Vamana Purana — Rudra's Wrath & Kalarupa, Shloka 35
Rudra’s Wrath at Daksha’s Sacrifice and the Iconography of Kālarūpa through the Zodiac
आदित्यांशश्च पुष्यं च आश्लेषा शशिनो गृहम् राशिः कर्कटको नाम पार्श्वे मखविनाशिनः/थ 5.34 पित्र्यर्क्षं भगदैवत्यमुत्तरांश् च केसरी सूर्यक्षेत्रं विभोर्ब्रह्मन् हृदयं परिगीयते
ādityāṃśaśca puṣyaṃ ca āśleṣā śaśino gṛham rāśiḥ karkaṭako nāma pārśve makhavināśinaḥ/tha 5.34 pitryarkṣaṃ bhagadaivatyamuttarāṃś ca kesarī sūryakṣetraṃ vibhorbrahman hṛdayaṃ parigīyate
ఆదిత్య-అంశం, పుష్యము, ఆశ్లేషా—ఇవి చంద్రుని గృహము. కర్కటక అనే రాశి యజ్ఞవినాశకుడైన (దక్షయజ్ఞధ్వంసక) ప్రభువు పార్శ్వమున నిలిచినదని చెప్పబడును. భగదేవత కల పితృ-నక్షత్రం మరియు ఉత్తరాంశములు కూడా (నియోజితములు); ఓ బ్రాహ్మణా, ఆ విభువు యొక్క సూర్యక్షేత్రం హృదయమని కీర్తించబడుతుంది.
{ "primaryRasa": "shanta", "secondaryRasa": "adbhuta", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }
FAQs
The passage fuses myth (Śiva as the corrector of ritual arrogance in Dakṣa’s sacrifice) with cosmology (Sun/Moon regions and nakṣatras). The implied lesson is that ritual power must be grounded in humility and right order; cosmic order mirrors moral order.
Primarily Sarga/Pratisarga (cosmic structuring). The epithet ‘makhavināśin’ gestures to an Itihāsa-like mythic episode, but here it functions as identification within a cosmological catalogue.
Calling the ‘Sun’s field’ the Lord’s heart makes Sūrya the inner luminous principle of the deity’s cosmic body—linking external time/illumination with inner consciousness. The flank assignment to Karkaṭa (a watery sign) can suggest protective containment and nurturing, placed on the ‘side’ of the Lord who disciplines misdirected sacrifice.