Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 1

Devanagari script

देव्युवाच । पुनः कथय देवेश माहात्म्यं लोकशंकर । श्रीसोमेश्वरदेवस्य सर्वपातकनाशनम् । ब्रह्मविष्ण्वीशदैवत्यं तथात्र त्रितयं वद

Transliteration

devyuvāca | punaḥ kathaya deveśa māhātmyaṃ lokaśaṃkara | śrīsomeśvaradevasya sarvapātakanāśanam | brahmaviṣṇvīśadaivatyaṃ tathātra tritayaṃ vada

Translation

దేవి పలికింది—ఓ దేవేశా, ఓ లోకశంకరా! సమస్త పాపనాశకుడైన శ్రీ సోమేశ్వర దేవుని మహాత్మ్యాన్ని మళ్లీ చెప్పండి. అలాగే ఇక్కడ బ్రహ్మ, విష్ణు, ఈశ—ఈ త్రిదేవ సాన్నిధ్యాన్ని కూడా వివరించండి।

Word by Word

• देवी: the Goddess
• देवी: Karta (Speaker/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: देवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• पुनः: again
• पुनः: Sambandha (Adverbial modifier)
• Type: Indeclinable
• Root: पुनः (अव्यय)
• Form: पुनरावृत्ति-वाचक-अव्यय (adverb)

• कथय: tell/narrate
• कथय: Kriya (Command/आज्ञा)
• Type: Verb
• Root: कथ् (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative), परस्मैपद, मध्यमपुरुष, एकवचन

• देवेश: O Lord of gods
• देवेश: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: देवेश (प्रातिपदिक; देव + ईश)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन

• माहात्म्यम्: greatness, sacred glory
• माहात्म्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: माहात्म्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• लोकशंकर: O benefactor of the world (Śaṅkara)
• लोकशंकर: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: लोकशंकर (प्रातिपदिक; लोक + शंकर)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन

• श्रीसोमेश्वरदेवस्य: of Śrī Someśvara-deva
• श्रीसोमेश्वरदेवस्य: Sambandha (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: श्रीसोमेश्वरदेव (प्रातिपदिक; श्री + सोमेश्वर + देव)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन

• सर्वपातकनाशनम्: destroyer of all sins
• सर्वपातकनाशनम्: Karma (Object/apposition to ‘माहात्म्यम्’)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक) + पातक (प्रातिपदिक) + नाशन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘सर्वेषां पातकानां नाशनम्’

• ब्रह्मविष्ण्वीशदैवत्यम्: the divinity (aspect) of Brahmā, Viṣṇu, and Īśa
• ब्रह्मविष्ण्वीशदैवत्यम्: Karma (Object/apposition)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन् (प्रातिपदिक) + विष्णु (प्रातिपदिक) + ईश (प्रातिपदिक) + दैवत्यम् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘ब्रह्म-विष्णु-ईश-दैवत्यम्’ = having Brahmā, Viṣṇu, Īśa as deities (triad-context)

• तथा: also/likewise
• तथा: Sambandha (Connector/adverb)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय (adverb; ‘also/likewise’)

• अत्र: here
• अत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: अत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्यय (locative adverb)

• त्रितयम्: the triad/threefold set
• त्रितयम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: त्रितय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• वद: say/tell
• वद: Kriya (Command/आज्ञा)
• Type: Verb
• Root: वद् (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative), परस्मैपद, मध्यमपुरुष, एकवचन

Speaker

Pārvatī (Devī)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Someśvara/Somnātha at Prabhāsa

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Īśvara (Devadeva)

Visual Art Cues

Scene: Devī, radiant and composed, addresses Īśvara with folded hands, requesting a renewed telling of Someśvara’s sin-destroying greatness and the mystery of the Trimūrti presence at Prabhāsa.

Characters & Entities

• Devī (Pārvatī)
• Someśvara
• Brahmā
• Viṣṇu
• Īśa (Śiva)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The verse frames Someśvara as universally purifying and presents the kṣetra as a locus of supreme divine presence.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa Kṣetra, especially the shrine of Śrī Someśvara/Somnātha.

What ritualistic prescription is mentioned?

No specific rite; it requests an exposition of māhātmya and the theological triad (Brahmā–Viṣṇu–Śiva).