Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 10

Devanagari script

सर्वपातक विध्वंसी दर्शनात्स्पर्शनादपि । यस्त्र्यंबकं जपेद्विप्रस्त्र्यंबकेश्वरसंनिधौ । स प्राप्नोति महासिद्धिं प्रत्यक्षं रुद्र एव सः

Transliteration

sarvapātaka vidhvaṃsī darśanātsparśanādapi | yastryaṃbakaṃ japedviprastryaṃbakeśvarasaṃnidhau | sa prāpnoti mahāsiddhiṃ pratyakṣaṃ rudra eva saḥ

Translation

ఇది దర్శనమాత్రంతోనూ స్పర్శమాత్రంతోనూ సమస్త పాతకాలను నశింపజేస్తుంది. త్ర్యంబకేశ్వర సన్నిధిలో త్ర్యంబక మంత్రాన్ని జపించే బ్రాహ్మణుడు మహాసిద్ధిని పొందుతాడు—అతడు ప్రత్యక్షంగా రుద్రుడే అవుతాడు.

Word by Word

• सर्व: all
• सर्व: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: समासपूर्वपदत्वेन अव्यक्तविभक्तिकम् (stem-form)

• पातक: sins
• पातक: Upapada (compound member/समासाङ्ग)
• Type: Noun
• Root: पातक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, समासपूर्वपदत्वेन अव्यक्तविभक्तिकम्; षष्ठी-तत्पुरुषः: सर्वेषां पातकानाम्

• विध्वंसी: destroyer (of)
• विध्वंसी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: वि-ध्वंस् (धातु) + इन् (कृत्) → विध्वंसिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा (1st), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः: सर्वपातकानां विध्वंसी (destroyer)

• दर्शनात्: from seeing, by sight
• दर्शनात्: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Noun
• Root: दर्शन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, पञ्चमी (5th), एकवचन; अपादानार्थे (from/by the act of seeing)

• स्पर्शनात्: from touching, by touch
• स्पर्शनात्: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Noun
• Root: स्पर्शन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, पञ्चमी (5th), एकवचन; अपादानार्थे (from/by touch)

• अपि: also, even
• अपि: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: समुच्चय/अप्यर्थक-निपात (also/even)

• यः: who (he who)
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा (1st), एकवचन

• त्र्यंबकम्: Tryambaka (Śiva)
• त्र्यंबकम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: त्र्यंबक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया (2nd), एकवचन

• जपेत्: should recite
• जपेत्: Kriyā (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: जप् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपदम्

• विप्रः: a brāhmaṇa
• विप्रः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: विप्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा (1st), एकवचन; यः-इत्यस्य विशेष्य/अप्पोजिशन

• त्र्यंबकेश्वर: Tryambakeśvara
• त्र्यंबकेश्वर: Upapada (compound member/समासाङ्ग)
• Type: Noun
• Root: त्र्यंबक (प्रातिपदिक) + ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, समासपूर्वपदत्वेन अव्यक्तविभक्तिकम् (stem-form)

• संनिधौ: in the presence
• संनिधौ: Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: संनिधि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, सप्तमी (7th), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः: त्र्यंबकेश्वरस्य संनिधौ

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा (1st), एकवचन

• प्राप्नोति: attains
• प्राप्नोति: Kriyā (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र-आप् (धातु)
• Form: लट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपदम्

• महा: great
• महा: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: महा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, समासपूर्वपदत्वेन अव्यक्तविभक्तिकम्; सिद्धि-विशेषणम्

• सिद्धिम्: attainment, siddhi
• सिद्धिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सिद्धि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, द्वितीया (2nd), एकवचन; कर्मधारयः: महती सिद्धिः

• प्रत्यक्षम्: directly, manifestly
• प्रत्यक्षम्: Kriyā-viśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: प्रत्यक्ष (प्रातिपदिक)
• Form: क्रियाविशेषणवत् नपुंसक-द्वितीया-एकवचनप्रयोगः (adverbial accusative: directly/manifestly)

• रुद्रः: Rudra
• रुद्रः: Pradhāna-nāma (Predicate nominative/विधेय)
• Type: Noun
• Root: रुद्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा (1st), एकवचन

• एव: indeed, only
• एव: Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अवधारणार्थक-निपात (emphatic particle: indeed/only)

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा (1st), एकवचन

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) to the sages (deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Tryambakeśvara (Prabhāsa)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: null

Visual Art Cues

Scene: Pilgrims approach the Tryambakeśvara liṅga; a brāhmaṇa performs mantra japa close by. A luminous Rudra-form subtly overlays him, signifying ‘manifestly Rudra’ through mahā-siddhi; sins depicted as dark fragments dissolving at sight/touch.

Characters & Entities

• Tryambakeśvara
• Tryambaka mantra
• Rudra
• Vipra (brāhmaṇa)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Near a powerful liṅga, mantra-japa transforms the devotee; purification culminates in identification with Rudra through grace and realization.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Tryambakeśvara in Prabhāsa-kṣetra, praised for sin-destruction and siddhi-bestowal.

What ritualistic prescription is mentioned?

Perform Tryambaka-mantra japa in the immediate presence (saṃnidhi) of Tryambakeśvara; darśana and sparśana are also praised as purifying.