Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 4

समुद्रे च महापुण्ये यस्मिन्काले सरस्वती । आगता सा महाभागा हृष्टा तुष्टा सरिद्वरा । तस्य तोयस्य शब्देन सागरस्य महात्मनः

samudre ca mahāpuṇye yasminkāle sarasvatī | āgatā sā mahābhāgā hṛṣṭā tuṣṭā saridvarā | tasya toyasya śabdena sāgarasya mahātmanaḥ

అత్యంత పుణ్యమైన సముద్రతీరంలో, సరస్వతి వచ్చిన సమయంలో—ఆ మహాభాగ్యవతి, శ్రేష్ఠ నది, హర్షించి తృప్తి చెందగా—ఆ మహాత్మ సागर జలధ్వనితో (ఒక పవిత్ర పరిణామం కలిగింది).

samudrein the sea
samudre:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootsamudra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन
caand
ca:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयबोधक (conjunction)
mahāpuṇyein the greatly holy (place/sea)
mahāpuṇye:
Adhikarana (Locative qualifier/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootmahā (प्रातिपदिक) + puṇya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; विशेषण, कर्मधारय (महच्च तत् पुण्यम्)
yasminin which
yasmin:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootyad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; सम्बन्ध-प्रदर्शक (relative pronoun)
kāleat the time
kāle:
Adhikarana (Time-locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootkāla (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; कालवाचक
sarasvatīSarasvatī (river/goddess)
sarasvatī:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootsarasvatī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
āgatācame/arrived
āgatā:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootā + gam (धातु)
Formकृदन्त; क्त-प्रत्ययान्त (past active participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तरि ("having come")
she
:
Karta (Apposition/कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; सर्वनाम
mahābhāgāmost fortunate
mahābhāgā:
Karta (Qualifier/कर्ता)
TypeAdjective
Rootmahā (प्रातिपदिक) + bhāga (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; बहुव्रीहि (महान् भागो यस्याः सा)
hṛṣṭādelighted
hṛṣṭā:
Karta (Qualifier/कर्ता)
TypeAdjective
Roothṛṣ (धातु)
Formकृदन्त; क्त-प्रत्ययान्त (past participle used adjectivally), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
tuṣṭāsatisfied
tuṣṭā:
Karta (Qualifier/कर्ता)
TypeAdjective
Roottuṣ (धातु)
Formकृदन्त; क्त-प्रत्ययान्त, स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
saridvarāthe best of rivers
saridvarā:
Karta (Apposition/कर्ता)
TypeNoun
Rootsarit (प्रातिपदिक) + vara (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (सरितां वराः)
tasyaof that
tasya:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन
toyasyaof the water
toyasya:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Roottoya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन
śabdenaby the sound
śabdena:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootśabda (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; करणवाचक
sāgarasyaof the ocean
sāgarasya:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootsāgara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन
mahātmanaḥof the great-souled
mahātmanaḥ:
Sambandha (Genitive qualifier/सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootmahātman (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन; बहुव्रीहि (महान् आत्मा यस्य) विशेषणम् सागरस्य

Śiva (Īśvara)

Tirtha: Prabhāsa Samudra-tīrtha / Sarasvatī-samudra-saṅgama (confluence motif)

Type: sangam

Scene: Sarasvatī as a radiant river-goddess approaches the holy ocean at Prabhāsa; waves resound, and the confluence churns with luminous foam, suggesting sacred ‘śabda’ arising from waters.

S
Sarasvatī
S
Samudra/Sāgara

FAQs

Nature itself—river and ocean—becomes a liturgy of sacred sound and joy when connected to a holy kṣetra.

The holy ocean region of Prabhāsa-kṣetra associated with Sarasvatī’s arrival (a confluence-like sacred setting).

None explicitly in this verse; it sets the narrative background for the site-name and its sanctity.