Adhyaya 1

Verse 1

ईश्वर उवाच । अथ ते संप्रवक्ष्यामि क्षेत्रगर्भं महोदयम् । तद्वस्त्रापथमाहात्म्यं यत्र रैवतको गिरिः

ఈశ్వరుడు పలికెను—ఇప్పుడు నీకు క్షేత్రగర్భమనే మహోదయమైన, మంగళప్రదమైన విషయాన్ని సమ్యకంగా వివరిస్తాను; అది రైవతక గిరి ఉన్న వస్త్రాపథ మహాత్మ్యం।

Verse 2

दामोदरं रैवतके भवं वस्त्रापथे तथा । एतद्रैवतकं क्षेत्रं वस्त्रापथमिति स्मृतम्

రైవతకంలో దామోదరుడు, అలాగే వస్త్రాపథంలో భవుడు (శివుడు) ఉన్నాడు; అందువల్ల ఈ రైవతక క్షేత్రం ‘వస్త్రాపథ’ అని స్మరించబడుతుంది।

Verse 3

सुवर्णरेवा यत्रस्था नदी पातकनाशनी । यत्र साक्षात्स्थितः कृष्णो दामोदर इति स्मृतः

అక్కడ పాపనాశిని ‘సువర్ణరేవా’ నది ప్రవహిస్తుంది; అక్కడే సాక్షాత్తు కృష్ణుడు ‘దామోదర’ అనే నామంతో నివసిస్తున్నాడు।

Verse 4

यत्र स्थितं मृगीकुण्डं महापातकनाशनम् । सकृच्छ्राद्धे कृते यत्र कल्पकोटिसहस्रकम् । पितॄणां जायते तृप्तिरपुनर्भवकांक्षिणी

యక్కడ మృగీకుణ్డము స్థితమైయున్నదో అది మహాపాతకనాశకము. అక్కడ ఒక్కసారి శ్రాద్ధము చేసినచో పితృదేవతలకు వేల కోట్లు కల్పముల సమానమైన తృప్తి కలుగును; అది పునర్జన్మను కోరదు.

Verse 5

देव्युवाच । भगवन्विस्तराद्ब्रूहि दामोदरमहोदयम् । क्षेत्रगर्भस्य माहात्म्यं कर्णिकारूपसंस्थितम्

దేవి పలికెను— ఓ భగవన్, దామోదరుని మహాగౌరవాన్ని విస్తారంగా చెప్పుము; అలాగే క్షేత్రగర్భముని మహాత్మ్యమును కూడా, కర్ణికా-రూపముగా స్థితమైనదానిని వివరించుము.

Verse 6

ईश्वर उवाच । शृणु देवि प्रवक्ष्यामि दामोदरहरिं प्रति । इतिहासं पुराख्यातमृषिभिः कल्पवासिभिः

ఈశ్వరుడు పలికెను— దేవి, వినుము; దామోదర-హరిని గురించి, కల్పములలో నివసించిన ఋషులు పూర్వమే ప్రకటించిన ఆ ప్రాచీన ఇతిహాసాన్ని నేను చెప్పుదును.

Verse 7

गंगातीरे शुभे रम्ये पुण्ये जनपदाकुले । ऋषिभिः सेविते नित्यं स्वर्गमार्गप्रदे ध्रुवम्

గంగానదీ తీరమున శుభమై రమ్యమై పుణ్యమై, జనపదములతో నిండిన ఆ స్థలము ఋషులచే నిత్యము సేవింపబడుచున్నది; అది ధృవముగా స్వర్గమార్గమును ప్రసాదించును.

Verse 8

तत्र ज्ञानविदो विप्रा यजंति विविधैर्मखैः । ऋषयः सांख्ययोगेन दानेनैवेतरे जनाः

అక్కడ జ్ఞానవిదులైన బ్రాహ్మణులు వివిధ మఖములచే యజ్ఞములు నిర్వహించుదురు; ఋషులు సాంఖ్యయోగములచే సాధన చేయుదురు; ఇతర జనులు దానముచేనే పుణ్యము సంపాదించుదురు.

Verse 9

ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्याः शूद्रा स्वर्गमभीप्सवः । सेवंते तज्जलं दिव्यं देवानामपि दुर्लभम्

బ్రాహ్మణులు, క్షత్రియులు, వైశ్యులు, శూద్రులు—స్వర్గాభిలాషతో—దేవులకైనా దుర్లభమైన ఆ దివ్య జలాన్ని ఆశ్రయించి సేవిస్తారు.

Verse 10

तत्र राजा गजोनाम बली सर्वजनाधिपः । गंगाजलाभिषेकार्थं त्यक्वा राज्यं जगाम ह

అక్కడ ‘గజ’ అనే బలవంతుడైన రాజు, సమస్త ప్రజల అధిపతి, గంగాజలాభిషేకార్థం రాజ్యాన్ని త్యజించి బయలుదేరెను.

Verse 11

भार्या तस्य सती साध्वी पुत्रिणी रूपसंयुता । साऽप्ययात्सह तेनैव भर्त्रा वै भर्तृवत्सला

అతని భార్య సతి-సాధ్వి, సంతానవతి, సౌందర్యసంపన్న; భర్తృవత్సల కావడంతో ఆమె కూడా అదే భర్తతో కలిసి బయలుదేరింది.

Verse 12

संगता नाम नाम्ना च दक्षा दाक्षायणी यथा । एवं निवसतोस्तत्र वर्षाणामयुतं गतम्

ఆమె పేరు ‘సంగతా’; ఆమె దక్షురాలు, దక్షకన్య దాక్షాయణిలా. ఇలా అక్కడ నివసిస్తూ ఉండగా వారికి పదివేల సంవత్సరాలు గడిచిపోయాయి.

Verse 13

आजगाम ऋषिस्तत्र भद्रोनाम महायशाः । सहितो बहुभिर्विप्रैर्जपहोमपरायणैः

అప్పుడు అక్కడ ‘భద్ర’ అనే మహాయశస్సు గల ఋషి వచ్చెను; జపహోమపరాయణులైన అనేక విప్రులతో కూడి వచ్చెను.

Verse 14

त्यक्त्वा संसारमार्गं तु स्वर्गमार्गजिगीषवः । गंगानिषेवणं कृत्वा स्फोटयित्वाऽत्मजं मलम्

సంసారమార్గాన్ని త్యజించి స్వర్గమార్గాన్ని పొందాలని కోరిన వారు గంగానదిని భక్తితో సేవించి, తమలో పుట్టిన మలినాన్ని తొలగించారు।

Verse 15

जलं दत्त्वा तु भूतेभ्यः पूजयित्वा जनार्द्दनम् । यावद्यांति नदीतीर ऋषयो भद्रकादयः । तावत्पश्यंति राजानं गजं वरगजोपमम्

భూతప్రాణులకు జలదానం చేసి, జనార్దనుని పూజించిన తరువాత, భద్రకాది ఋషులు నదీతీరానికి సాగుతుండగా, వారు రాజు గజుని చూశారు—అతడు శ్రేష్ఠ గజంలా వైభవంగా ఉన్నాడు।

Verse 16

तेनैव दृष्टा मुनयो राज्ञा निहतकल्मषाः । सप्तर्षयो यथा स्वर्गे सुरराजेन धीमता

పాపాలు నశించిన ఆ రాజు ఆ మునులను చూశాడు; అది స్వర్గంలో బుద్ధిమంతుడైన దేవరాజు సప్తర్షులను దర్శించినట్లే।

Verse 17

तमृषिं स च संप्रेक्ष्य पदानि दश पंच च । आगच्छन्त्वत्र पूजार्हा भवतो मम मन्दिरम्

ఆ ఋషిని చూసి అతడు పదిహేను అడుగులు ముందుకు వెళ్లి ఇలా అన్నాడు—“పూజార్హులైన మహానుభావులారా, ఇక్కడికి రండి; దయచేసి నా మందిరానికి రండి।”

Verse 18

पश्यंतु संगतां सर्वे मम भार्यां यशस्विनीम् । तस्याः पूजां समादाय यो मार्गो मनसि स्थितः

“అందరూ నా యశస్సుగల భార్య సంగతాను చూడండి. ఆమె పూజను స్వీకరించి, మీ మనసులో స్థిరమైన మార్గాన్నే అనుసరించండి।”

Verse 19

तं गच्छध्वं महाभागाः पुण्याः पुण्यमभीप्सवः । एवमुक्तास्तु ते राज्ञा ऋषयः कौतुकान्विताः । आजग्मुर्मंदिरं शुभ्रं पुरंदरपुरोपमम्

“అక్కడికి వెళ్లండి, మహాభాగులారా—మీరు పుణ్యవంతులు, పుణ్యాన్ని కోరువారు.” రాజు ఇలా పలికిన వెంటనే, కుతూహలంతో నిండిన ఋషులు పురందరపురసమానమైన ఆ శుభ్రమైన మందిరానికి చేరారు.

Verse 20

आसनानि विचित्राणि दत्त्वा तेषां मनस्विनी । संगता राजराजेन सार्द्धमग्रे व्यवस्थिता

వారికి విచిత్రమైన అందమైన ఆసనాలు ఇచ్చి, ఆ మనస్విని స్త్రీ రాజరాజుతో కలిసి ముందుభాగంలో స్థిరంగా కూర్చుంది.

Verse 21

कृत्वा करपुटं राजा ऋषीणां पुण्यकर्मणाम् । बभाषे वचनं राजा भद्रो भद्रं सुसंगतम्

పుణ్యకర్మలైన ఋషుల ఎదుట రాజు కరపుటం చేసి నమస్కరించి, సముచితమైన మంగళవాక్యాలను పలికాడు.

Verse 22

वसुधा वसुसंपूर्णा मंडिता नगरी पुरी । पर्वतैश्च समुद्रैश्च सरिद्भिश्च सरोवरैः

ధననిధులతో సంపన్నమైన వసుధ ఆ నగరపురిని అలంకరించింది; అది పర్వతాలు, సముద్రాలు, నదులు, సరస్సులతో విరాజిల్లింది.

Verse 23

ग्रामैश्चतुष्पथैर्घोरैर्गोकुलैराकुलीकृता । नररत्नैरश्वरत्नैर्गजरत्नैस्तु संकुला

అది గ్రామాలు, రద్దీగా ఉన్న చతుష్పథాలు, గోకులాలతో కిటకిటలాడింది; అలాగే నరరత్నాలు, అశ్వరత్నాలు, గజరత్నాలతో నిండిపోయింది.

Verse 24

दुस्त्यजा भोगभोक्तृणां परं ज्ञानमजानताम् । संसारेऽत्र महाघोरे पुनरावृत्तिकारिणि

భోగాలలోనే మునిగిపోయి పరమజ్ఞానాన్ని ఎరుగని వారికి ఈ మహాఘోర సంసారం త్యజించడం దుర్లభం—ఇది పునఃపునః జన్మమరణాలకు కారణమవుతుంది।

Verse 25

पतंति पुरुषा भद्र पत्राणीव पुनःपुनः । कृतेन येन विप्रेंद्र स्वर्गं प्राप्नोति निर्मलम् । दानेन तपसा चैव तत्त्वमा चक्ष्व सुव्रत

హే భద్రా! మనుష్యులు ఆకులవలె పునఃపునః పడిపోతారు। హే విప్రేంద్రా! ఏ కర్మచేత నిర్మల స్వర్గం లభిస్తుంది? దానం, తపస్సు ద్వారా సత్య తత్త్వాన్ని చెప్పుము, హే సువ్రతా।

Verse 26

भद्र उवाच । तीर्थानि तोयपूर्णानि देवाः पाषाणमृन्मयाः । आत्मस्थं ये न पश्यंति ते न पश्यंति तत्परम्

భద్రుడు అన్నాడు—తీర్థాలు నీటితో నిండిన నీటే; దేవతలు రాయి లేదా మట్టితో చేసిన ప్రతిమలు. ఆత్మలో నివసించే పరమాన్ని ఎవరు చూడరో, వారు నిజంగా పరమాన్ని చూడరు।

Verse 27

संति तीर्थान्यनेकानि पुण्यान्यायतनानि च । पुण्यतोया पवित्रश्च सरितः सागरास्तथा । बहुपुण्यप्रदा पृथ्वी स्थानेस्थाने पदेपदे

అనేక తీర్థాలు, అనేక పుణ్యాయతనాలు ఉన్నాయి। నదులు, సముద్రాలు కూడా పవిత్రాలు; వాటి జలాలు పుణ్యప్రదాలు। భూమి స్థలస్థలంలో, అడుగడుగునా అపార పుణ్యాన్ని ఇస్తుంది।

Verse 28

यद्यस्ति तव राजेंद्र ज्ञानं ज्ञानवतां वर । विष्णुं जिष्णुं हृषीकेशं शंखिनं गदिनं तथा

హే రాజేంద్రా, నీకు నిజంగా జ్ఞానం ఉంటే—హే జ్ఞానులలో శ్రేష్ఠుడా—విష్ణువును తెలుసుకో: జిష్ణువు, హృషీకేశుడు, శంఖధారి మరియు గదాధారి।

Verse 29

चतुर्भुजं महाबाहुं प्रभासे दैत्यसूदनम् । वाराहं वामनं चैव नारसिंहं बलार्जुनम्

ప్రభాసక్షేత్రంలో చతుర్భుజ మహాబాహువై దైత్యసూదనుడైన ప్రభువు—ఆయనే వరాహుడు, వామనుడు, అలాగే బలవంతుడైన నరసింహుడు (అర్జునసమ పరాక్రముడు) అని తెలుసుకొనుడి।

Verse 30

रामं रामं च रामं च पुरुषोत्तममेव च । पुंडरीकेक्षणं चैव गदापाणिं तथैव च

‘రామ—రామ—రామ’ అని స్మరించుడి; అలాగే పురుషోత్తముడు, పుండరీకనేత్రుడు, మరియు చేతిలో గదను ధరించిన శ్రీహరిని కూడా స్తుతించుడి।

Verse 31

राघवं शक्रदमनं गोविंदं बहुपुण्यदम् । जयं च भूधरं चैव देवदेवं जनार्द्दनम्

రాఘవుడు, శక్రదమనుడు, గోవిందుడు—అధిక పుణ్యాన్ని ప్రసాదించువాడు; జయుడు, భూధరుడు, దేవదేవుడు, జనార్దనుడు—ఇవన్నీ స్మరించుడి।

Verse 32

सुरोत्तमं श्रीधरं च हरिं योगीश्वरं तथा । कपिलेशं भूतनाथं श्वेतद्वीपपतिं हरिम्

దేవుల్లో శ్రేష్ఠుడు, శ్రీధరుడు, హరి, యోగీశ్వరుడు; కపిలేశుడు, భూతనాథుడు; మరియు శ్వేతద్వీపాధిపతి హరి—ఇవన్నీ స్మరించుడి।

Verse 33

बदर्याश्रमवासौ च नरनारायणौ तथा । पद्मनाभं सुनाभं च हयग्रीवं विशां पते

బదరీ ఆశ్రమంలో నివసించే నర-నారాయణులు, అలాగే పద్మనాభుడు, సునాభుడు, హయగ్రీవుడు—హే ప్రజలాధిపా—ఇవన్నీ స్మరించుడి।

Verse 34

द्विजनाथं धरानाथं खड्गपाणिं तथैव च । दामोदरं जलावासं सर्वपापहरं हरिम्

ద్విజుల నాథుడు, భూమి యొక్క ప్రభువు, ఖడ్గధారి; దామోదరుడు; జలమందు నివసించువాడు; మరియు సమస్త పాపాలను హరించు హరిని స్మరించవలెను।

Verse 35

एतान्येव हि स्थानानि देवदेवस्य चक्रिणः । गच्छते यत्र तत्रैव मुच्यते सर्वपातकैः

ఇవే చక్రధారి దేవదేవుని పవిత్ర స్థానములు. ఎవడు ఎక్కడెక్కడ (ఈ తీర్థాలకు) వెళ్తాడో, అక్కడే అతడు సమస్త మహాపాతకాల నుండి విముక్తుడగును।

Verse 36

गंगा च यमुना चैव तथा देवी सरस्वती । दृषद्वती गोमती च तापी कावेरिणी तथा

గంగా, యమునా, అలాగే దేవి సరస్వతి; దృషద్వతి, గోమతి; తాపీ మరియు అలాగే కావేరి।

Verse 37

नर्मदा शर्मदा चैव नदी गोदावरी तथा । शतद्रुश्च तथा विंध्या पयोष्णी वरदा तथा

నర్మదా, శర్మదా, అలాగే గోదావరి నది; శతద్రు మరియు అలాగే (నది) వింధ్యా; పయోష్ణీ మరియు వరదా కూడా।

Verse 38

चर्मण्वती च सरयूर्गंडकी चंडपापहा । चंद्रभागा विपाशा च शोणश्चैव पुनःपुनः

చర్మణ్వతి మరియు సరయూ; గండకీ—ప్రచండంగా పాపాన్ని హరించునది; చంద్రభాగా, విపాశా మరియు శోణ కూడా—మళ్లీ మళ్లీ (స్తుత్యమైనవి)।

Verse 39

एताश्चान्याश्च बहवो हिमवत्प्रभवाः शुभाः । तासु स्नातो नरः स्वर्गं याति पातकवर्जितः

ఇవీ మరియు మరెన్నో హిమవత్ప్రభవమైన శుభ నదులు; వాటిలో స్నానం చేసిన మనిషి పాపవిముక్తుడై స్వర్గాన్ని పొందుతాడు।

Verse 40

वनानि नंदनादीनि पर्वता मंदरादयः । नामोच्चारेण येषां हि पापं याति रसातले

నందనాది వనాలు, మందరాది పర్వతాలు—వాటి నామోచ్చారణ మాత్రముతోనే పాపం రసాతలానికి పడిపోతుంది।

Verse 41

गज उवाच । भद्रं हि भाषितं भद्र आख्यानममृतोपमम् । पृच्छामि सर्वधर्मज्ञ त्वामहं किंचिदेव हि

గజుడు అన్నాడు—ఓ భద్రా! నీవు పలికినది మంగళకరం; ఈ కథనం అమృతసమానం. ఓ సర్వధర్మజ్ఞా! నేను నిన్ను ఇంకొంత అడగదలిచాను।

Verse 42

यस्मिन्मासे दिने यस्मिंस्तीर्थे यस्मिन्क्रमान्नरैः । अक्षयं सेव्यते स्वर्गस्तन्ममाचक्ष्व सुव्रत

ఏ నెలలో, ఏ రోజున, ఏ తీర్థంలో, మరియు మనుషులు ఏ విధమైన క్రమానుసార ఆచరణతో సేవిస్తే స్వర్గఫలం అక్షయమవుతుందో—ఓ సువ్రతా! అది నాకు చెప్పుము।

Verse 43

स्नानं दानं जपो होमः स्वाध्यायो देवतार्चनम् । अक्षयो येन वै स्वर्गस्तन्मे गदितुमर्हसि

స్నానం, దానం, జపం, హోమం, స్వాధ్యాయం, దేవతార్చన—ఇవాటిలో ఏదివల్ల స్వర్గఫలం అక్షయమవుతుందో, దయచేసి నాకు చెప్పుము।

Verse 44

भद्र उवाच । श्रूयतां राजशार्दूल कथां कथयतो मम । यां श्रुत्वा मुच्यते पापान्नरो नरवरोत्तम

భద్రుడు పలికెను—హే రాజశార్దూలా! నేను చెప్పు ఈ కథను వినుము. దీనిని విన్నవాడు పాపముల నుండి విముక్తుడగును, హే నరశ్రేష్ఠా।

Verse 45

ऋषीणां कथितं पूर्वं नारदेन महात्मना

పూర్వము మహాత్ముడైన నారదుడు ఈ కథను ఋషులకు చెప్పెను।

Verse 46

एवं पृष्टश्च तैः सर्वैर्नारदो मुनिसत्तमः । कथयामास संहृष्टो मेघदुदुभिनिस्वनैः

వారందరి ప్రశ్నకు మునిశ్రేష్ఠుడైన నారదుడు హర్షించి, మేఘదుందుభి మ్రోగినట్లు గంభీర స్వరంతో కథను చెప్పడం ప్రారంభించెను।

Verse 47

रम्ये हिमवतः पृष्ठे समवाये मया श्रुतम् । तदहं तव वक्ष्यामि श्रोतुकामं नरर्षभ

హిమవంతుని రమ్యమైన పర్వతశ్రేణులపై జరిగిన సుందర సమవాయంలో నేను ఈ కథను విన్నాను. ఇప్పుడు వినదలచిన నిన్ను ఉద్దేశించి, హే నరర్షభా, నేను చెప్పుదును।

Verse 48

तीर्थान्येव हि सर्वाणि पुनरावर्त्तकानि तु । अक्षयांल्लभते लोकांस्तत्तीर्थं कथयामि ते

ఇతర సమస్త తీర్థములు పునరావర్తన ఫలములనే ఇస్తాయి; కాని ఆ తీర్థమువలన అక్షయ లోకములు లభించును. ఆ తీర్థమును నీకు నేను చెప్పుదును।

Verse 49

मार्गशीर्षे कान्यकुब्ज उषित्वा राजसत्तम । न शोचति नरो नारी स्वर्गं याति परावरम्

ఓ రాజశ్రేష్ఠా! మార్గశీర్ష మాసంలో కాన్యకుబ్జలో నివసించినవాడు—పురుషుడైనా స్త్రీయైనా—శోకించడు; పరమ స్వర్గలోకాన్ని పొందుతాడు.

Verse 50

पौषस्य पौर्णमासी या यदि सा क्रियतेऽर्बुदे । वर्षाणामर्बुदं स्वर्गे मोदते पितृभिः सह

అర్బుదంలో పౌష మాస పౌర్ణమి కర్మను విధివిధానంగా ఆచరించినవాడు, స్వర్గంలో పితృదేవతలతో కలిసి కోటి సంవత్సరాలు ఆనందిస్తాడు.

Verse 51

माघ्यां यदि गयाश्राद्धं पितॄणां यच्छते नरः । त्रयाणामपि देवानां चतुर्थः स प्रजायते

మాఘ మాసంలో పితృల కోసం గయా-శ్రాద్ధం సమర్పించినవాడు, దేవుల మూడు వర్గాలలో ‘నాల్గవవాడి’ వలె దివ్యస్థితిని పొందుతాడు.

Verse 52

फाल्गुन्यां हिमवत्पृष्ठे वसन्नेकां निशां नरः । स याति परमं स्थानं यत्र देवो जनार्द्दनः

ఫాల్గుణ మాసంలో హిమవంత పర్వతపు శిఖర/ఓడలపై ఒక రాత్రి నివసించినవాడు, భగవాన్ జనార్దనుడు నివసించే పరమధామాన్ని చేరుతాడు.

Verse 53

चैत्र्यां श्राद्धं प्रभासे तु ये कुर्वंति मनीषिणः । न ते मर्त्त्या भवन्तीह कुलजैः सह सत्तमाः

చైత్ర మాసంలో ప్రభాస క్షేత్రంలో శ్రాద్ధం ఆచరించే జ్ఞానులు, ఇక్కడ కేవలం మానవులుగా ఉండరు; తమ వంశజులతో కలిసి ఉత్తమ స్థితిని పొందుతారు.

Verse 54

चतुर्भुजे तु वैशाख्यां ये कुर्वंति जलप्रिये । तथावंत्यां नरः कश्चित्स याति परमां गतिम्

వైశాఖమాసంలో, ఓ జలప్రియే, చతుర్భుజక్షేత్రంలో విధిపూర్వక కర్మాచరణం చేసేవారు, అలాగే అవంతీలో చేసేవాడెవడైనా పరమగతిని పొందుతాడు।

Verse 55

ज्यैष्ठ्यां ज्येष्ठर्क्षयुक्तायां श्राद्धं च त्रितकूपके । कुर्युर्युगानि ते त्रीणि वसंति नाकसद्मनि

జ్యైష్ఠమాసంలో జ్యేష్ఠా నక్షత్రయోగం ఉన్నప్పుడు, త్రితకూపకంలో శ్రాద్ధం చేసే వారు మూడు యుగాలు స్వర్గధామంలో నివసిస్తారు।

Verse 56

यो व्रजेशवने नद्यां दिनानि नव पंच च । तिष्ठते च नरः स्वर्गं वैकुण्ठमभिगच्छति

వ్రజేశవనంలోని నదీతీరంలో పద్నాలుగు రోజులు నిలిచివుండేవాడు స్వర్గాన్ని పొందుతూ, నిజంగా వైకుంఠాన్ని చేరుతాడు।

Verse 57

श्रावणस्य तु मासस्य पूर्णायां पूर्वसागरे । स्नानं दानं जपं श्राद्धं नरः कुर्वन्न शोचति

శ్రావణమాస పౌర్ణమినాడు పూర్వసాగరంలో స్నానం, దానం, జపం, శ్రాద్ధం చేసే మనిషి ఇక శోకించడు।

Verse 58

तथा भाद्रपदे क्षेत्रे प्रभासे शशिभूषणम् । पूजयित्वा नरो लिंगं देवलिंगी भवेत्ततः

భాద్రపదంలో ప్రభాసక్షేత్రంలో ‘శశిభూషణ’ అనే లింగాన్ని పూజించిన మనిషి అనంతరం ‘దేవలింగి’గా, దివ్య లింగభావంతో యుక్తుడవుతాడు।

Verse 59

आश्विने चंद्रभागायां श्राद्धं स्नानं करोति यः । स्थानं युगसहस्राणां कृतं तेन त्रिविष्टपे

ఆశ్విన మాసంలో చంద్రభాగా నదిలో స్నానం చేసి శ్రాద్ధం ఆచరించువాడు, త్రివిష్టపం (స్వర్గం) లో సహస్ర యుగాలపాటు స్థానం పొందును.

Verse 60

अष्टाक्षरैश्चतुर्बाहुं ध्यायंति मुनिसत्तमाः । बहुनाऽत्र किमुक्तेन गजाहं प्रवदामि ते

అష్టాక్షరీ మంత్రంతో మునిశ్రేష్ఠులు చతుర్భుజ ప్రభువును ధ్యానిస్తారు. ఇక్కడ మరెంత చెప్పాలి? ఓ గజా, నీకు నేను స్పష్టంగా ప్రకటిస్తాను.

Verse 61

दामोदरसमं तीर्थं न भूतं न भविष्यति । मासानां कार्त्तिकः श्रेष्ठः कार्त्तिके भीष्मपंचकम्

దామోదర సమానమైన తీర్థం గతంలో లేదు, భవిష్యత్తులోనూ ఉండదు. నెలలలో కార్త్తికం శ్రేష్ఠం; కార్త్తికంలో భీష్మపంచకం విశేష పవిత్రం.

Verse 62

तत्रापि द्वादशी श्रेष्ठा राजन्दामोदरे जले । किमन्यैर्बहुभिस्तीर्थेः कि क्षेत्रैः कि महावनैः । दामोदरे नरः स्नात्वा सर्वपापैः प्रमुच्यते

అక్కడ కూడా, ఓ రాజా, దామోదర జలంలో ద్వాదశీ శ్రేష్ఠం. మరెన్నో తీర్థాలు, ఇతర క్షేత్రాలు లేదా మహావనాలు ఎందుకు? దామోదరంలో స్నానం చేసినవాడు సమస్త పాపాల నుండి విముక్తుడవుతాడు.

Verse 63

गज उवाच । भद्र भद्रं त्वया प्रोक्तं रसायनमिवापरम् । भूयोऽहं श्रोतुमिच्छामि तीर्थस्यास्य महाफलम्

గజుడు అన్నాడు— ఓ భద్రా, నీవు చెప్పినది అత్యంత మంగళకరం, మరొక రసాయనామృతంలా ఉంది. ఈ తీర్థం యొక్క మహాఫలాన్ని మరల వినాలని కోరుతున్నాను.

Verse 64

के देशाः किं प्रमाणं तु का नदी केः च पर्वताः । जना वसंति के तत्र ऋषयः के तपस्विनः

అక్కడ ఏ ఏ దేశాలు ఉన్నాయి, వాటి విస్తీర్ణం ఎంత, ఏ నది ఉంది, ఏ పర్వతాలు ఉన్నాయి? అక్కడ ఏ ప్రజలు నివసిస్తున్నారు, ఆ స్థలంలో ఏ ఋషులు మరియు తపస్వులు ఉంటారు?

Verse 65

भद्र उवाच । पृथिवी वसुसंपूर्णा सागरेण तु वेष्टिता । मंडिता नगरैर्ग्रामैः सुरैः परपुरंजय

భద్రుడు అన్నాడు—ఓ పరపురంజయా! భూమి ధనసంపదతో నిండిపోయి, సముద్రంతో చుట్టుముట్టబడి ఉంది; నగరాలు, గ్రామాలు మరియు దేవగణాలతో అలంకరించబడి ఉంది.

Verse 66

वाराणसी प्रभासं च संगमं सितकृष्णयोः । एवं साराणि तीर्थानि यस्मान्मृत्युहराणि च

వారణాసి, ప్రభాసము, అలాగే శ్వేత-కృష్ణా నదుల సంగమము—ఇవే సారమైన తీర్థాలు; ఎందుకంటే ఇవి మృత్యుభయాన్ని, మర్త్యబంధనాన్ని హరించును.

Verse 67

दामोदरेति ये नूनं स्मरंतो यत्र तत्र हि । ते वसंति हरेर्गेहं न सरंति कदाचन

నిశ్చయంగా ‘దామోదర’ నామాన్ని స్మరించువారు—ఎక్కడ ఉన్నా—హరి గృహంలోనే నివసిస్తారు; వారు ఎప్పటికీ ఆ స్థితి నుండి చలించరు.

Verse 68

सोमनाथस्य सान्निध्य उदयन्तो गिरिर्महान् । तस्य पश्चिमभागे तु रैवतक इति स्मृतः

సోమనాథుని సాన్నిధ్యంలో ‘ఉదయంత’ అనే మహా పర్వతం ఉంది; దాని పశ్చిమ భాగంలో ‘రైవతక’ అని ప్రసిద్ధమైన (పర్వతం) ఉంది.

Verse 69

वाहिनी वहते तत्र नदी कांचनशेखरात् । धातवस्तत्र ते रक्ताः श्वेता नीलास्तथाऽसिताः

అక్కడ కాంచనశేఖరము నుండి ఉద్భవించిన వాహినీ నది ప్రవహిస్తుంది. అక్కడ లాల, శ్వేత, నీల మరియు కృష్ణ వర్ణ ధాతువులు లభిస్తాయి.

Verse 70

पाषाणाः कुञ्जराकाराश्चान्ये सैरिभसन्निभाः । चणकाकृतयश्चान्ये अन्ये गोक्षुरकप्रभाः

అక్కడ కొన్ని రాళ్లు ఏనుగు ఆకారంగా, మరికొన్ని బలిష్ఠమైన గేదెవలె కనిపిస్తాయి. కొన్ని శనగ గింజలవలె, మరికొన్ని గోక్షుర ఫలంలా కాంతిమంతంగా ఉంటాయి.

Verse 71

वृक्षा वल्ल्यश्च गुल्माश्च संतानाः संत्यनेकशः । सर्वं तत्कांचनमयं मूलं पुष्पं फलं दलम्

అక్కడ అనేకంగా వృక్షాలు, లతలు, పొదలు ఉన్నాయి. వాటి వేరు, పుష్పం, ఫలం, ఆకు—అన్నీ స్వర్ణమయ స్వభావమే.

Verse 72

न हि पश्यति पापात्मा मुक्तः पापेन पश्यति । सेव्यते स गिरिर्नित्यं धातुवादपरैर्नरैः

పాపబద్ధుడైన వాడు దానిని నిజంగా చూడలేడు; పాపముక్తుడే దర్శించగలడు. అందుకే ధాతువాదంలో నిమగ్నులైన వారు ఆ గిరిని నిత్యం ఆశ్రయిస్తారు.

Verse 73

ब्राह्मणैः क्षत्रियैर्वैश्यैः शूद्रैः शूद्रानुगैर्बहिः । पक्षिणस्तत्र बहवः शिवाशिवगिरस्तदा

బయట బ్రాహ్మణులు, క్షత్రియులు, వైశ్యులు, శూద్రులు మరియు శూద్రానుచరులు అనేకులు ఉన్నారు. అక్కడ అనేక పక్షులు కూడా ఉండి, శుభాశుభ ధ్వనులు చేసేవి.

Verse 74

हंससारसचक्राह्वाः शुककोकिलबर्हिणः । मृगाश्च वानरेन्द्राश्च हंसा व्याघ्रास्तथैव च

అక్కడ హంసలు, సారసాలు, చక్రవాక పక్షులు, చిలుకలు, కోకిలలు, నెమళ్లు ఉన్నారు. అలాగే జింకలు, వానరేంద్రులు కూడా—హంసలతో పాటు వ్యాఘ్రాలూ అక్కడే ఉన్నాయి.

Verse 76

सर्वे विमानमारूढा गच्छन्ति हरिमन्दिरम् । वायुना पातितं यत्र पत्रपुष्पफलादिकम्

వారందరూ విమానములపై అధిరోహించి హరి మందిర-ధామానికి వెళ్తారు. అక్కడ గాలిచేత పడిపోయే ఆకులు, పువ్వులు, ఫలములు మొదలైనవి—

Verse 77

तस्या नद्या जलं स्पृष्ट्वा सर्वं वै मुक्तिमाप्नुते । सा नदी पृथिवीं भित्त्वा पातालादागता नृप

ఆ నది జలాన్ని స్పర్శించగానే అందరూ నిశ్చయంగా ముక్తిని పొందుతారు. ఓ నృపా! ఆ నది భూమిని చీల్చుకొని పాతాళం నుండి పైకి వచ్చింది.

Verse 78

पूर्वं पन्नगराजस्तु तेन मार्गेण चागतः । स्नातुं दामोदरे तीर्थे यममृत्युप्रघातिनि

పూర్వం నాగరాజు కూడా అదే మార్గం ద్వారా వచ్చాడు—యమమృత్యువులను సంహరించే దామోదర తీర్థంలో స్నానం చేయుటకు.

Verse 79

स्वर्गादागत्य चन्द्रोऽपि यष्टुं यज्ञं सुपुष्कलम् । यक्ष्मरोगाद्विनिर्मुक्तो गतः स्वर्गं निरामयः

స్వర్గం నుండి దిగివచ్చి చంద్రుడు కూడా అత్యంత సమృద్ధమైన యజ్ఞాన్ని చేయుటకు వచ్చాడు. యక్ష్మా రోగం నుండి విముక్తుడై, నిరామయుడై స్వర్గానికి తిరిగి వెళ్లాడు.

Verse 80

बलिना चैव दानानि दत्तान्यागत्य कार्तिके । हरिश्चन्द्रेण विधिना नलेन नहुषेण च

బలి కూడా కార్తికమాసంలో ఇక్కడికి వచ్చి దానాలు చేశాడు; అలాగే హరిశ్చంద్రుడు విధివిధానంగా, నలుడు మరియు నహుషుడూ దానం చేశారు।

Verse 81

नाभागेनांबरीषाद्यैः कृतं कर्म सुदुष्करम् । दत्त्वा दानान्यनेकानि गजा गावो हया रथाः

నాభాగుడు, అంబరీషుడు మొదలైనవారు అత్యంత దుష్కరమైన కార్యం చేశారు—అనేక దానాలు ఇచ్చి: ఏనుగులు, ఆవులు, గుర్రాలు, రథాలు।

Verse 82

अनडुत्कांचना भूमिं रत्नानि विविधानि च । छत्राणि विप्रमुख्येभ्यो यानानि चैव वाससी

వారు ఎద్దులు, బంగారం, భూమి, వివిధ రత్నాలు కూడా దానమిచ్చారు; అలాగే ప్రధాన బ్రాహ్మణులకు ఛత్రాలు, వాహనాలు, వస్త్రాలు కూడా ఇచ్చారు।

Verse 83

अन्नानि रसमिश्राणि दत्त्वा दामोदराग्रतः । गतास्ते विष्णु भुवनं नागच्छंति महीतले

దామోదరుని సన్నిధిలో రసమిశ్రితమైన అన్నాన్ని సమర్పించి వారు విష్ణులోకానికి వెళ్లారు; ఇక మళ్లీ భూమికి రారు।

Verse 84

पत्रं पुष्पं फलं तोयं तस्मिंस्तीर्थे ददाति यः । द्विजानां भक्तिसंयुक्तः स याति जलशायिनम्

ఆ తీర్థంలో ద్విజుల పట్ల భక్తితో పత్రం, పుష్పం, ఫలం లేదా నీటిని అర్పించేవాడు జలశాయీ ప్రభువును పొందుతాడు।

Verse 85

प्रकृतिं चापि यो दद्यान्मुष्टिं वाथ क्षुधार्थिने । विमानवरमारूढः स सोमं प्रति गच्छति

ఆకలిగొన్నవానికి కొద్దిపాటి అన్నం, ముష్టిమాత్రమైనా దానం చేసినవాడు శ్రేష్ఠ విమానమేరి సోమలోకానికి చేరుతాడు।

Verse 86

दामोदराग्रतः कृत्वा पर्वतानन्नसंभवान् । पूजितान्फलपुष्पैश्च दीपं दद्यात्सवर्त्तिकम्

దామోదరుని సన్నిధిలో అన్నంతో ‘పర్వతాలు’ చేసి, ఫలపుష్పాలతో పూజించి, వత్తితో కూడిన దీపాన్ని సమర్పించాలి।

Verse 87

अवाप्य दुष्करं स्थानं कुलानां तारयेच्छतम् । चतुरंगुलमात्रेपि दत्ते दामोदराग्रतः

దామోదరుని సమక్షంలో నాలుగు అంగుళాల పరిమాణమైనా దానం చేస్తే, అతడు దుర్లభ స్థితిని పొందీ వంద వంశాలను తరింపజేస్తాడు।

Verse 88

दाने युगसहस्राणि स्वर्गलोके महीयते । मा गच्छ हिमवत्पृष्ठं मलयं मा च मन्दरम्

ఇలాంటి దానంతో అతడు స్వర్గలోకంలో వేల యుగాలపాటు మహిమింపబడతాడు. హిమవంతుని శిఖరాలకు, మలయానికి, మందరానికి వెళ్లవద్దు।

Verse 89

गच्छ रैवतकं शैलं यत्र दामोदरः स्थितः । कृत्वा मासोपवासं तु द्विजो दामोदराग्रतः

దామోదరుడు నివసించే రైవతక పర్వతానికి వెళ్లు. దామోదరుని సమక్షంలో నెలరోజుల ఉపవాసం చేసి బ్రాహ్మణుడు (ప్రతిజ్ఞాత ఫలాన్ని) పొందుతాడు।

Verse 90

न निवर्तति कालेन दामोदरपुरं व्रजेत् । करोत्यनशनं यश्च नरो नार्यथवा पुनः । सर्व लोकानतिक्रम्य स हरेर्गेहमाप्नुयात्

అతడు కాలానుగుణంగా తిరిగి రాడు; దామోదరుని నగరానికి వెళ్తాడు. పురుషుడైనా స్త్రీయైనా సంపూర్ణ ఉపవాసం ఆచరించువాడు, సమస్త లోకాలను అతిక్రమించి హరి ధామాన్ని పొందును.

Verse 91

विघ्नानि तत्र तिष्ठन्ति नित्यं पञ्चशतानि च । धर्मविध्वंसकर्तॄणि नरस्तत्र न गच्छति

అక్కడ నిత్యం ఐదు వందల విఘ్నాలు నిలిచి ఉంటాయి, అవి ధర్మాన్ని ధ్వంసం చేసేవి; అందుచేత మనిషి అక్కడికి వెళ్లడు.

Verse 92

प्रद्युम्नबलशैनेयगदाचक्रादिभिः सदा । शतलक्षप्रमाणैस्तु सेव्यते स गिरिर्महान्

ఆ మహాగిరి నిత్యం ప్రద్యుమ్న, బల, శైనేయ, గదా, చక్ర మొదలైనవారిచే—శతలక్ష సంఖ్యలో—సేవింపబడుచున్నది.

Verse 93

क्रीडंति नार्यस्तेषां हि नित्यं दामोदराग्रतः । सुचन्द्रवदना गौर्यः श्यामाश्चैव सुमध्यमाः

వారి స్త్రీలు నిత్యం దామోదరుని సమక్షంలో క్రీడిస్తారు—కొందరు చంద్రసమ ముఖములు గలవారు, కొందరు గౌరవర్ణులు, కొందరు శ్యామవర్ణులు; అందరూ సుమధ్యములు.

Verse 94

नितंबिन्यः सुकेशाश्च शुभ्राः स्वायतलोचनाः । सुगंडा ललिताश्चैव सुकक्षाः सुपयोधराः

వారు నితంబినులు, సుకేశులు, ప్రకాశవంతులు, విశాల నేత్రాలు గలవారు; సుగండులు, లలితులు, సుగఠిత కటిదేశములు గలవారు, పుష్ట స్తనములు గలవారు.

Verse 95

शोभमानाः सुजंघाश्च सुपादाः सुन्दरांगुलीः । राजपुत्र्यो गिरौ तस्मिन्हसंति च रमंति च

కాంతిమంతులై, సుందర జంఘలతో, మధుర పాదయుగలంతో, మనోహర వేళ్లతో రాజకుమార్తెలు ఆ పర్వతంపై నవ్వుతూ క్రీడలో రమిస్తారు।

Verse 96

कौसुंभं पादयुगले कुंकुमं पीतकंचुकम् । ब्राह्मणीभ्यो ददन्तीह स्पर्द्धमानाः पृथक्पृथक्

ఇక్కడ వారు పరస్పరం పోటీ పడుతూ బ్రాహ్మణీ స్త్రీలకు విడివిడిగా—పాదయుగలానికి కౌసుంభ వర్ణం, కుంకుమ, పసుపు కంచుకం—దానం చేస్తారు।

Verse 97

भक्ष्यं भोज्यं च पेयं च लेह्यं चोष्यं च पिच्छिलम् । तांबूलं पुष्पसंयुक्तं कार्तिके हरिवासरे

కార్తికమాసంలో హరి వాసరమున భక్ష్యాలు, భోజ్యాలు, పానీయాలు, లేహ్యాలు, చోష్యాలు, మృదువైన మధురాలు, అలాగే పుష్పసంయుక్త తాంబూలం సమర్పించబడుతుంది।

Verse 98

दृष्ट्वा तु रेवतीकुंडं प्रदद्यात्फलमुत्तमम् । पुत्रिणी ऋद्धिसंपन्ना सुभगा जायते सती

రేవతీ కుండాన్ని దర్శించిన మాత్రాన ఉత్తమ ఫలం లభిస్తుంది—సతీ స్త్రీ పుత్రవతిగా, ఐశ్వర్యసంపన్నగా, సౌభాగ్యవతిగా అవుతుంది।

Verse 99

एवं कृत्वा तु सा रात्रि नीयते निद्रया विना । वेदघोषैः सुपुण्यैस्तु भारताख्यानवाचनैः

ఇలా చేసిన తరువాత ఆ రాత్రి నిద్ర లేకుండా గడుస్తుంది—అత్యంత పుణ్యప్రదమైన వేదఘోషాలు, భారతాఖ్యాన పఠనాలతో నిండుగా।

Verse 100

हुंकृतैस्तलशब्दैश्च तालशब्दैः पुनःपुनः । देशभाषाविभाषिण्यो रामामण्डलमध्यतः । हास्यनृत्यसमायुक्ता राजन्दामोदराग्रतः

హుంకారాలు, చప్పట్ల శబ్దాలు, మళ్లీ మళ్లీ తాళనాదాలతో, దేశభాషల్లో పలుకుతూ, స్త్రీమండల మధ్యన వారు హాస్యనృత్యాలతో యుక్తులై, ఓ రాజా, దామోదరుని సమక్షంలో క్రీడించారు।

Verse 101

पञ्चपाषाणकं हर्म्यं यः करोति शिवालयम् । पंचवर्षसहस्राणि स्वर्ग लोके महीयते

ఎవడు ఐదు రాళ్లతో గృహరూప శివాలయాన్ని నిర్మిస్తాడో, వాడు స్వర్గలోకంలో ఐదు వేల సంవత్సరాలు మహిమింపబడతాడు।

Verse 102

दशपाषाणसंयुक्तं कृत्वा दामोदराग्रतः । दशवर्षसहस्राणि स्वर्गे हल्लति मल्लति

దామోదరుని సమక్షంలో పది రాళ్లతో సంయుక్తమైన నిర్మాణం చేసి, వాడు స్వర్గంలో పది వేల సంవత్సరాలు క్రీడించి ఆనందిస్తాడు।

Verse 103

शतपाषाणकं हर्म्यं यः करोति महन्नृप । मन्दिरं सुन्दरं शुभ्रं स याति हरिमन्दिरम्

ఓ మహారాజా! ఎవడు వంద రాళ్లతో అందమైన, శుభ్రమైన, శ్వేతమైన మందిరగృహాన్ని నిర్మిస్తాడో, వాడు హరి మందిరధామాన్ని చేరుతాడు।

Verse 104

कृत्वा साहस्रिकं चैत्यं बहुरूपसमन्वितम् । सर्वांल्लोकानतिक्रम्य परं ब्रह्माधिगच्छति

వెయ్యిరెట్లు మహిమగల చైత్యాన్ని, అనేక రూపాలతో సమన్వితంగా నిర్మించి, వాడు సమస్త లోకాలను అధిగమించి పరబ్రహ్మను పొందుతాడు।

Verse 105

पंचवर्णध्वजं दद्याद्दामोदरगृहोपरि । तं तु प्रमाणवर्षाणि दिव्यानि स दिवं व्रजेत्

దామోదర గృహం (మందిరం) పై పంచవర్ణ ధ్వజాన్ని సమర్పించాలి; నిర్ణీత దివ్య సంవత్సరాల పాటు అతడు స్వర్గాన్ని పొందుతాడు।

Verse 106

तस्य गव्यूतिमात्रेण क्षेत्रं वस्त्रापथं शुभम् । यद्दृष्ट्वा सर्वपापानि विलीयन्ते बहूनि च

ఆ శుభమైన వస్త్రాపథ క్షేత్రం కేవలం ఒక గవ్యూతి పరిమాణమే; దాన్ని దర్శించగానే అనేక—అంటే సమస్త—పాపాలు లయమవుతాయి।

Verse 107

राजंस्तत्पदमायाति यद्गत्वा न निवर्त्तते । पूजयित्वा भवं देवं भवसंभवनाशनम्

ఓ రాజా, అతడు ఆ పరమ పదాన్ని చేరుతాడు; అక్కడికి వెళ్లినవాడు తిరిగి రాడు—భవదేవుడు (శివుడు)ను పూజించి, సంసార-భవ జననాన్ని నశింపజేసేవాడిని।

Verse 108

नरो नारी नृपश्रेष्ठ शिवलोके महीयते । तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य भद्रस्य च सुभाषितम्

ఓ నృపశ్రేష్ఠా, పురుషుడైనా స్త్రీయైనా—అందరూ శివలోకంలో గౌరవింపబడతారు. భద్రుని సుభాషిత వచనాన్ని విని (కథ కొనసాగుతుంది)।

Verse 109

आगतः कार्तिकीं कर्त्तुं देवे दामोदरे ततः । ऋग्यजुःसामसंयुक्तैर्ब्राह्मणैर्ब्रह्मवित्तमैः

తదనంతరం అతడు దేవ దామోదరుని వద్ద కార్తికీ వ్రతాన్ని ఆచరించుటకు వచ్చెను; ఋగ్-యజుః-సామవేదాలలో నిపుణులై బ్రహ్మవిద్యలో ఉత్తములైన బ్రాహ్మణులతో కూడి।

Verse 110

क्षत्रियैः क्षत्रधर्मज्ञैर्वैश्यैर्दानपरायणैः । सह शूद्रैः समायातस्तस्मिंस्तीर्थे गजो नृपः

క్షత్రధర్మాన్ని తెలిసిన క్షత్రియులు, దానపరాయణులైన వైశ్యులు మరియు శూద్రులతో కలిసి రాజు గజుడు ఆ తీర్థానికి సమేతంగా వచ్చెను।

Verse 111

दत्त्वा दानान्यनेकानि हुत्वा हविर्हुताशने । अग्निष्टोमादिकान्यज्ञान्हयमेधादिकान्बहून् । चकार विधिवद्राजा गजस्तत्र समाहितः

అనేక దానాలు ఇచ్చి, హుతాశన అగ్నిలో హవిస్సు సమర్పించి, ఆ పవిత్రస్థలంలో మనస్సు సమాధానంగా ఉంచిన రాజు గజుడు విధివిధానంగా అగ్నిష్టోమాది అనేక యజ్ఞాలు, అలాగే అశ్వమేధాది మరెన్నో యజ్ఞాలు నిర్వహించెను।

Verse 112

ततश्च न्यवसत्तत्र तपः कर्तुं सहर्षिभिः । ऊर्द्ध्वपादाः स्थिता विप्राः पीत्वा धूममधोमुखाः । शुष्कपत्राशनाश्चान्ये अन्ये वै फलभोजनाः

ఆపై అతడు ఋషులతో కలిసి తపస్సు చేయుటకు అక్కడే నివసించెను। కొందరు బ్రాహ్మణులు ఊర్ధ్వపాదులై నిలిచిరి; కొందరు అధోముఖులై ధూమాన్ని పానము చేసిరి; మరికొందరు ఎండు ఆకులు భుజించిరి; ఇంకొందరు ఫలాహారులై జీవించిరి।

Verse 113

मूलानि चान्ये भक्षंति अन्ये वार्यंशना द्विजाः । आलोकंति स्वमन्ये च तथान्ये जलशायिनः

కొందరు మూలాలను భుజించిరి; మరికొందరు ద్విజులు కేవలం జలాహారులై ఉండిరి. కొందరు స్వాత్మలో దృష్టిని స్థిరపరచిరి; ఇంకొందరు జలశయన వ్రతాన్ని ఆచరించిరి।

Verse 114

पञ्चाग्निसाधकाश्चान्ये शिलाचूर्णस्य भक्षकाः । जपंति चान्ये संशुद्धा गायत्रीं वेदमातरम् । सावित्रीं मनसा चान्ये देवीमन्ये सरस्वतीम्

కొందరు పంచాగ్ని సాధన చేసిరి; కొందరు శిలాచూర్ణమును కూడా భుజించిరి. మరికొందరు శుద్ధులై వేదమాత గాయత్రీని జపించిరి; కొందరు మనస్సులో సావిత్రీని ధ్యానించిరి; ఇంకొందరు దేవి సరస్వతిని ఆరాధించిరి।

Verse 115

सूक्तानि हि पवित्राणि ब्रह्मणा निर्मितानि च । अन्येऽवसंस्तदा तत्र द्वादशाक्षरचिन्तकाः

సూక్తములు పవిత్రకరములు; అవి బ్రహ్మదేవునిచే నిర్మితములు. ఆ సమయంలో అక్కడ ఇతరులూ ద్వాదశాక్షర మంత్రాన్ని చింతించువారై నివసించిరి.

Verse 116

आलोक्य सर्वशास्त्राणि विचार्य च पुनःपुनः । इदमेव सुनिष्पन्नं ध्येयो नारायणः सदा

సర్వ శాస్త్రాలను పరిశీలించి, మళ్లీ మళ్లీ విచారించిన ఫలితంగా ఇదే స్థిరనిర్ణయం—నారాయణుడే సదా ధ్యేయుడు.

Verse 117

आराधितः सुदुष्पारे भवे भगवतो विना । तथा नान्यो महादेवात्पतन्तं योऽभिरक्षति

దాటలేని ఈ భవసాగరంలో భగవంతుని తప్ప మరెవ్వరూ ఆరాధ్యులు కారు; అలాగే పడిపోతున్నవానిని మహాదేవుని తప్ప మరెవ్వరూ రక్షించరు.

Verse 118

गतागतानि वर्तंते चंद्रसूर्यादयो ग्रहाः । अद्यापि न निवर्तंते द्वादशाक्षरचिंतकाः

చంద్రసూర్యాదిగ్రహాలు రాకపోకలతో సంచరిస్తుంటాయి; కానీ ఈనాటికీ ద్వాదశాక్షర మంత్రచింతకులు తమ స్థిరసాధన నుండి వెనుదిరగరు.

Verse 119

येऽक्षरा ऋषयश्चान्ये देवलोकजिगीषवः । प्राप्नुवंति ततः स्थानं दग्धबीजं च तत्तथा

అక్షయ ఋషులు మరియు ఇతరులు దేవలోకాన్ని జయించాలని కోరితే, వారు ఆ స్థితిని పొందుతారు; అక్కడ వారి బీజం దగ్ధమైనట్లుగా అవుతుంది—అంటే పునర్జన్మకారణం నశిస్తుంది.

Verse 120

सकृदुच्चरितं येन हरिरित्यक्षरद्वयम् । बद्धः परिकरस्तेन मोक्षाय गमनं प्रति

ఎవడు ఒక్కసారి అయినా ‘హరి’ అనే ద్వాక్షర నామాన్ని ఉచ్చరిస్తాడో, అతనికి మోక్షసాధనాలు సిద్ధమై, మోక్షయాత్ర ప్రారంభమవుతుంది।

Verse 121

एकभक्तं तथा नक्तमयाच्यमुषितं तथा । एवमादीनि चान्यानि कृत्वा दामोदराग्रतः । कृतकृत्या भवंतीह यावदाभूतसंप्लवम्

ఏకభక్తం (రోజుకు ఒక్కసారి భోజనం), నక్తం (రాత్రి భోజనం), అయాచ్యవాసం (భిక్ష అడగకుండా నివాసం) వంటి వ్రతాలను దామోదరుని సన్నిధిలో ఆచరిస్తే, ఈ జన్మలోనే కృతకృత్యుడై, ప్రళయం వరకు అలాగే నిలుస్తాడు।

Verse 122

स राजा ऋषिभिः सार्द्धं यावत्तिष्ठति तत्र वै । विमानानि सहस्राणि तावत्तत्रागतानि च

ఆ రాజు ఋషులతో కలిసి అక్కడ ఎంతకాలం నిలిచివుంటాడో, అంతకాలం వేలాది దివ్య విమానాలు కూడా అక్కడికి వచ్చుచుంటాయి।

Verse 123

गंधर्वाप्सरस्तत्र सिद्धचारणकिन्नराः । सर्वे विमानमारूढाः शतशोऽथ सहस्रशः

అక్కడ గంధర్వులు, అప్సరసలు, సిద్ధులు, చారణులు, కిన్నరులు—అందరూ దివ్య విమానాలపై అధిరోహించి—వందలుగా, వేలుగా సమాగమిస్తారు।

Verse 124

सर्वैर्जनपदैः सार्द्ध स राजा भार्यया सह । गतो विमानमारूढो यत्तत्पदमनामयम्

తన సమస్త ప్రజలతో పాటు రాణితో కూడ ఆ రాజు దివ్య విమానంపై అధిరోహించి, ఆ నిర్మలమైన, దుఃఖరహితమైన పరమ పదానికి ప్రయాణమయ్యాడు।

Verse 125

य इदं पठते नित्यं शृणुयाद्वाऽपि मानवः । सर्वपापविनिर्मुक्तः परं ब्रह्माधिगच्छति

యెవడు దీనిని నిత్యం పఠిస్తాడో లేదా భక్తితో వినునో, అతడు సమస్త పాపముల నుండి విముక్తుడై పరబ్రహ్మను పొందును.

Verse 785

तत्तीर्थस्य प्रभावेन न दुष्टान्याचरंति ते । कालेन मृत्युमायांति पशुपक्षिसरीसृपाः

ఆ తీర్థ ప్రభావముచేత వారు దుష్కర్మములు చేయరు; కాలమొచ్చినప్పుడు పశువులు, పక్షులు, సర్పాదులు కూడా క్రమంగా సహజ మరణమును పొందుదురు.