Paingala Upanishad 26 — Verse 26

Sanskrit (Devanagari)

ममेति बध्यते जन्तुर्निर्ममेति विमुच्यते। मनसो ह्युन्मनीभावे द्वैतं नैवोपलभ्यते॥२६॥

Padapatha (Word Split)

मम । इति । बध्यते । जन्तुः । निर्-मम । इति । विमुच्यते । मनसः । हि । उन्मनी-भावे । द्वैतम् । न । एव । उपलभ्यते ॥२६॥

IAST Transliteration

mameti badhyate jantur nirmameti vimucyate | manaso hy unmanī-bhāve dvaitaṃ naivopalabhyate ||26||

Translation

‘నాది’ అనే భావంతో జీవుడు బంధింపబడతాడు; ‘నిర్మమ’ (నాది కాదు) అనే భావంతో విముక్తి పొందుతాడు. ఎందుకంటే మనస్సు ఉన్మనీ-భావంలో ఉన్నప్పుడు ద్వైతం అసలు గ్రహించబడదు.

Academic Translation

A creature is bound by (the notion) “mine”; by “not-mine” it is released. For, when the mind is in the state of unmanī, duality is not perceived at all.

Verse Context

• Mamakāra as bondage; unmanī (mind-transcendence) and nonduality (advaita)
• Mahavakya: Supports the purport of “अयम् आत्मा ब्रह्म (ayam ātmā brahma)” and “तत् त्वम् असि (tat tvam asi)” by indicating that duality is a mental superimposition that ceases when mind is transcended.
• Atharva
• Chandas: Anuṣṭubh (śloka)