Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 10

Devanagari script

यत्र सिद्धिमनुप्राप्त ऐश्वर्यं चाणिमादिकम् । शाकल्येश्वरनामेति ततः ख्यातं तुरीयकम्

Transliteration

yatra siddhimanuprāpta aiśvaryaṃ cāṇimādikam | śākalyeśvaranāmeti tataḥ khyātaṃ turīyakam

Translation

అక్కడ సిద్ధిని పొందీ అణిమాది ఐశ్వర్యములను సంపాదించినందున, అది నాల్గవ నామంగా ‘శాకల్యేశ్వర’ అని ప్రసిద్ధి పొందింది।

Word by Word

• यत्र: where
• यत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: यत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; सम्बन्ध/देशवाचक (relative locative adverb)

• सिद्धिम्: attainment / success
• सिद्धिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सिद्धि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन

• अनुप्राप्तः: having obtained
• अनुप्राप्तः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: अनु + प्र + आप् (धातु) → अनुप्राप्त (कृदन्त, क्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; कर्तरि-भावे—‘having obtained’

• ऐश्वर्यम्: lordly power
• ऐश्वर्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: ऐश्वर्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (Conjunction/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयार्थक (conjunction)

• अणिमादिकम्: beginning with aṇimā (etc.)
• अणिमादिकम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अणिमा + आदि + क (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (अणिमा-आदि = beginning with aṇimā)

• शाकल्येश्वरनाम: the name ‘Śākalyeśvara’
• शाकल्येश्वरनाम: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: शाकल्य + ईश्वर + नामन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (शाकल्येश्वरस्य नाम)

• इति: thus
• इति: Sambandha (Quotative/इति)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: अव्यय; उद्धरण/इत्यर्थक (quotative)

• ततः: therefore / then
• ततः: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय; हेतौ/अनन्तरार्थक (therefore/thereafter)

• ख्यातम्: became known
• ख्यातम्: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: ख्या (धातु) → ख्यात (कृदन्त, क्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; कर्मणि—‘became known’

• तुरीयकम्: the fourth
• तुरीयकम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तुरीयक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; क्रमवाचक विशेषण

Speaker

Śiva (to Devī/Umā, inferred)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Śākalyeśvara (within Prabhāsa-kṣetra)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Devī/Umā (addressed as priyā in adjacent verses)

Visual Art Cues

Scene: A radiant Śiva-liṅga in a coastal Prabhāsa shrine; yogins and devotees witness subtle siddhi-signs (lightness, minuteness) as the liṅga is hailed as Śākalyeśvara.

Characters & Entities

• Śiva
• Devī
• Śākalyeśvara
• Aṇimā-siddhi
• Siddhi

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Contact with a true tīrtha and devotion to Śiva can yield siddhi, yet the text frames such powers as outcomes of sacred worship.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa-kṣetra, where the liṅga gains the Kali-yuga name Śākalyeśvara.

What ritualistic prescription is mentioned?

While not a direct injunction, it implies worship/approach to the Śākalyeśvara liṅga as the cause of siddhi and renown.