Adhyaya 159: The Procedure and Merit of Circumambulating Mathurā

Verse 1

अथ मथुराप्रदक्षिणा विध्यादिकम् ॥ धरण्युवाच ॥ श्रुतं सुबहुशो देव तीर्थानां गुणविस्तरम् ॥ प्रोच्यमानं तु पुण्याख्यं त्वत्प्रसादाज्जनार्दन ॥

ఇప్పుడు మథురా-ప్రదక్షిణ విధి మొదలైనవి చెప్పబడుతున్నాయి. ధరణి పలికింది—ఓ దేవా! తీర్థాల గుణవిస్తారాన్ని, పుణ్యమని ప్రకటించబడిన వర్ణనను నేను అనేకసార్లు విన్నాను—నీ ప్రసాదముచేత, ఓ జనార్దన।

Verse 2

न दानैर्न तपोभिश्च न यज्ञैस्तादृशं फलम् ॥ भूमेः प्रदक्षिणायाश्च यादृशं तीर्थसेवया ॥

దానములతో గాని, తపస్సులతో గాని, యజ్ఞములతో గాని అటువంటి ఫలం లభించదు; భూమి ప్రదక్షిణ చేయుటవలన మరియు తీర్థసేవ భక్తితో చేయుటవలన లభించునది అటువంటిది।

Verse 3

भुवश्च चतुरन्तायास्तीर्थप्रक्रमणं हरे ॥ सर्वतीर्थाभिगमनमस्ति दुर्गतरे नृणाम् ॥

హే హరి! నాలుగు దిక్కుల వరకు విస్తరించిన భూమి అంతటా తీర్థయాత్ర చేయడం, అన్ని తీర్థాలకు వెళ్లడం మనుష్యులకు అత్యంత దుర్లభం, కఠినం।

Verse 4

अस्ति कश्चिदुपायोऽत्र येन सम्यगवाप्यते ॥ प्रसादसुमुखो भूत्वा तत्सर्वं कथयस्व मे ॥

ఇక్కడ దానిని సమ్యకంగా పొందుటకు ఏదైనా ఉపాయం ఉందా? ప్రసన్నముఖుడై, అనుగ్రహపూర్వకంగా అది అంతా నాకు చెప్పుము।

Verse 5

श्रीवराह उवाच ॥ भद्रे शृणु महत्पुण्यं पृथिव्यां सर्वतोदिशम् ॥ परिक्रम्य यथाध्वानं प्रमाणगणितं शुभम् ॥

శ్రీ వరాహుడు పలికెను: ఓ భద్రే, వినుము—పృథివి అంతటా అన్ని దిశలలో మహాపుణ్యం ఉంది; ప్రదక్షిణచేసి మార్గపు శుభ ప్రమాణం గణించబడుతుంది।

Verse 6

भूम्याः परिक्रमॆ सम्यक्योजनानां प्रमाणकम् ॥ षष्टिकोṭिसहस्राणि षष्टिकोṭिशतानि च ॥

భూమి యొక్క సమ్యక్ పరిక్రమలో యోజనల ప్రమాణం ఇది—అరవై కోట్లు సహస్రాలు, అలాగే అరవై కోట్లు శతాలు కూడా।

Verse 7

तीर्थान्येतानि देवाश्च तारकाश्च नभस्थले ॥ गणितानि समस्तानि वायुना जगदायुषा ॥

ఈ తీర్థములు, దేవతలు, ఆకాశమండలంలోని తారలు—ఇవన్నీ జగత్తు ప్రాణస్వరూపుడైన వాయువు చేత గణించబడినవి.

Verse 8

ब्रह्मणा लोमशेनैव नारदेन ध्रुवेण च ॥ जाम्बवत्याश्च पुत्रेण रावणेन हनूमता ॥

ఇది (గణన/పరిభ్రమణ) బ్రహ్మ, లోమశుడు, నారదుడు, ధ్రువుడు; అలాగే జాంబవతీ పుత్రుడు, రావణుడు మరియు హనుమంతుడు చేత కూడా చేయబడింది.

Verse 9

एतैरनेकधा देवैः ससागरवना मही ॥ क्रमिता बलिना चैव बाह्यमण्डलरेखया ॥

ఈ దేవతలు అనేక విధాలుగా సముద్రాలు, వనాలతో కూడిన భూమిని పరిభ్రమించారు; అలాగే బలియు బాహ్యమండల రేఖ (పరిధి) వెంట దానిని దాటాడు/కొలిచాడు.

Verse 10

योगसिद्धैस्तथा कैश्चिन्मार्कण्डेयमुखैरपि ॥ क्रमिता न क्रमिष्यन्ति न पूर्वे नापरे जनाः ॥

మార్కండేయుడు మొదలైన కొందరు యోగసిద్ధులు కూడా దీనిని పరిభ్రమించారు; అయితే సాధారణ జనులు—పూర్వకాలములోనూ, రాబోయే కాలములోనూ—దీనిని (పూర్తిగా) పరిభ్రమించలేరు.

Verse 11

अल्पसत्त्वबलोपेतैः प्राणिभिश्चाल्पबुद्धिभिः ॥ मनसापि न शक्यंते गमनस्य च का कथा ॥

సత్త్వబలం స్వల్పమైన, బుద్ధి కూడా తక్కువైన ప్రాణులకు ఆ ప్రయాణాన్ని మనసులోనైనా ఊహించడం సాధ్యం కాదు; ఇక నిజంగా వెళ్లడం గురించి ఏమని చెప్పాలి.

Verse 12

सप्तद्वीपे च तीर्थानां भ्रमणाद्यत्फलं भवेत् ॥ प्राप्यते चाधिकं तस्मान्मथुरायाः परिक्रमॆ ॥

సప్తద్వీపాలలోని తీర్థాలను సంచరించి పొందే ఫలముకన్నా అధికమైన ఫలం మథురా ప్రదక్షిణచేత లభిస్తుంది।

Verse 13

मथुरां समनुप्राप्य यस्तु कुर्यात्प्रदक्षिणम् ॥ प्रदक्षिणीकृता तेन सप्तद्वीपा वसुन्धरा ॥

ఎవడైనా మథురాకు చేరి ప్రదక్షిణ చేస్తే, అతనిచేత సప్తద్వీపాలతో కూడిన భూమి ప్రదక్షిణ చేయబడినట్లే అవుతుంది।

Verse 14

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन सर्वकामानभीप्सुभिः ॥ कर्तव्या मथुरां प्राप्य नरैः सम्यक्प्रदक्षिणा ॥

కాబట్టి సమస్త కోరికలను కోరువారు సర్వప్రయత్నంతో మథురాకు చేరి సమ్యక్గా ప్రదక్షిణ చేయవలెను।

Verse 15

धरण्युवाच ॥ यथाविधानक्रमणं मथुरायामवाप्यते ॥ प्रदक्षिणाफलं सम्यगनुक्रमविधिं वद ॥

ధరణి పలికెను—విధి ప్రకారం మథురాలో ప్రదక్షిణ ఎలా చేయబడుతుంది? దాని ఫలమును మరియు క్రమబద్ధ విధానమును సమ్యక్గా చెప్పండి।

Verse 16

श्रीवराह उवाच ॥ पुरा सप्तर्षिभिः पृष्टो ब्रह्मा लोकपितामहः ॥ इदमेव पुरा प्रोक्तं यथा पृष्टा त्वया ह्यहम् ॥

శ్రీ వరాహుడు పలికెను—పూర్వకాలంలో సప్తర్షులు లోకపితామహుడైన బ్రహ్మను ఇదే విషయమై ప్రశ్నించారు; అప్పుడు ఆయన ఇదే విధంగా చెప్పాడు, నీవు నేడు నన్ను అడిగినట్లే।

Verse 17

श्रुत्वा सर्वपुराणोक्तं तीर्थानुक्रमणं परम् ॥ पृथिव्याश्चतुरन्तायास्तथा तद्वक्तुमुद्यतः ॥

సర్వ పురాణాలలో చెప్పబడిన పరమ తీర్థానుక్రమణాన్ని విని, భూమి నాలుగు దిక్కుల వరకు విస్తరించిన సందర్భంతో దానిని చెప్పుటకు అతడు సిద్ధమయ్యెను।

Verse 18

सर्वदेवेषु यत्पुण्यं सर्वतीर्थेषु यत्फलम् ॥ सर्वदानॆषु यत्प्रोक्तमिष्टापूर्त्तेषु चैव हि ॥

సర్వ దేవతల విషయములో ఉన్న పుణ్యం, సర్వ తీర్థాలలో ఉన్న ఫలం, మరియు సర్వ దానాలలో ప్రకటించబడినది—అలాగే ఇష్ట, పూర్త కర్మాలలోనూ చెప్పబడినదీ—

Verse 19

इत्युक्त्वा ऋषयो जग्मुरभिवाद्य स्वयम्भुवम् ॥ आगत्य मथुरां देवीमाश्रमांश्चक्रिरे द्विजाः ॥

ఇట్లు చెప్పి ఋషులు స్వయంభూ (బ్రహ్మ)కు నమస్కరించి బయలుదేరిరి. అనంతరం వారు దివ్య మథురకు వచ్చి, ద్విజులు అక్కడ ఆశ్రమాలను నిర్మించిరి।

Verse 20

ध्रुवेण सहिताश्चासन्कामयाना स्तु तद्दिनम् ॥ कुमुदस्य तु मासस्य नवम्यां शुक्लपक्षके ॥

వారు ధ్రువునితో కూడి ఉండిరి; ఆ దినమున వ్రతాచరణ చేయాలని కోరిరి—కుముదనామ మాసములో శుక్లపక్ష నవమి నాడు।

Verse 21

मथुरोपक्रमं कृत्वा सर्वपापैः प्रमुच्यते।

మథురా-ఉపక్రమం (విధివిధాన ఆరంభ/వ్రతం) చేసినవాడు సర్వ పాపముల నుండి విముక్తుడగును।

Verse 22

अन्तरा भ्रमणेनैव सुग्रीवेण महात्मना ॥ तथा च पूर्वं देवेन्द्रैः पञ्चभिः पाण्डुनन्दनैः।

ఈ మధ్య ప్రదక్షిణ మాత్రమే మహాత్ముడు సుగ్రీవుడు చేసినదే; అలాగే పూర్వకాలంలో దేవేంద్రసములైన పాండునందనులైన ఐదుగురూ చేశారు।

Verse 23

यत्फलं लभ्यते विप्रास्तस्माच्छतगुणोत्तरम् ॥ प्रक्रमान्मथुरायास्तु सत्यमेतद्वदामि वः।

హే విప్రులారా, ఇతర మార్గాల ద్వారా లభించే ఫలం ఏదైనా, మథురా పరిక్రమను ప్రారంభించుటవలన అది శతగుణముగా అధికమవుతుంది; ఇది సత్యమని మీకు చెప్పుచున్నాను।