HomeVamana PuranaAdh. 5Shloka 38
Previous Verse
Next Verse

Vamana Purana — Rudra's Wrath & Kalarupa, Shloka 38

Rudra’s Wrath at Daksha’s Sacrifice and the Iconography of Kālarūpa through the Zodiac

विशाखांशमनूराधा ज्येष्ठा भौमगृहं त्विदम् द्वितीयं वृश्चिको राशिर्मेढ्रं कालसवरूपिणः

viśākhāṃśamanūrādhā jyeṣṭhā bhaumagṛhaṃ tvidam dvitīyaṃ vṛściko rāśirmeḍhraṃ kālasavarūpiṇaḥ

విశాఖ నక్షత్రపు ఒక భాగము, తరువాత అనూరాధ, జ్యేష్ఠా—ఇది భౌముడు (మంగళుడు) యొక్క గృహము. వృశ్చిక రాశి (రాశులలో) రెండవ విభాగము; కాలస్వరూపుడైన ప్రభువు యొక్క మేఢ్రప్రదేశముగా చెప్పబడింది.

विशाखा-अंशम्a part of Viśākhā
विशाखा-अंशम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootविशाखा (प्रातिपदिक) + अंश (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष
अनूराधाAnurādhā (nakṣatra)
अनूराधा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअनूराधा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन
ज्येष्ठाJyeṣṭhā (nakṣatra)
ज्येष्ठा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootज्येष्ठा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन
भौम-गृहम्the house of Mars
भौम-गृहम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootभौम (प्रातिपदिक) + गृह (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (‘house of Mars’)
तुindeed/and
तु:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; निपात
इदम्this
इदम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; सर्वनाम
द्वितीयम्second
द्वितीयम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootद्वितीय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन
वृश्चिकःScorpio
वृश्चिकः:
Samānādhikaraṇa (समानाधिकरण)
TypeNoun
Rootवृश्चिक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन
राशिःzodiac sign
राशिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootराशि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन
मेढ्रम्genitals
मेढ्रम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootमेढ्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन
कालसव-रूपिणःof the one whose form is Kālasava
कालसव-रूपिणः:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootकालसव (प्रातिपदिक) + रूपिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (‘having the form of Kālasava’)
Pulastya to Nārada (typical frame; not explicit in excerpt)
Viṣṇu (implicit cosmic Lord)Kāla (Time, as divine aspect)Bhauma/Maṅgala (graha-deity)
CosmologyJyotiṣaKāla (Time) theologyMicrocosm–macrocosm correspondence

{ "primaryRasa": "adbhuta", "secondaryRasa": "bhayanaka", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

FAQs

By linking even reproductive power to Kāla (Time) as the Lord’s form, the text frames generation and dissolution as time-governed and sacred—encouraging restraint, responsibility, and reverence toward life-forces rather than mere indulgence.

This is descriptive cosmology (Sarga-oriented material), specifically an astral-anatomical mapping used for Purāṇic world-order exposition.

Scorpio’s traditional associations with intensity, transformation, and hidden forces are here sacralized as part of the cosmic body. Identifying the Lord as Kāla-svarūpa places all instinctual and generative energies under the sovereignty of Time and dharma.