Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 73

Devanagari script

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखंडे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये कुमारेश्वरमाहात्म्यवर्णनं नाम त्रिसप्ततितमोऽध्यायः

Transliteration

iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ saptame prabhāsakhaṃḍe prathame prabhāsakṣetramāhātmye kumāreśvaramāhātmyavarṇanaṃ nāma trisaptatitamo'dhyāyaḥ

Translation

ఇట్లు శ్రీ స్కంద మహాపురాణంలోని ఏకాశీతిసాహస్రీ సంహితలో, సప్తమ ప్రభాసఖండంలోని ప్రథమ ప్రభాసక్షేత్రమాహాత్మ్యంలో “కుమారేశ్వరమాహాత్మ్యవర్ణనం” అను త్రిసప్తతితమ అధ్యాయం సమాప్తమైంది।

Word by Word

• इति: thus
• इति: Sambandha (Discourse marker/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: अव्यय; इत्यर्थक-निपात (thus/end-quote marker)

• श्रीस्कांदे: in the venerable Skanda (Purāṇa)
• श्रीस्कांदे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: श्री + स्कन्द (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; समास: श्री-विशिष्टः स्कन्दः (honorific + name)

• महापुराणे: in the Mahāpurāṇa
• महापुराणे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: महापुराण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; समास: महत् + पुराण

• एकाशीतिसाहस्र्याम्: in the eighty-one-thousand (verses)
• एकाशीतिसाहस्र्याम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: एकाशीति + साहस्री (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; द्विगु-समास (81-thousand) विशेषणम् (to संहिता)

• संहितायाम्: in the Saṃhitā
• संहितायाम्: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: संहिता (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन

• सप्तमे: in the seventh
• सप्तमे: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सप्तम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; क्रमवाचक विशेषणम् (to प्रभासखण्ड)

• प्रभासखण्डे: in the Prabhāsa section
• प्रभासखण्डे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: प्रभास + खण्ड (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (प्रभासस्य खण्डः)

• प्रथमे: in the first
• प्रथमे: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: प्रथम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; क्रमवाचक विशेषणम् (to प्रभासक्षेत्रमाहात्म्य)

• प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये: in the Māhātmya of the Prabhāsa sacred field
• प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: प्रभास + क्षेत्र + माहात्म्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (प्रभासक्षेत्रस्य माहात्म्यम्)

• कुमारेश्वरमाहात्म्यवर्णनम्: the narration of the greatness of Kumāreśvara
• कुमारेश्वरमाहात्म्यवर्णनम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कुमारेश्वर + माहात्म्य + वर्णन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (कुमारेश्वरस्य माहात्म्यस्य वर्णनम्)

• नाम: named
• नाम: Sambandha (Apposition marker/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: नाम (अव्यय)
• Form: अव्यय; नामार्थक-निपात (called/named)

• त्रिसप्ततितमः: seventy-third
• त्रिसप्ततितमः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: त्रि + सप्तति + तम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; द्विगु-समास (73rd) विशेषणम् (to अध्यायः)

• अध्यायः: chapter
• अध्यायः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अध्याय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

Speaker

Redactor/Compiler (colophon)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kumāreśvara (within Prabhāsakṣetra)

Type: temple

Visual Art Cues

Scene: A manuscript-like closing scene: sages conclude narration; the kṣetra-map motif of Prabhāsa with a highlighted Kumāreśvara shrine; lamps and palm-leaf folios signify completion.

Characters & Entities

• Skanda Purāṇa
• Prabhāsa Khaṇḍa
• Prabhāsakṣetra
• Kumāreśvara

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

It is a colophon marking the conclusion and title of the chapter rather than a doctrinal teaching.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsakṣetra and the shrine of Kumāreśvara, as indicated by the chapter title.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; this verse functions as a textual closing statement (colophon).