
ప్రభాస క్షేత్రంలోని తూర్పు భాగంలో స్థితమైన యోగేశ్వరీ దేవి ఉద్భవం, ఆమె పూజా-విధి మహిమను ఈశ్వరుడు మహాదేవికి వివరిస్తాడు. రూపాంతర శక్తితో మహిషాసురుడు మూడు లోకాలకు భయంకరుడవుతాడు. అప్పుడు బ్రహ్మ ఒక అపూర్వ కన్యను సృష్టిస్తాడు; ఆమె ఘోర తపస్సు చేస్తుంది. నారదుడు ఆమె సౌందర్యానికి ఆకర్షితుడై, కాని కుమారీవ్రతం కారణంగా నిరాకరించబడిన తరువాత మహిషాసురుని వద్దకు వెళ్లి ఆమెను వర్ణిస్తాడు. మహిషాసురుడు తపస్విని కన్యను వివాహానికి బలవంతం చేయగా దేవి నవ్వుతుంది; ఆమె శ్వాస నుండి ఆయుధధారిణీ స్త్రీరూపాలు పుట్టి అసురసేనను నాశనం చేస్తాయి. చివరికి దేవి మహిషాసురుని యుద్ధంలో అదుపుచేసి శిరఛ్ఛేదంతో సంహరిస్తుంది; దేవతలు ఆమెను విద్యా-అవిద్య, జయం, రక్షణ, సర్వశక్తిగా స్తుతిస్తారు. దేవతలు ఆమె ఈ క్షేత్రంలో శాశ్వతంగా నివసించి భక్తులకు వరాలు ప్రసాదించాలని ప్రార్థిస్తారు. తరువాత ఆశ్వయుజ శుక్లపక్ష ఉత్సవ విధానం చెప్పబడుతుంది—నవమి నాడు ఉపవాసం, దర్శనంతో పాపక్షయం; ఉదయపు పఠనంతో అభయప్రాప్తి. రాత్రి ప్రతిష్ఠిత ఖడ్గ పూజ—మండపం, హోమం, ఊరేగింపు, జాగరణ, నైవేద్యం, బలి, దిక్పాలాది శక్తులకు అర్పణ, రాజరథంతో యోగేశ్వరీ ప్రదక్షిణ—వివరంగా నిర్దేశించబడింది. చివరలో సాధకులకు, ముఖ్యంగా క్షేత్రవాసి బ్రాహ్మణులకు, రక్షణ హామీ ఇచ్చి ఈ ఉత్సవం విఘ్ననాశక, మంగళకర, సామూహిక ధర్మాచరణమని ఉపసంహరిస్తుంది।
Verse 1
ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि तस्य पूर्वेण संस्थिताम् । योगेश्वरीं महादेवीं योगसिद्धिफलप्रदाम्
ఈశ్వరుడు పలికెను—హే మహాదేవి, అప్పుడు ఆ స్థలానికి తూర్పున నివసించే యోగేశ్వరీ మహాదేవిని దర్శించుటకు వెళ్లవలెను; ఆమె యోగసిద్ధి ఫలములను ప్రసాదించును.
Verse 2
तदुत्पत्तिं प्रवक्ष्यामि शृणु श्रद्धासमन्विता । पुरा दानवशार्दूलो महिषाख्यो महाबलः
ఇప్పుడు ఆమె ఉద్భవాన్ని చెప్పుదును; శ్రద్ధతో వినుము. పూర్వకాలంలో దానవులలో వ్యాఘ్రమువంటి మహాబలుడు ‘మహిషాఖ్య’ అనే దానవుడు ఉండెను.
Verse 3
बभूव प्रवरो देवि सर्वदेवभयंकरः । कामरूपी स लोकांस्त्रीन्वशीकृत्वाऽभवत्सुखी
హే దేవి, అతడు అగ్రగణ్యుడై సమస్త దేవతలకు భయంకరుడయ్యెను. ఇష్టరూపధారి అయిన అతడు త్రిలోకములను వశపరచుకొని సుఖంగా నివసించెను.
Verse 4
कस्मिंश्चिदथ काले तु ब्रह्मणा लोककारिणा । सृष्टा मनोहरा कन्या रूपेणाप्रतिमा दिवि
తరువాత ఒక సమయంలో లోకకర్త బ్రహ్మదేవుడు స్వర్గంలో రూపమునకు సాటి లేని మనోహర కన్యను సృష్టించెను.
Verse 5
अतपत्सा तपो घोरं कन्या रूपवती सती । नारदेन ततो दृष्टा सा कदाचिद्वरानने
ఆ రూపవతి సతీ కన్య ఘోర తపస్సు చేసెను. హే వరాననే, తరువాత ఒక సమయంలో నారదుడు ఆమెను చూచెను.
Verse 6
ततः स सहसा देवि विस्मयं परमं गतः । अहो रूपमहो धैर्यमहो कान्तिरहो वयः
అప్పుడు అతడు, ఓ దేవీ, అకస్మాత్తుగా పరమ ఆశ్చర్యానికి లోనయ్యాడు— “అహో, ఎంత సౌందర్యం! అహో, ఎంత ధైర్యం! అహో, ఎంత కాంతి! అహో, ఎంత యౌవనం!”
Verse 7
इत्येवं चिन्तयंस्तत्र नारीं वचनमब्रवीत् । कुरुष्वात्मप्रदानं मे न मे दारपरिग्रहः । तवाहं दर्शनाद्देवि कामवाणेन पीडितः
ఇలా ఆలోచించి అతడు ఆ యువతితో అన్నాడు— “నాకు నీ ఆత్మసమర్పణం చేయుము; నాకు భార్యగా స్వీకరించే విధివిధానాలు అవసరం లేదు. ఓ దేవీస్వరూపిణీ, నీ దర్శనమాత్రంతోనే నేను కామదేవుని బాణంతో బాధపడుతున్నాను.”
Verse 8
साऽब्रवीन्न हि मे कार्यं कामधर्मेण सत्तम । कौमारं व्रतमासाद्य साधयिष्ये यथेप्सितम्
ఆమె పలికింది— “ఓ సత్తమా, నాకు కామధర్మ మార్గంతో ఏ పనీ లేదు. కౌమార వ్రతాన్ని స్వీకరించి నా ఇష్టాన్ని సిద్ధి చేసుకుంటాను.”
Verse 9
न च मन्युस्त्वया कार्यो ह्यस्मिन्नर्थे कथंचन । तस्यास्तद्वचनं श्रुत्वा स मुनिर्नारदः प्रिये
“ఈ విషయంలో నీవు ఏ విధంగానూ కోపపడకూడదు.” ఆమె మాటలు విని, ఓ ప్రియే, ఆ ముని నారదుడు…
Verse 10
समुद्रान्तेऽगमद्दिव्यां पुरीं महिषपालिताम् । अर्चितो हि मुनिस्तेन महिषेण महात्मना
సముద్ర తీరానికి అతడు మహిషుడు పాలించే దివ్యపురికి వెళ్లాడు. ఆ మహాత్మ మహిషుడు ఆ మునిని యథోచితంగా పూజించి సత్కరించాడు.
Verse 11
पृष्ट्वा ह्यनामयं देवि दत्त्वा चार्घ्यमनुत्तमम् । सोऽब्रवीत्प्राञ्जलिर्भूत्वा किमागमनकारणम् । ब्रूहि यत्ते व्यवसितं सर्वं कर्त्तास्मि नारद
హే దేవీ! ఆయన క్షేమాన్ని అడిగి, అనుత్తమ అర్ఘ్యాన్ని సమర్పించి, కరజోడించి ఇలా అన్నాడు— “మీ రాకకు కారణం ఏమిటి? మీరు నిశ్చయించినది చెప్పండి; హే నారదా, అన్నీ నేను చేస్తాను।”
Verse 12
अथोवाच मुनिस्तत्र महिषं दानवेश्वरम् । कन्यारत्नं समुत्पन्नं जंबूद्वीपे महासुर
అప్పుడు అక్కడ ముని దానవేశ్వరుడైన మహిషునితో అన్నాడు— “హే మహాసురా! జంబూద్వీపంలో రత్నసమానమైన కన్య జన్మించింది।”
Verse 13
स्वर्गे मर्त्ये च पाताले न दृष्टं न च मे श्रुतम् । तादृग्रूपमहं येन कामबाणवशीकृतः
స్వర్గంలో, మర్త్యలోకంలో, పాతాళంలో— అటువంటి రూపాన్ని నేను చూడలేదు, వినలేదు; ఆ రూపమే నన్ను కామబాణానికి వశుణ్ని చేసింది।
Verse 14
स श्रुत्वा वचनं तस्य कामस्योत्पादनं परम् । जगाम यत्र सा साध्वी क्षेत्रे प्राभासिके स्थिता
అతని మాటలు విని, తీవ్రమైన కామావేశంతో ప్రేరితుడై, ప్రాభాస క్షేత్రంలో నివసిస్తున్న ఆ సాధ్వి ఉన్న చోటుకు వెళ్లాడు।
Verse 15
तामेव प्रार्थयामास बलेन महता वृतः । भार्या भव त्वं मे भीरु भुंक्ष्व भोगान्मनोरमान् । एतत्तपो महाभागे विरुद्धं यौवनस्य ते
మహా బలంతో చుట్టుముట్టబడి, అతడు ఆమెనే వేడుకున్నాడు— “హే భీరూ! నీవు నా భార్యవు అవు; నాతో కలిసి మనోహర భోగాలను అనుభవించు. హే మహాభాగే! ఈ తపస్సు నీ యౌవనానికి విరుద్ధం।”
Verse 16
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा जहास वरवर्णिनी । तस्या हसंत्या देवेशि शतशोऽथ सहस्रशः
అతని మాటలు విని ఆ వరవర్ణిని నవ్వింది. ఓ దేవేశి! ఆమె నవ్వు శతశః, సహస్రశః ప్రతిధ్వనించి మార్మోగింది।
Verse 17
निश्वासात्सहसा नार्यः शस्त्रहस्ता भयानकाः । ताभिर्विध्वंसितं सैन्यं महिषस्य दुरात्मनः
ఆమె నిశ్వాసం నుంచే క్షణంలో ఆయుధహస్తులైన భయంకర యోధస్త్రీలు ఉద్భవించారు; వారి చేత దురాత్మ మహీషుని సైన్యం పూర్తిగా ధ్వంసమైంది।
Verse 18
तस्मिन्निपात्यमाने तु सैन्ये दानवसत्तमः । क्रोधं कृत्वा ततः शीघ्रं तामेवाभिमुखो ययौ
ఆ సైన్యం పడిపోతుండగా దానవశ్రేష్ఠుడు (మహీషుడు) క్రోధంతో ఉప్పొంగి, వెంటనే ఆమెనే ఎదుర్కొంటూ వేగంగా ముందుకు సాగాడు।
Verse 19
विधुन्वन्स हि ते तीक्ष्णशृंगेऽभीक्ष्णं भयानके । तया सार्धं च सुमहत्कृत्वा युद्धं महासुरः
ఆ మహాసురుడు తన తీక్ష్ణమైన భయంకర కొమ్ములను మళ్లీ మళ్లీ ఊపుతూ, ఆమెతో మహా యుద్ధం చేశాడు।
Verse 20
शृंगाभ्यां जगृहे देवीं सा तस्योपरि संस्थिता । पद्भ्यामाक्रम्य शूलेन निहतो दैत्यपुंगवः
అతడు తన కొమ్ములతో దేవిని పట్టుకున్నాడు; కానీ దేవి అతని మీద నిలిచింది. పాదాలతో తొక్కి, శూలంతో ఆ దైత్యపుంగవుని సంహరించింది।
Verse 21
छिन्ने शिरसि खङ्गेन तद्रूपो निःसृतः पुमान् । रौद्रोऽपि स गतः स्वर्गं दैत्यो देव्यस्त्रपातितः
ఖడ్గంతో శిరస్సు ఛేదించబడగానే ఆ దేహం నుండి అదే రూపముగల ఒక పురుషుడు బయలుదేరెను. దేవీ అస్త్రంతో పడగొట్టబడిన ఆ రౌద్ర దైత్యుడుకూడా స్వర్గానికి చేరెను.
Verse 22
ततो देवगणाः सर्वे महिषं वीक्ष्य निर्जितम् । महेंद्राद्याः स्तुतिं चक्रुर्देव्यास्तुष्टेन चेतसा
అనంతరం సమస్త దేవగణములు మహిషుడు పరాజితుడైనదాన్ని చూచి, మహేంద్రాది దేవులు ఆనందభరిత హృదయాలతో దేవిని స్తుతించిరి.
Verse 23
देवा ऊचुः । नमो देवि महाभागे गम्भीरे भीमदर्शने । नयस्थिते सुसिद्धांते त्रिनेत्रे विश्वतोमुखि
దేవులు పలికిరి—హే దేవీ! మహాభాగ్యవతీ, గంభీరా, భయంకర దర్శనముగలదానా, నీకు నమస్కారం. న్యాయములో స్థితురాలా, సిద్ధాంతసంపన్నా, త్రినేత్రా, సర్వతోముఖీ—నీకు ప్రణామం.
Verse 24
विद्याविद्ये जये जाप्ये महिषासुरमर्दिनि । सर्वगे सर्वविद्येशे देवि विश्वस्वरूपिणि
హే దేవీ! నీవే విద్యా-అవిద్య, జయము మరియు జప్యమంత్రస్వరూపిణి; మహిషాసురమర్దిని, సర్వవ్యాపిని, సర్వవిద్యాధీశ్వరి, విశ్వస్వరూపిణి—నీకు ప్రణామం.
Verse 25
वीतशोके ध्रुवे देवि पद्मपत्रायतेक्षणे । शुद्धसत्त्वे व्रतस्थे च चण्डरूपे विभावरि
హే దేవీ! నీవు శోకరహితా, ధ్రువా, పద్మపత్రసమాన నేత్రములుగలదానివి; శుద్ధసత్త్వా, వ్రతస్థా, చండరూపిణి—హే విభావరీ, నీకు నమస్కారం.
Verse 26
ऋद्धिसिद्धिप्रदे देवि कालनृत्ये धृतिप्रिये । शांकरि ब्राह्मणि ब्राह्मि सर्वदेवनमस्कृते
హే దేవి! ఋద్ధి-సిద్ధులను ప్రసాదించువాడవు, కాలనృత్యస్వరూపిణి, ధృతికి ప్రియమైనది; శాంకరీ, బ్రాహ్మణీ, బ్రాహ్మీ—సర్వదేవనమస్కృతా!
Verse 27
घंटाहस्ते शूल हस्ते महामहिषमर्दिनि । उग्ररूपे विरूपाक्षि महामायेऽमृते शिवे
హే దేవి! ఒక చేతిలో గంట, మరొక చేతిలో శూలం ధరించినదానివి; మహామహిషాసురమర్దిని; ఉగ్రరూపిణి, విశాలనేత్రి; మహామాయా, అమృతా, శుభకరమైన శివా!
Verse 28
सर्वगे सर्वदे देवि सर्वसत्त्वमयोद्भवे । विद्यापुराणशल्यानां जननि भूतधारिणि
హే దేవి! సర్వత్ర సంచరించువాడవు, సర్వదాత్రి; సమస్త సత్త్వసారముగా ఉద్భవించినది; విద్యా-పురాణ-శాస్త్రాల జనని; సమస్త భూతాలను ధరించి పోషించువాడవు!
Verse 29
सर्वदेवरहस्यानां सर्वसत्त्ववतां शुभे । त्वमेव शरणं देवि विद्याऽविद्ये श्रियेऽश्रिये
హే శుభే! సమస్త దేవరహస్యములకును సమస్త సత్త్వములకును అంతఃసారము నీవే. హే దేవి! విద్యా-అవిద్య, శ్రీ-అశ్రీ—అన్నిరూపాలలో నీవే ఏకైక శరణం.
Verse 30
एवं स्तुता सुरैर्देवि प्रणम्य ऋषिभिस्तथा । उवाच हसती वाक्यं वृणुध्वं वरमुत्तमम्
ఈ విధంగా దేవతలచే స్తుతింపబడి, ఋషులచే ప్రణమింపబడి, దేవి చిరునవ్వుతో పలికింది—“ఉత్తమ వరాన్ని కోరుకొనుడి.”
Verse 31
देवा ऊचुः । स्तवेनानेन ये देवि स्तुवन्त्यत्र नरोत्तमाः । ते संतु कामैः संपूर्णा वरवर्षा निरंतरम्
దేవులు పలికిరి—హే దేవీ, ఇక్కడ ఈ స్తవంతో నిన్ను స్తుతించే ఉత్తమ నరులు తమ కోరికలన్నిటితో సంపూర్ణులగుదురు; వారికి శ్రేష్ఠ వరాల నిరంతర వర్షం కలుగుగాక।
Verse 32
अस्मिन्क्षेत्रे त्वया वासो नित्यं कार्यः शुचिस्मिते
హే శుచిస్మితే, ఈ పుణ్యక్షేత్రంలో నీవు నిత్యము నివసించుము।
Verse 33
एवमस्त्विति सा देवी देवानुक्त्वा वरानने । विसृज्य ऋषिसंघांश्च तत्रैव निरताऽभवत्
హే వరాననే, దేవి దేవులకు “ఏవమస్తు” అని పలికి, ఋషిసంఘాలను వీడబెట్టి, అక్కడే నిమగ్నమై నిలిచెను।
Verse 34
आश्वयुक्छुक्लपक्षस्य नवम्यां यो वरानने । उपवासपरो भूत्वा तां प्रपश्यति भक्तितः । तस्य पापं क्षयं याति तमः सूर्योदये यथा
హే వరాననే, ఆశ్వయుజ శుక్లపక్ష నవమినాడు ఉపవాసపరుడై భక్తితో ఆమెను దర్శించువాని పాపము సూర్యోదయమున చీకటి నశించునట్లు క్షయమగును।
Verse 35
य एतत्पठति स्तोत्रं प्रातरुत्थाय मानवः । न भीः संपद्यते तस्य यावज्जीवं नरस्य वै
ప్రాతఃకాలమున లేచి ఈ స్తోత్రమును పఠించు మనుష్యునికి జీవితం అంతటా భయం కలుగదు।
Verse 36
आश्वयुक्छुक्लपक्षे या अष्टमी मूलसंयुता । सा महानामिका प्राणा येषां तस्यां गताः शुभे
ఆశ్వయుజ శుక్లపక్షంలోని మూల నక్షత్రసంయుక్తమైన అష్టమి ‘మహానామికా’ అని ప్రసిద్ధి. ఆ శుభదినమున ప్రాణాలు విడిచినవారు ధన్యులు.
Verse 37
तेषां स्वर्गे ध्रुवं वासो वीरास्तेऽप्सरसां प्रियाः
వారికి స్వర్గలోకంలో నివాసం నిశ్చితం; ఆ వీరులు అప్సరసలకు ప్రియులవుతారు.
Verse 38
मन्वन्तरेषु सर्वेषु कल्पादिषु सुरेश्वरि । एष एव क्रमः प्रोक्तो विशेषं शृणु सांप्रतम्
హే సురేశ్వరీ! అన్ని మన్వంతరాలలోను, కల్పాది చక్రాలలోను ఇదే క్రమం ఉపదేశించబడింది. ఇప్పుడు ప్రత్యేక విషయాన్ని వినుము.
Verse 39
आश्वयुक्छुक्लपक्षे या पंचमी पापनाशिनी । तस्यां संपूजयेद्रात्रौ खड्गमंत्रैर्विभूषितम्
ఆశ్వయుజ శుక్లపక్షంలోని పాపనాశినీ పంచమి రాత్రి, ఖడ్గమంత్రాలతో అభిమంత్రితమై అలంకరించబడిన ఖడ్గాన్ని పూజించాలి.
Verse 40
मंडपं कारयेत्तत्र नवसप्तकरं तथा । प्रागुदक्प्रवणे देशे पताकाभिरलंकृतम् । योगेश्वर्याः संनिधाने विधिना कारयेद्द्विजः
అక్కడ ద్విజుడు నియత ప్రమాణముతో (నవ-సప్త-కర) మండపాన్ని నిర్మింపజేయాలి; తూర్పు-ఉత్తర దిశలకు వాలిన ప్రదేశంలో, పతాకలతో అలంకరించి, యోగేశ్వరీ సన్నిధిలో విధిపూర్వకంగా చేయించాలి.
Verse 41
आग्नेय्यां कारयेत्कुण्डं हस्तमात्रं सुशोभनम् । मेखलात्रयसंयुक्तं योन्याऽश्वत्थदलाभया
ఆగ్నేయ దిశలో ఒక హస్తమాత్ర పరిమాణముగల సుందరమైన కుండాన్ని చేయించాలి. అది త్రిమేఖలాసంయుక్తమై, యోనిరూప ఆధారముతో, అశ్వత్థదళాలతో శోభించాలి.
Verse 42
शास्त्रोक्तं मन्त्रसंयुक्तं होतव्यं पायसं ततः । ततः खड्गं तु संस्नाप्य पंचामृतरसेन वै । पूजयेद्विविधैः पुष्पैर्मंत्रपूर्वं द्विजोत्तमैः
తర్వాత శాస్త్రోక్త విధానమున మంత్రసహితంగా పాయసాన్ని హోమం చేయాలి. అనంతరం పంచామృతరసంతో ఖడ్గాన్ని స్నానముచేసి, మంత్రపూర్వకంగా ఉత్తమ ద్విజులు వివిధ పుష్పాలతో పూజించాలి.
Verse 43
अभीर्विशसनं खड्गः प्राणिभूतो दुरासदः । अगम्यो विजयश्चैव धर्माधारस्तथैव च । इत्यष्टौ तव नामानि स्वयमुक्तानि वेधसा
‘అభీర్’, ‘విశసన’, ‘ఖడ్గ’, ‘ప్రాణిభూత’, ‘దురాసద’, ‘అగమ్య’, ‘విజయ’ మరియు ‘ధర్మాధార’—ఇవి నీ ఎనిమిది నామాలు; వీటిని సృష్టికర్త వేదసుడు స్వయంగా పలికెను.
Verse 44
नक्षत्रं कृत्तिका तुभ्यं गुरुर्देवो महेश्वरः । हिरण्यं च शरीरं ते धाता देवो जनार्दनः । पिता पितामहो देव स्वेन पालय सर्वदा
నీ నక్షత్రం కృత్తిక; నీ దేవగురు మహేశ్వరుడు. నీ శరీరం స్వర్ణమయం; నీ ధాతా-పాలకుడు దేవ జనార్దనుడు. ఓ దేవా, తండ్రి మరియు పితామహునివలె, నీ స్వశక్తితో ఎల్లప్పుడూ రక్షించుము.
Verse 45
इति खड्गमन्त्रः । एवं संपूज्य विधिना तं खङ्गं ब्राह्मणोत्तमैः । भ्रामयेन्नगरे रात्रौ नान्दीघोषपुरःसरम्
ఇదే ఖడ్గమంత్రం. ఈ విధంగా విధిపూర్వకంగా ఉత్తమ బ్రాహ్మణులు ఆ ఖడ్గాన్ని సమ్యక్ పూజించిన తరువాత, రాత్రి మంగళనాదాలు ముందుండగా నగరమంతా భ్రమింపజేయాలి.
Verse 46
सर्वसैन्येन संयुक्तस्तत्र ब्राह्मणपुंगवैः । एवं कृत्वा विधानं तु पुनर्योगेश्वरीं नयेत् । उच्चार्य मन्त्रमेवं वै खङ्गं तस्यै समर्पयेत्
సర్వసైన్యంతోను, శ్రేష్ఠ బ్రాహ్మణులతోను కలిసి, విధిని ఈ విధంగా పూర్తిచేసి తరువాత యోగేశ్వరీ దేవి వద్దకు మరల వెళ్లాలి. ఇలానే మంత్రోచ్చారణ చేసి ఆమెకు ఖడ్గాన్ని సమర్పించాలి.
Verse 47
अञ्जनेन समालेख्य चन्दनेन विलेपितम् । बिल्वपत्रकृतां मालां तस्यै देव्यै निवेदयेत्
అంజనంతో అలంకరించి, చందనంతో లేపనం చేసి, బిల్వపత్రాలతో చేసిన మాలాను ఆ దేవికి నివేదించాలి.
Verse 48
दुर्गे दुर्गार्तिहे देवि सर्व दुर्गतिनाशिनि । त्राहि मां सर्वदुर्गेषु दुर्गेऽहं शरणं गतः
హే దుర్గే! హే దుర్గార్తిని హరించే దేవీ, సమస్త దుర్గతులను నాశనం చేసే తల్లీ! అన్ని ప్రమాదాలలో నన్ను రక్షించు; హే దుర్గే, నేను నీ శరణు పొందాను.
Verse 49
दत्त्वैवमर्घ्यं देवेशि तत्र खङ्गं च जागृयात् । नित्यं संपूज्य विधिना अष्टम्यां यावदेव हि
హే దేవేశీ! ఈ విధంగా అర్ఘ్యాన్ని సమర్పించి, అక్కడే ఖడ్గం వద్ద జాగరణ చేయాలి. విధి ప్రకారం నిత్యం పూజిస్తూ అష్టమి వరకు కొనసాగించాలి.
Verse 50
तद्रात्रौ जागरं कृत्वा प्रभाते ह्यरुणोदये । पातयेन्महिषान्मेषानग्रतो गतकंधरान्
ఆ రాత్రి జాగరణ చేసి, ఉదయాన్నే అరుణోదయ సమయంలో, ముందుగా ఉంచి మెడను బహిర్గతం చేసిన మహిషాలు మరియు మేషాలను బలిరూపంగా వధింపజేయాలి.
Verse 51
शतमर्धशतं वापि तदर्धार्धं यथेच्छया । सुरासवभृतैः कुंभैस्तर्पयेत्परमेश्वरीम्
నూరు, యాభై, లేదా దాని సగం—ఇష్టానుసారం—సురా మరియు ఆసవంతో నిండిన కుంభాలతో పరమేశ్వరీకి తర్పణం చేయవలెను।
Verse 52
कापालिकेभ्यस्तद्देयं दासीदासजने तथा । ततोऽपराह्नसमये नवम्यां स्यन्दने स्थिताम्
ఆ దానాన్ని కాపాలిక సన్యాసులకు, అలాగే దాసీదాసజనులకు ఇవ్వవలెను। తరువాత నవమి రోజున అపరాహ్ణ సమయంలో (దేవిని) రథంపై స్థాపించవలెను।
Verse 53
योगेशीं भ्रामयेद्राष्ट्रे स्वयं राजा स्वसैन्यवान् । नदद्भिः शंखपटहैः पठद्भिर्बटुचारणैः
రాజు స్వయంగా తన సైన్యంతో కూడి యోగేశీ దేవిని రాజ్యమంతటా ఊరేగించాలి; నినదించే శంఖాలు, పటహాలతో, స్తోత్రపఠించే బటుకులు-చారణులతో కూడి।
Verse 54
भूतेभ्यश्च बलिं दद्यान्मंत्रेणानेन भामिनि । सरक्तं सजलं सान्नं गन्धपुष्पाक्षतैर्युतम्
ఓ భామిని! ఈ మంత్రంతో భూతులకు బలి ఇవ్వవలెను—రక్తంతో, జలంతో, అన్నంతో, అలాగే గంధం, పుష్పం, అక్షతలతో కూడినదిగా।
Verse 55
त्रीन्वारांस्तु त्रिशूलेन दिग्विदिक्षु क्षिपेद्बलिम् । बलिं गृह्णन्त्विमे देवा आदित्या वसवस्तथा
మూడు సార్లు త్రిశూలంతో దిక్కులు మరియు విదిక్కులలో బలిని విసరాలి। ‘ఈ దేవతలు బలిని స్వీకరించుగాక; ఆదిత్యులు, వసువులు కూడా అలాగే.’
Verse 56
मरुतोऽथाश्विनौ रुद्राः सुपर्णाः पन्नगा ग्रहाः । सौम्या भवंतु तृप्ताश्च भूताः प्रेताः सुखावहाः
మరుతులు, అశ్వినీకుమారులు, రుద్రులు, సుపర్ణులు, నాగులు మరియు గ్రహశక్తులు సౌమ్యులై తృప్తి పొందుగాక; భూతప్రేతాలు కూడా సంతుష్టులై శుభసుఖాలను కలిగించుగాక।
Verse 57
य एवं कुर्वते यात्रां ब्राह्मणाः क्षेत्रवासिनः । न तेषां शत्रवो नाग्निर्न चौरा न विनायकाः । विघ्नं कुर्वंति देवेशि योगेश्वर्याः प्रसादतः
హే దేవేశీ! ఈ క్షేత్రంలో నివసిస్తూ ఈ విధంగా యాత్ర చేసే బ్రాహ్మణులకు శత్రువులు, అగ్ని, దొంగలు, వినాయకాదివిఘ్నకారులు ఏవీ బాధించరు; యోగేశ్వరీ ప్రసాదంతో వారికి విఘ్నం పుట్టదు।
Verse 58
सुखिनो भोगभोक्तारः सर्वातंकविवर्जिताः । भवन्ति पुरुषा भक्ता योगेश्वर्या निरंतरम्
యోగేశ్వరీని నిరంతరం భజించే భక్తులు సుఖులై, ధర్మసమ్మత భోగాలను అనుభవించి, సమస్త క్లేశభయాల నుండి విముక్తులవుతారు।
Verse 59
इत्येष ते समाख्यातो योगेश्वर्या महोत्सवः । पठतां शृण्वतां चैव सर्वाशुभविनाशनः
ఇలా నీకు యోగేశ్వరీ మహోత్సవం వివరించబడింది; దీనిని పఠించేవారికీ వినేవారికీ ఇది సమస్త అశుభాలను నశింపజేస్తుంది।
Verse 60
शूलाग्रभिन्नमहिषासुरपृष्ठपीठामुत्खातखड्ग रुचिरांगदबाहुदंडाम् । अभ्यर्च्य पंचवदनानुगतं नवम्यां दुर्गां सुदुर्गगहनानि तरंति मर्त्याः
నవమి నాడు ఎవడు దుర్గాదేవిని విధివిధానంగా ఆరాధిస్తాడో—శూలాగ్రంతో చీలిన మహిషాసురుని పృష్ఠమే ఆమె పీఠమై, ఆమె భుజంపై మనోహర అంగదం, పైకెత్తిన ఖడ్గం ప్రకాశించగా—ఆ మానవుడు అత్యంత దుర్గమమైన ఘోర ఆపదలనూ దాటి పోతాడు।
Verse 83
इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीति साहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये योगेश्वरीमाहात्म्यवर्णनंनाम त्र्यशीतितमोऽध्यायः
ఇట్లు శ్రీ స్కాంద మహాపురాణము, ఏకాశీతి సహస్ర శ్లోకసంహితలోని సప్తమ ప్రభాసఖండము, ప్రథమ ప్రభాసక్షేత్రమాహాత్మ్యంలో “యోగేశ్వరీమాహాత్మ్యవర్ణనం” అనే త్ర్యశీతితమ అధ్యాయం సమాప్తమైంది।