Adhyaya 108: The Eulogy and Procedure of Donating the ‘Salt-Cow’ (Lavaṇadhenu)

Verse 1

अथ लवणधेनुदानमाहात्म्यम् ॥ होतोवाच ॥ लवणधेनुं प्रवक्ष्यामि तां निबोध नृपोत्तम ॥ षोडशप्रस्थसंयुक्तां धेनुं कृत्वा तु मानवः ॥

ఇప్పుడు ‘లవణధేను’ దాన మహాత్మ్యం చెప్పబడుతుంది. హోతృ అన్నారు—ఓ నృపోత్తమా, లవణధేను విధానాన్ని గ్రహించు. మనిషి పదహారు ప్రస్థల లవణంతో కూడిన ధేనువును తయారు చేసి (తదుపరి విధి చేయాలి).

Verse 2

अनुलिप्ते महीपृष्ठे कृष्णाजिनकुशोत्तरे ॥ धेनुं लवणमयीं कृत्वा षोडशप्रस्थसंयुताम् ॥

అనులిప్తమై శుద్ధి చేసిన నేలపై, పైగా కృష్ణాజినం మరియు కుశ గడ్డి పరచి, పదహారు ప్రస్థల లవణంతో కూడిన లవణమయ ధేనువును తయారు చేయాలి.

Verse 3

वत्सं चतुर्भी राजेन्द्र इक्षुपादांश्च कारयेत् ॥ सुवर्णमुखशृङ्गाणि खुरा रौप्यमयास्तथा ॥

ఓ రాజేంద్రా, నాలుగు (భాగాలతో) కూడిన దూడను కూడా చేయించి, కాళ్లను చెరకు కాడలతో చేయించాలి. ముఖం మరియు కొమ్ములు బంగారంతో, ఖురాలు వెండితో చేయాలి.

Verse 4

मुखं गुडमयं तस्या दन्ताः फलमया नृप ॥ जिह्वां शर्करया राजन् घ्राणं गन्धमयं तथा ॥ नेत्रे रत्नमये कुर्यात् कर्णौ पत्रमयौ तथा ॥ श्रीखण्डमयकोष्ठौ च नवनीतमयाः स्तनाः ॥

ఓ నృపా, దాని నోరు బెల్లంతో చేయాలి; పళ్ళు ఫలాలతో చేయాలి. ఓ రాజా, నాలుకను చక్కెరతో, ముక్కును సుగంధ ద్రవ్యాలతో చేయాలి. కళ్లను రత్నాలతో, చెవులను ఆకులతో చేయాలి. ప్రక్కలు శ్రీఖండం (చందనం)తో, స్తనాలను నవనీతం (వెన్న)తో చేయాలి.

Verse 5

सूत्रपुच्छां ताम्रपृष्ठां दर्भरोमां पयस्विनीम् ॥ कांस्योपदोहां राजेन्द्र घण्टाभरणभूषिताम् ॥

ఓ రాజేంద్రా, దాని తోకను దారంతో, వెన్నెముకను తామ్రంతో, రోమాలను దర్భ గడ్డితో చేసి, దానిని ‘పయస్విని’ (పాలు ఇచ్చేది)గా రూపకల్పన చేయాలి. పాలు దోయు పాత్రను కాంస్యంతో చేసి, గంటలు మరియు ఆభరణాలతో అలంకరించాలి.

Verse 6

सुगन्धपुष्पधूपैश्च पूजयित्वा विधानतः ॥ आच्छाद्य वस्त्रयुग्मेन ब्राह्मणाय निवेदयेत् ॥

సుగంధ పుష్పాలు, ధూపంతో విధిపూర్వకంగా పూజించి, వస్త్రయుగ్మంతో ఆవరించి దానిని బ్రాహ్మణునికి సమర్పించాలి।

Verse 7

नक्षत्रग्रहपीडां च सर्वकालं प्रदापयेत् ॥ ग्रहणे वाथ संक्रान्तौ व्यतीपाते तथायने ॥

నక్షత్ర-గ్రహపీడల శాంతి కోసం ఈ దానాన్ని ఎల్లప్పుడూ చేయించాలి; ముఖ్యంగా గ్రహణం, సంక్రాంతి, వ్యతీపాతం మరియు అయనకాలంలో।

Verse 8

द्विजाय साधुवृत्ताय वेदवेदाङ्गवेदिने ॥ द्विजाय साधुवृत्ताय कुलीनाय च धीमते ॥

సద్గుణసంపన్నుడై వేద-వేదాంగాలలో నిపుణుడైన ద్విజునికి; అలాగే సద్గుణసంపన్నుడై కులీనుడూ ధీమంతుడైన ద్విజునికి (ఇది) ఇవ్వాలి।

Verse 9

वेदवेदाङ्गविदुषे श्रोत्रियायाहिताग्नये ॥ ईदृशाय प्रदातव्या तथाऽमत्सरिणे नृप ॥

వేద-వేదాంగాలలో పండితుడైన, శ్రోత్రియుడైన, ఆహితాగ్నియైనవానికి ఇవ్వాలి; అలాంటి వానికి, అలాగే అసూయలేని వానికి—ఓ రాజా—దానం చేయాలి।

Verse 10

आच्छाद्य वस्त्रयुग्मेन दक्षिणां कंबलं ददेत ॥ पूर्वोक्तेन विधानेन स्वशक्त्या कनकेन तु

వస్త్రయుగ్మంతో ఆవరించి, దక్షిణగా కంబళం ఇవ్వాలి; ముందుగా చెప్పిన విధానానుసారం, తన శక్తి మేరకు బంగారమును కూడా ఇవ్వాలి।

Verse 11

ब्राह्मणं पूज्य विधिवत्पूर्वोक्तविधिना नृप ॥ सदक्षिणं च गोपुच्छं दत्त्वा ब्राह्मणहस्तके

హే నృపా! పూర్వోక్త విధానమున ప్రకారము బ్రాహ్మణుని విధివత్గా పూజించి, దక్షిణతో కూడిన గోవు తోకను బ్రాహ్మణుని చేతిలో ఉంచి…

Verse 12

इमं मन्त्रं समुच्चार्य ततस्तां प्रतिपादयेत् ॥ इमां गृहीण भो विप्र रुद्ररूपां नमोऽस्तु ते

తర్వాత ఈ మంత్రాన్ని ఉచ్చరించి ఆమెను (దానంగా) సమర్పించాలి— “హే విప్రా, దీనిని స్వీకరించుము; ఆమె రుద్రరూపిణి. నీకు నమస్కారం.”

Verse 13

रसज्ञा सर्वभूतानां सर्वदेवनमस्कृता ॥ कामं पूरय मे देवि रुद्ररूपे नमोऽस्तु ते

హే దేవీ! సమస్త భూతముల రసమును తెలిసినదానా, సమస్త దేవతలచే నమస్కృతమయినదానా— నా కోరికను నెరవేర్చుము. హే రుద్రరూపిణీ, నీకు నమస్కారం.

Verse 14

दत्त्वा धेनुं तु लवणेनैकाहं चैव तिष्ठति ॥ स्वयं त्रिरात्रं विप्रेण तथैव लवणाशिना

ధేనువును దానం చేసిన తరువాత ఒక దినము లవణముతో నియమము పాటించాలి; అలాగే బ్రాహ్మణునితో కలిసి తాను మూడు రాత్రులు లవణాహారిగా ఉండాలి.

Verse 15

सहस्रेण शतेनाथ स्वशक्त्या कनकेन तु ॥ दत्त्वेमां स्वर्गमाप्नोति यत्र देवो वृषध्वजः

అనంతరం వెయ్యి మరియు వందతో కూడి, తన శక్తి మేరకు స్వర్ణమును కూడా ఇచ్చి ఈ దానము చేసినవాడు స్వర్గమును పొందును— అక్కడ వృషధ్వజుడు దేవుడు (శివుడు) ఉన్నాడు.

Verse 16

य इदं शृणुयाद्भक्त्या श्रावयेद्वापि मानवः ॥ मुच्यते सर्वपापेभ्यो रुद्रलोकं च गच्छति

యెవడు దీనిని భక్తితో శ్రవణం చేస్తాడో లేదా పఠింపజేస్తాడో, ఆ మనిషి సమస్త పాపాల నుండి విముక్తుడై రుద్రలోకాన్ని పొందుతాడు.

Verse 17

इष्ट्वा चैवं च मन्त्रं तु पुच्छदेशोपविश्य च ॥ छत्रकोपानहौ देये मुद्रिकाकर्णमात्रकैः

ఇలా పూజ చేసి, మంత్రాన్ని ప్రయోగించి, పుచ్ఛదేశంలో కూర్చుని, ఛత్రం మరియు పాదుకలను దానం చేయాలి; అలాగే స్వల్ప పరిమాణమైన ముద్రిక మరియు కర్ణాభరణమును కూడా ఇవ్వాలి.