिलवराहमाहात्म्यम् ॥ श्रीवराह उवाच ॥ पुनरन्यत्प्रवक्ष्यामि तच्छृणुष्व वसुन्धरे ॥ वैकुण्ठतीर्थमासाद्य यद्वृत्तं हि पुरातनम् ॥

ఇప్పుడు ‘కపిల–వరాహ మహాత్మ్యం’ ప్రారంభం. శ్రీవరాహుడు పలికెను— “ఓ వసుంధరా, మరొక విషయాన్ని మళ్లీ వివరిస్తాను; వినుము— వైకుంఠతీర్థాన్ని చేరినప్పుడు జరిగిన ప్రాచీన వృత్తాంతం.”

Verse 2

मिथिलायां पुरी रम्या जनकेन च पालिता ॥ मिथिलावासिनो लोकास्तीर्थयात्रां समागताः ॥

మిథిలాలో జనకుడు పాలించిన ఒక రమ్యమైన నగరం ఉండెను. మిథిలావాసులు తీర్థయాత్రకు సమవేతులయ్యారు.

Verse 3

ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्याः शूद्राश्चापि वसुन्धरे ॥ स्नात्वा सौकरवे तीर्थे आयाता मधुरां पुरीम् ॥

ఓ వసుంధరా, బ్రాహ్మణులు, క్షత్రియులు, వైశ్యులు, శూద్రులు కూడా— సౌకరవ తీర్థంలో స్నానం చేసి మధురా నగరానికి వచ్చిరి.

Verse 4

तेषां च भक्तिरुत्पन्ना मथुरां प्रति सुन्दरी ॥ वैकुण्ठतीर्थमासाद्य सर्वे ते मनुजाः स्थिताः ॥

ఓ సుందరీ, వారందరిలో మథురాపై భక్తి ఉద్భవించింది. వైకుంఠతీర్థాన్ని చేరి ఆ మనుష్యులందరూ అక్కడే నిలిచిరి.

Verse 5

तेषां तु ब्राह्मणः कश्चिद्ब्रह्महत्यासु चिह्नितः ॥ रुधिरस्य हि धारा च स्रवन्ती तस्य हस्ततः ॥

వారిలో ఒక బ్రాహ్మణుడు బ్రహ్మహత్యా పాపచిహ్నంతో గుర్తించబడెను; అతని చేతి నుండి రక్తధార నిజంగా ప్రవహించుచుండెను।

Verse 6

प्रत्यक्षा दृश्यते सर्वैर्ब्रह्महत्यास्वरूपिणी ॥ सर्वतीर्थप्लुतस्यापि ब्राह्मणस्य हि सा तदा ॥

అందరికీ ప్రత్యక్షంగా బ్రహ్మహత్యా స్వరూపిణి కనిపించుచుండెను; అన్ని తీర్థాలలో స్నానమాచరించిన ఆ బ్రాహ్మణునికీ ఆమె (ఆ బాధ) అప్పుడూ ఉండెను।

Verse 7

न गता पूर्वमेवासीद्वैकुण्ठे स्नानमाचरत् ॥ न सा वै दृश्यते धारा ततस्ते विस्मयंगताः ॥

మునుపు అది తొలగలేదు; కాని అతడు వైకుంఠంలో స్నానమాచరించగానే ఆ రక్తధార కనబడలేదు. అప్పుడు వారు ఆశ్చర్యమొందిరి।

Verse 8

किमेतत्किमिति प्राहुर्धारा प्रति वसुन्धरे ॥ देवो ब्राह्मणरूपेण लोकान्सर्वान् हि पृच्छति ॥

‘ఇది ఏమిటి, ఎందుకు ఇలా?’ అని—ఓ వసుంధరా—ఆ ధార విషయమై వారు పలికిరి. దేవుడు బ్రాహ్మణరూపముతో సమస్త ప్రజలను ప్రశ్నించుచున్నాడు.

Verse 9

केन कारणदोषेण धारा त्यक्त्वा गता द्विजम् ॥ तत्सर्वं कथयामासुर्ब्राह्मणस्य विचेष्टितम् ॥

‘ఏ కారణదోషమువలన ధార ఆ ద్విజుని విడిచి వెళ్లెను?’ అని అడుగగా, వారు ఆ బ్రాహ్మణుని సమస్త చేష్టలను, ఆచరణను వివరంగా చెప్పిరి।

Verse 10

इत्युक्तस्तैर्देवदेवस्तत्रैवान्तरधीयत ॥ एष प्रभावस्तीर्थस्य वैकुण्ठस्य वसुन्धरे ॥

వారు ఇలా పలికిన వెంటనే దేవదేవుడు అక్కడికక్కడే అంతర్ధానమయ్యాడు. ఓ వసుంధరా! వైకుంఠతీర్థ మహిమ ఇంతటిదే.

Verse 11

वैकुण्ठतीर्थे यः स्नाति मुच्यते सर्वपातकैः ॥ सर्वपापविनिर्मुक्तो विष्णुलोकं स गच्छति ॥

వైకుంఠతీర్థంలో స్నానం చేసినవాడు సమస్త పాతకాల నుండి విముక్తుడవుతాడు. అన్ని పాపాల నుండి విడిపడి అతడు విష్ణులోకానికి వెళ్తాడు.

Verse 12

सूत उवाच ॥ पुनरन्यत् प्रवक्ष्यामि असिकुण्डेऽतिपुण्यदे ॥ नाम्ना गन्धर्वकुण्डं तु तीर्थानां तीर्थमुत्तमम् ॥

సూతుడు పలికెను—ఓ అత్యంత పుణ్యదాయకమైన అసికుండ! నేను మరొక విషయాన్ని మళ్లీ వివరిస్తాను. ‘గంధర్వకుండ’ అనే ఇది తీర్థాలలో శ్రేష్ఠమైన తీర్థం.

Verse 13

तत्र स्नातो नरो देवि गन्धर्वैः सह मोदते ॥ तत्र यो मुंचते प्राणान्मम लोकं स गच्छति ॥

ఓ దేవీ! అక్కడ స్నానం చేసిన నరుడు గంధర్వులతో కలిసి ఆనందిస్తాడు. అక్కడ ప్రాణాలను విడిచినవాడు నా లోకానికి చేరుతాడు.

Verse 14

विंशतिर्योजनानां तु माथुरं मम मण्डलम् ॥ इदं पद्मं महाभागे सर्वेषां मुक्तिदायि च

ఇరవై యోజనాల విస్తీర్ణమైన మథురా ప్రాంతం నా పవిత్ర మండలం. ఓ మహాభాగ్యవతీ! ఈ ‘పద్మం’ (క్షేత్ర నిర్మాణం) అందరికీ ముక్తిని ప్రసాదిస్తుంది.

Verse 15

कर्णिकायां स्थितो देवि केशवः क्लेशनाशनः ॥ कर्णिकायां मृताः ये तु तेऽमराः मुक्तिभागिनः

హే దేవీ, పద్మకర్ణికలో క్లేశనాశకుడైన కేశవుడు నివసిస్తున్నాడు. ఆ కర్ణికలో మరణించినవారు అమరులై ముక్తి భాగ్యాన్ని పొందుతారు.

Verse 16

तत्र मध्ये मृताः ये तु तेषां मुक्तिर्वसुन्धरे ॥ पश्चिमेन हरिं देवं गोवर्धननिवासिनम्

హే వసుంధరా, ఆ ప్రాంత మధ్యలో మరణించినవారికి ముక్తి లభిస్తుంది. పడమర దిశలో గోవర్ధననివాసి దేవుడైన హరిని దర్శించవచ్చు.

Verse 17

दृष्ट्वा तं देवदेवेशं किं मनः परितप्यते ॥ उत्तरेण तु गोविन्दं दृष्ट्वा देवं परं शुभम्

దేవదేవేశుడైన ఆయనను దర్శించిన తరువాత మనస్సు ఎందుకు తపించాలి? అలాగే ఉత్తర దిశలో పరమ శుభుడైన దేవుడు గోవిందుని దర్శించవచ్చు.

Verse 18

नासौ पतति संसारे यावदाभूतसम्प्लवम् ॥ विश्रान्तिसंज्ञके देवं पूर्वपत्रे व्यवस्थितम्

ఆ వ్యక్తి మహాప్రళయం వరకు కూడా సంసారంలో పడిపోడు. ‘విశ్రాంతి’ అనే స్థలంలో, తూర్పు రేకుపై దేవుడు స్థితుడై ఉన్నాడు.

Verse 19

महाकायां सुरूपां च केशवाकारसन्निभाम् ॥ तां दृष्ट्वा मनुजो देवि ब्रह्मणा सह मोदते

ఆమె/ఆ రూపం మహాకాయమై సురూపమై, కేశవ స్వరూపానికి సమానంగా ఉంటుంది. హే దేవీ, దానిని దర్శించిన మనిషి బ్రహ్మతో కలిసి ఆనందిస్తాడు.

Verse 20

कृते युगे तु राजासीन्मान्धाता नाम नामतः ॥ तेनाहं तोषितो देवि भक्तियुक्तेन चेतसा

కృతయుగంలో మాంధాతా అనే రాజు ఉండెను. ఓ దేవీ, భక్తియుక్తమైన చిత్తంతో అతడు నన్ను ప్రసన్నం చేసెను.

Verse 21

तस्य तुष्टेन हि मया प्रतिमेयं समर्पिता ॥ तेनैयं पूजिता नित्यमात्ममुक्तिमभीप्सता

అతనిపై ప్రసన్నుడనై నేను ఈ పూజ్య ప్రతిమను సమర్పించితిని. స్వముక్తిని కోరుతూ అతడు దీనిని నిత్యం పూజించెను.

Verse 22

यदा तु मथुरां प्राप्य लवणोऽयं निपातितः ॥ तदैव प्रतिमा दिव्या मथुरायां व्यवस्थिताः

మథురకు చేరిన తరువాత ఈ లవణుడు నిహతుడైనప్పుడు, అదే క్షణంలో ఆ దివ్య ప్రతిమ మథురలో స్థాపితమైంది.

Verse 23

पुण्येयं प्रतिमा दिव्या तैजसी दिव्यरूपिणी ॥ कपिलो नाम विप्रर्षिर्मम भक्तिपरायणः

ఈ ప్రతిమ పుణ్యప్రదమైనది—దివ్యము, తేజోమయము, దివ్యరూపిణి. కపిలుడు అనే విప్రర్షి నా భక్తికి పరాయణుడు.

Verse 24

मनसा निर्मिता तेन वाराही प्रतिमा शुभा ॥ कपिलो ध्यायते नित्यं अर्चति स्म दिने दिने ॥

అతడు మనసులో శుభమైన వారాహీ ప్రతిమను నిర్మించెను. కపిలుడు నిత్యం ధ్యానించి, దినదినమూ ఆరాధించుచున్నాడు.

Verse 25

इन्द्रेणाराधितो देवि कपिलो मुनिसत्तमः ॥ तस्य प्रीतो ददौ देवं वराहं दिव्यरूपिणम् ॥

హే దేవీ, ఇంద్రుని ఆరాధనచేత మునిశ్రేష్ఠుడు కపిలుడు ప్రసన్నుడై, దివ్యరూపధారి భగవాన్ వరాహదేవుని ప్రసాదించాడు।

Verse 26

देवे लब्धे वरारोहॆ शक्रो हर्षसमन्वितः ॥ ध्यायति स्म सदा देवं पूजां कृत्वा हि भक्तितः ॥

హే వరారోహా, దేవుని పొందిన శక్రుడు హర్షంతో నిండిపోయి, భక్తితో పూజ చేసి ఎల్లప్పుడూ ఆ దేవుని ధ్యానించెను।

Verse 27

इन्द्रेण तु तदा प्राप्तं दिव्यं ज्ञानमनुत्तमम् ॥ ततः कालेन महता रावणो नाम राक्षसः ॥

అప్పుడు ఇంద్రుడు నిజంగా అనుత్తమమైన దివ్యజ్ఞానాన్ని పొందెను; అనంతరం మహాకాలం గడిచిన తరువాత రావణుడు అనే రాక్షసుడు ఉద్భవించాడు।

Verse 28

रावणेन जिता देवाः शक्रश्चैव महाबलः ॥ बद्ध्वा चेन्द्रं महाबाहुं शक्रस्य भवनं गतः ॥

రావణుడు దేవతలను జయించాడు, మహాబలుడైన శక్రుని కూడా; ఇంద్రుని బంధించి ఆ మహాబాహువు శక్రుని భవనానికి వెళ్లెను।

Verse 29

प्रविश्य रावणस्तत्र गृहे रत्नविभूषिते ॥ दृष्ट्वा कपिलवाराहं शिरसा धरणीं गतः ॥

అక్కడ రత్నాలతో అలంకరించబడిన గృహంలో ప్రవేశించిన రావణుడు కపిల-వరాహుని దర్శించి, శిరస్సుతో భూమిని తాకి సాష్టాంగ నమస్కారం చేసెను।

Verse 30

तेन सम्मोहितो देवि रावणो नाम राक्षसः ॥ त्रातुमर्हसि मे देव धरणीधर माधव ॥

హే దేవీ, అతనివల్ల రావణుడు అనే రాక్షసుడు మోహితుడయ్యాడు. ‘హే దేవా, ధరణీధర మాధవా, నన్ను రక్షించుటకు మీరు అర్హులు’ అని ప్రార్థించాడు.

Verse 31

दामोदर हृषीकेश हिरण्याक्षविदारण ॥ वेदगर्भ नमस्तेऽस्तु वासुदेव नमोऽस्तु ते ॥

హే దామోదరా, హృషీకేశా, హిరణ్యాక్షుని విదారించువాడా; హే వేదగర్భా, నీకు నమస్కారం. హే వాసుదేవా, నీకూ నమస్కారం.

Verse 32

निरीक्षितुं न शक्नोमि प्रष्टुं चैव गुणव्रत ॥ देवदेव नमस्तुभ्यं भक्तानामभयप्रद ॥

హే గుణవ్రతా, నేను మిమ్మల్ని దర్శించలేను, ప్రశ్నించలేను కూడా. హే దేవదేవా, నీకు నమస్కారం; భక్తులకు అభయమిచ్చేవాడవు నీవు.

Verse 33

मम त्वं भक्तिनम्रस्य प्रसादं कुरु सर्वदा ॥ इति स्तुतो रावणेन देवदेवो जगत्पतिः ॥

భక్తితో నమ్రుడైన నాపై మీరు ఎల్లప్పుడూ ప్రసాదం చేయండి. ఇలా రావణుడు దేవదేవుడైన జగత్పతిని స్తుతించాడు.

Verse 34

सौम्यरूपोऽभवद्देवो लोकनाथो जनार्दनः ॥ सन्निधानमनुप्राप्य पुष्पकारोहणोत्सुकः

లోకనాథుడైన జనార్దనుడు సౌమ్యరూపాన్ని ధరించాడు; సమీపానికి వచ్చి పుష్పక విమానంపై ఎక్కుటకు ఉత్సుకుడయ్యాడు.

Verse 35

कूर्मरूप नमस्तेऽस्तु नारायण नमोऽस्तु ते ॥ मस्त्यरूपधरं देवं मधुकैटभनाशिनम्

కూర్మరూపమున నీకు నమస్కారం; హే నారాయణా, నీకు నమో నమః. మత్స్యరూపధారి, మధు-కైటభనాశకుడైన దేవునికి ప్రణామం.

Verse 36

तदुद्धर्त्तुं न शक्नोति रावणो विस्मयङ्गतः ॥ शङ्करेण पुरा सार्द्धं कैलासस्तु मयोद्धृतः

ఆశ్చర్యంతో మునిగిపోయిన రావణుడు దానిని ఎత్తలేడు. పూర్వం శంకరునితో కలిసి నేనే కైలాస పర్వతాన్ని ఎత్తాను.

Verse 37

अहं त्वां नेतुमिच्छामि पुरीं लङ्कामनुत्तमाम्

నేను నిన్ను అనుత్తమమైన లంకా నగరికి తీసుకువెళ్లాలని కోరుతున్నాను.

Verse 38

श्रीवराह उवाच ॥ अवैष्णवोऽसि रक्षस्त्वं कुतो भक्तिस्तवेदृशी ॥ कपिलस्य वचः श्रुत्वा रावणो वाक्यमब्रवीत्

శ్రీవరాహుడు అన్నాడు—“నీవు అవైష్ణవుడవు, రాక్షసుడవు; నీకు ఇలాంటి భక్తి ఎలా?” కపిలుని మాటలు విని రావణుడు ప్రత్యుత్తరం చెప్పాడు.

Verse 39

त्वद्दर्शनात्समुत्पन्ना भक्तिरव्यभिचारिणी ॥ महात्मस्त्वां नयिष्यामि देवदेव नमोऽस्तु ते

నీ దర్శనంతో నా హృదయంలో అవ్యభిచారిణి భక్తి కలిగింది. హే మహాత్మా, నేను నిన్ను తీసుకువెళ్తాను; హే దేవదేవా, నీకు నమో నమః.

Verse 40

भक्तिमुद्वहतस्तस्य लघु वेषोऽभवत्तदा ॥ पुष्पके तु समारोप्य देवं त्रैलोक्यविश्रुतम्

అతడు భక్తిని మోసుకుంటుండగా అప్పుడే అతనికి తేలికైన, సాదాసీదా వేషం కలిగింది. త్రిలోకప్రసిద్ధుడైన దేవుని పుష్పక విమానంపై ఎక్కించి అతడు ముందుకు సాగాడు.

Verse 41

आनयामास लङ्कायां स्थापयित्वा स्वके गृहे ॥ तदा स्थितोऽहं लङ्कायां रावणेन प्रपूजितः

అతడు నన్ను లంకకు తీసుకువచ్చి తన ఇంటిలో స్థాపించాడు. అప్పుడు నేను లంకలో రావణునిచే విధివిధానంగా పూజింపబడి నిలిచాను.

Verse 42

अयोध्याधिपती रामो हन्तुं राक्षसपुङ्गवम् ॥ गतोऽसौ विक्रमेणैव हत्त्वा राक्षसपुङ्गवम्

అయోధ్యాధిపతి రాముడు రాక్షసశ్రేష్ఠుని సంహరించుటకు తన పరాక్రమమాత్రంతో బయలుదేరాడు; వెళ్లి ఆ రాక్షసశ్రేష్ఠుని వధించాడు.

Verse 43

विभीषणश्च लङ्काया आधिपत्येऽभिषेचितः ॥ विभीषणेन रामस्य सर्वस्वं च निवेदितम्

విభీషణుడు లంకాధిపత్యానికి అభిషిక్తుడయ్యాడు. విభీషణుడు తన సమస్తాన్ని రామునికి సమర్పించాడు.

Verse 44

श्रीराम उवाच ॥ अनेन नास्ति मे कार्यं तव रक्षा विभीषण ॥ देवो मे दीयतां रक्षः शक्रलोकाद्य आगतः ॥

శ్రీరాముడు పలికెను—“ఇది నాకు అవసరం లేదు; విభీషణా, నీ రక్షణ నీవే పొందుము. శక్రలోకమునుండి వచ్చిన ఆ దివ్య రక్షక రాక్షసుని నాకు ఇవ్వుము.”

Verse 45

अह्न्यहनि पूजामि देवं वाराहरूपिणम् ॥ अयोध्यां चैव नेष्यामि त्वया दत्तं हि राक्षस ॥

నేను ప్రతిదినం వరాహరూపుడైన దేవుని పూజిస్తాను. ఓ రాక్షసా, నీవు ఇచ్చినదానిని కూడా నేను అయోధ్యకు తీసుకెళ్తాను.

Verse 46

अयोध्यायां स्थापयित्वा पूजयामास तं तदा ॥ गतं वर्षसहस्रं तु दशोत्तरमतः परम् ॥

అయోధ్యలో దానిని స్థాపించి, అతడు అప్పుడే అక్కడే పూజించాడు. ఆపై వెయ్యేళ్లు గడిచాయి—దానికి మరి పది సంవత్సరాలు అదనంగా.

Verse 47

लवणस्य वधार्थं हि शत्रुघ्नं प्रेषयत्तदा ॥ कृतप्रणामः शत्रुघ्नो राघवाय महात्मने ॥

లవణుని వధించుటకై అతడు అప్పుడే శత్రుఘ్నుని పంపెను. శత్రుఘ్నుడు మహాత్ముడైన రాఘవునికి (రామునికి) ప్రణామం చేసెను.

Verse 48

चतुरङ्गबलोपेतो जगाम मथुरां प्रति ॥ गत्वा तु राक्षसश्रेष्ठं लवणं रौद्ररूपिणम् ॥

చతురంగ బలంతో కూడి అతడు మథుర వైపు వెళ్లెను. అక్కడికి చేరి, భయంకరరూపుడైన రాక్షసశ్రేష్ఠుడు లవణుని ఎదుర్కొన్నాడు.

Verse 49

घातयित्वा तु शत्रुघ्नः प्रविश्य मथुरां पुरीम् ॥ ब्राह्मणान्स्थापयित्वा तु मया तुल्यान्महौजसः ॥

లవణుని సంహరించి శత్రుఘ్నుడు మథురా నగరంలో ప్రవేశించాడు. ఆపై అక్కడ నా సమానమైన గౌరవస్థితి గల, మహౌజస్సు కల బ్రాహ్మణులను స్థాపించాడు.

Verse 50

षड्विंशतिसहस्राणि वेदवेदाङ्गपारगान् ॥ अनृचो माथुरो यत्र चतुर्वेदस्तथापरः ॥

ఇరవై ఆరు వేల మంది వేదాలు మరియు వేదాంగాలలో పారంగతులు. మథురలో కొందరు ఋగ్వేద ఋచలలో ప్రత్యేకులు కాక, మరికొందరు నాలుగు వేదాలనూ తెలిసినవారు ఉన్నారు.

Verse 51

एकस्मिन्भोजिते विप्रे कोटिर्भवति भोजितः ॥ लवणस्य यथावृत्तं कथितं ते वसुन्धरे ॥

ఒక బ్రాహ్మణునికి భోజనం పెట్టినప్పుడు, కోటి మందికి భోజనం పెట్టినట్లే ఫలితం కలుగుతుంది. ఓ వసుంధరా, లవణుని విషయము జరిగినట్లే నీకు చెప్పబడింది.

Verse 52

राघवस्य वचः श्रुत्वा शत्रुघ्नो वाक्यमब्रवीत् ॥ यदि तुष्टोऽसि मे देव वरार्हो यदि वाप्यहम् ॥

రాఘవుని మాటలు విని శత్రుఘ్నుడు ఇలా అన్నాడు— “ఓ దేవా, నీవు నాపై సంతుష్టుడవైతే, నేను వరానికి అర్హుడనైతే…”

Verse 53

दीयतां मम देवोऽयं यदि मे वरदो भवान् ॥ शत्रुघ्नस्य वचः श्रुत्वा राघवो वाक्यमब्रवीत् ॥

“నీవు నాకు వరదాతవైతే, ఈ దేవతను నాకు దయచేయుము.” శత్రుఘ్నుని మాటలు విని రాఘవుడు ప్రత్యుత్తరం పలికాడు.

Verse 54

धन्यास्ते मथुरा लोकाः पश्यन्ति कपिलं सदा ॥ दृष्टः स्पृष्टः तदा ध्यातः स्नापितश्च दिने दिने ॥

కపిలుని నిత్యం దర్శించే మథుర ప్రజలు ధన్యులు. ఆయనను చూచి, స్పృశించి, ధ్యానించి, ప్రతిదినం స్నానం చేయించి (పుణ్యాన్ని పొందుతారు).

Verse 55

अनुलिप्तश्च शत्रुघ्न सर्वपापं व्यपोहति ॥ पूजितः स्नापितो देवो दृष्टो यैस्तु दिने दिने ॥

హే శత్రుఘ్నా, అభ్యంగం చేయబడిన ఆ దేవుడు సమస్త పాపాలను తొలగిస్తాడు. ప్రతిదినం దేవుని పూజించి, స్నానింపజేసి, దర్శించే వారు పవిత్రతను పొందుతారు.

Verse 56

सर्वं हरति वै पापं मोक्षं चैव प्रयच्छति ॥ इत्युक्त्वा राघवस्तस्मै देवं प्रादाद्वसुन्धरे ॥

‘ఇది నిజంగా సమస్త పాపాలను హరిస్తుంది, మోక్షాన్ని కూడా ప్రసాదిస్తుంది.’ అని చెప్పి, హే వసుంధరా, రాఘవుడు అతనికి ఆ దేవతను ఇచ్చాడు.

Verse 57

देवमादाय शत्रुघ्नो जगाम मथुरां पुरीम् ॥ ब्राह्मणं स्थापयित्वा तु आगच्छन्मम सन्निधौ ॥

దేవతను తీసుకొని శత్రుఘ్నుడు మథురా నగరానికి వెళ్లాడు. అక్కడ ఒక బ్రాహ్మణుని స్థాపించి, నా సన్నిధికి వచ్చాడు.

Verse 58

तत्र मध्ये तु संस्थाप्य पूजयामास राघवः ॥ अनेन क्रमयोगेन मथुरायां स्थितः प्रभुः ॥

అక్కడ మధ్యస్థానంలో స్థాపించి రాఘవుడు పూజ చేశాడు. ఈ క్రమబద్ధమైన విధానంతో ప్రభువు మథురాలో ప్రతిష్ఠితుడయ్యాడు.

Verse 59

गयायां पिण्डदानेन यत्फलं ज्येष्ठपुष्करे ॥ तत्फलं समवाप्नोति श्वेतं दृष्ट्वा सदा नरः ॥

గయాలో పిండదానం చేయడం వల్ల కలిగే ఫలం, జ్యేష్ఠ-పుష్కరంలో కలిగే ఫలం—అదే ఫలాన్ని మనిషి శ్వేతుని నిత్య దర్శనంతో పొందుతాడు.

Verse 60

विश्रान्तिसंज्ञके तद्वद्गोविन्दे च तथा हरौ ॥ केशवे दीर्घविष्णौ च तदेव फलमश्नुते ॥

అదేవిధంగా ‘విశ్రాంతి’ అనే స్థల/రూపంలో, అలాగే గోవిందునందు మరియు హరిలో—కేశవునందు, దీర్ఘ-విష్ణువందు కూడా—అదే సమాన పుణ్యఫలాన్ని అనుభవిస్తాడు।

Verse 61

उदये मामकं तेजः सदा विश्रान्तिसंज्ञके ॥ मध्याह्ने मामकं तेजो दीर्घविष्णौ व्यवस्थितम् ॥ केशवे मामकं तेजो दिनभागे चतुर्थके ॥

సూర్యోదయ సమయంలో నా తేజస్సు ఎల్లప్పుడూ ‘విశ్రాంతి’ అనే (స్థల/రూప)ంలో ఉంటుంది. మధ్యాహ్నంలో నా తేజస్సు దీర్ఘ-విష్ణువందు స్థాపితమై ఉంటుంది. కేశవునందు దినభాగం నాలుగవ భాగంలో నా తేజస్సు ప్రకాశిస్తుంది.

Verse 62

एषा विद्या पुरा देवि नित्यकालं सुगो पिता ॥ भक्ताऽ त्वं मम शिष्या च कथिता ते वसुन्धरे ॥

హే దేవీ! ఈ విద్య ప్రాచీనకాలం నుంచే ఉంది; నిత్యకాలం సత్పితృద్వారా పరిరక్షించబడింది. నీవు భక్తురాలివి, నా శిష్యురాలివి కూడా; అందుకే, హే వసుంధరా, నీకు ఇది చెప్పబడింది.

Verse 63

लवणस्य वधं श्रुत्वा राघवो वाक्यमब्रवीत् ॥ वरं वरय शत्रुघ्न यत्ते मनसि रोचते ॥

లవణుని వధ వార్త విని రాఘవుడు ఇలా పలికెను—“హే శత్రుఘ్నా! నీ మనసుకు నచ్చిన వరాన్ని కోరుకో।”

Verse 64

वैकुण्ठे तु निमग्नोऽयं ब्रह्महत्यागता ततः ॥ विस्मयो नात्र कर्तव्यस्तीर्थस्येदं महत्फलम् ॥

వైకుంఠ తీర్థంలో మునిగిన వెంటనే అతనిలోని బ్రహ్మహత్యా దోషం తొలగిపోయింది. ఇందులో ఆశ్చర్యం అవసరం లేదు—ఇది ఈ తీర్థపు మహత్తర ఫలం.

Verse 65

यं दृष्ट्वा तु नरो याति मुक्तिं नास्त्यत्र संशयः ॥ दक्षिणेन तु मां विद्धि प्रतिमां दिव्यरूपिणीम् ॥

ఇదిని దర్శించినవాడు మోక్షాన్ని పొందుతాడు—ఇందులో సందేహం లేదు. మరియు దక్షిణ దిశలో నా దివ్యప్రకాశమయ ప్రతిమను తెలుసుకో.

Verse 66

इन्द्रलोकं गतः सोऽथ स्वर्गं जेतुं महाबलः ॥ शक्रेण सह सङ्गम्य ततो युद्धं प्रवर्तितम् ॥

అప్పుడు ఆ మహాబలుడు స్వర్గాన్ని జయించాలనే కోరికతో ఇంద్రలోకానికి వెళ్లాడు. శక్రుడు (ఇంద్రుడు)ను కలసి, ఆపై యుద్ధం ప్రారంభమైంది.

Verse 67

देव त्वं स्वल्पकायोऽसि नाहमुद्धरणक्षमः ॥ प्रसीद देवदेवेश सुरनाथ नमोऽस्तु ते ॥

ఓ దేవా, నీవు స్వల్పకాయుడవు; నిన్ను ఎత్తగల శక్తి నాకు లేదు. ప్రసన్నుడవు కమ్ము, ఓ దేవదేవేశా, ఓ సురనాథా—నీకు నమస్కారం.

Verse 68

ततः समर्पयामास कपिलं दिव्यरूपिणम् ॥ पुष्पके तु समारोप्य नीतवान्नगरीं प्रति ॥

తర్వాత అతడు దివ్యరూపుడైన కపిలుని సమర్పించాడు. పుష్పకంలో ఎక్కించి, అతనిని నగరమువైపు తీసుకెళ్లాడు.

Verse 69

नय शत्रुघ्न देवं त्वं दिव्यं वाराहरूपिणम् ॥ धन्याऽसौ मण्डली लोके धन्या सा मथुरा पुरी ॥

ఓ శత్రుఘ్నా, వరాహరూపుడైన ఈ దివ్య దేవుని నీవు నడిపించు. లోకంలో ఆ ప్రాంతం ధన్యం; ఆ మథురా నగరమూ ధన్యం.