Skanda Purana — Vishnu Khanda, Shloka 7

Devanagari script

तदादायोत्थितं दृष्ट्वा दुर्वासास्तं विलोकयन् । उवाच मधुरं वाक्यं मुनिं लक्षणतत्परः

Transliteration

tadādāyotthitaṃ dṛṣṭvā durvāsāstaṃ vilokayan | uvāca madhuraṃ vākyaṃ muniṃ lakṣaṇatatparaḥ

Translation

అది తీసుకొని లేచినవాడిని చూసి దుర్వాసుడు అతనిని పరిశీలిస్తూ, శుభలక్షణాలు మరియు ధర్మాచారంలో నిబద్ధుడైన ఆ మునితో మధురంగా పలికాడు.

Word by Word

• तत्: that (it)
• तत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; सर्वनाम

• आदाय: having taken
• आदाय: Kriya-visheṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: आ-दा (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (absolutive/gerund), ‘having taken’

• उत्थितम्: risen, having stood up
• उत्थितम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: उत्-स्था (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘risen/standing up’ (qualifying तत्)

• दृष्ट्वा: having seen
• दृष्ट्वा: Kriya-visheṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: दृश् (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (absolutive), ‘having seen’

• दुर्वासाः: Durvāsā
• दुर्वासाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: दुर्वासस् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ऋषिनाम

• तम्: him
• तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम

• विलोकयन्: looking at, observing
• विलोकयन्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: वि-लोक् (धातु)
• Form: शतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकृदन्त (present active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘while looking’ (agreeing with दुर्वासाः)

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• मधुरम्: sweet, pleasant
• मधुरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: मधुर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (वाक्यम्)

• वाक्यम्: speech, words
• वाक्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वाक्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• मुनिम्: to the sage
• मुनिम्: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: मुनि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• लक्षण-तत्परः: intent on observing signs/marks
• लक्षण-तत्परः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: लक्षण (प्रातिपदिक) + तत्पर (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (लक्षणे तत्परः), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (दुर्वासाः)

Speaker

Narrator (Ayodhyāmāhātmya frame; Vaiṣṇavakhaṇḍa—traditionally Brahmā to Nārada)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Ayodhyā-kṣetra (frame)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Durvāsā, now calmer, looks steadily at Viśvāmitra and speaks gently; Viśvāmitra stands respectfully, hands folded; the bowl is set aside, atmosphere softened.

Characters & Entities

• Durvāsā

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Reverence and disciplined conduct toward sages is itself a form of dharma and invites harmony rather than conflict.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Ayodhyā is the wider sacred setting (Ayodhyāmāhātmya), though this verse focuses on interpersonal dharma within that holy landscape.

What ritualistic prescription is mentioned?

No direct rite is prescribed here; the emphasis is on auspicious etiquette and respectful behavior.