
ఈ అధ్యాయంలో శివ–దేవి తత్త్వసంభాషణ రూపంలో ప్రభాసక్షేత్రంలోని ఒక సూక్ష్మ యాత్రామార్గం వర్ణించబడింది. ఈశ్వరుడు దేవిని కుమారేశ్వర క్షేత్రానికి పంపి, అక్కడి లింగాన్ని మహాపాతకనాశకమైన అత్యంత ప్రభావశాలిగా పేర్కొంటాడు. వరుణ, నైరృత దిశల సూచనలు మరియు గౌరీ తపోవనం వంటి గుర్తుల ద్వారా ఆలయ స్థానం స్పష్టంగా చెప్పి, పవిత్ర భూగోళాన్ని ప్రయాణయోగ్యంగా చేస్తుంది. మహత్తపస్సు చేసిన తరువాత షణ్ముఖుడు (కుమారుడు/స్కందుడు) ఈ లింగాన్ని ప్రతిష్ఠించాడని మూలకథ చెబుతుంది; అందువల్ల పేరుకు, మహిమకు ఆధారం వివరించబడుతుంది. తరువాత ఫలతులనలో—ఇతరత్ర నెలలపాటు చేసే ఉపాసన ఫలం, ఇక్కడ విధిపూర్వకంగా ఒక రోజు కుమారేశ్వర పూజతోనే లభిస్తుందని చెప్పి, విధి, అంతఃశుద్ధి, నియమాన్ని ప్రాధాన్యం చేస్తుంది. కామం, క్రోధం, లోభం, రాగం, మత్సరం త్యజించి, ఒక్క పూజకైనా బ్రహ్మచర్య/సంయమం పాటించాల్సిన నైతిక అర్హతలు చెప్పబడతాయి. చివరికి సరైన పూజే యాత్రాఫలాన్ని సమ్యకంగా ప్రసాదిస్తుందని నిర్ధారిస్తుంది.
Verse 1
ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि कुमारेश्वरमुत्तमम् । लिंगं महाप्रभावं हि महापातकनाशनम्
ఈశ్వరుడు పలికెను—ఓ మహాదేవీ! అనంతరం ఉత్తమ కుమారేశ్వరుని వద్దకు వెళ్లుము; అది మహాప్రభావశాలి లింగము, మహాపాతకములను కూడ నశింపజేయును.
Verse 2
धनुषां त्रिंशता देवि वरुणान्नैऋते स्थितम् । गौरीतपोवनाद्देवि दक्षिण स्थानसंस्थितम्
ఓ దేవీ! ఇది వరుణుని నుండి నైరృత దిశలో ముప్పై ధనుస్సుల దూరంలో ఉంది; అలాగే ఓ దేవీ! గౌరీ తపోవనానికి దక్షిణంగా స్థితమై ఉంది.
Verse 3
षण्मुखेन महादेवि तत्र कृत्वा महत्तपः । प्रतिष्ठितं महालिंगं कुमारेशस्ततोऽभवत्
హే మహాదేవీ! అక్కడ షణ్ముఖుడు మహత్తపస్సు ఆచరించి, మహాలింగాన్ని ప్రతిష్ఠించాడు; అందువల్ల అది ‘కుమారేశ్వర’మని ప్రసిద్ధి పొందింది.
Verse 4
यस्तं पूजयते भक्त्या मासमेकं निरन्तरम् । षण्मासस्यार्चनेनैव यत्पुण्यमुपजायते
భక్తితో ఒక నెల నిరంతరం ఆయనను పూజించేవాడు, సాధారణంగా ఆరు నెలల అర్చనతో కలిగే పుణ్యాన్ని అదే విధంగా పొందుతాడు.
Verse 5
तत्पुण्यं सकलं तस्य कुमारेशार्चनात्सकृत् । लभते दिवसैकेन विधिना यदि पूजयेत्
ఆ పుణ్యమంతటినీ అతడు కుమారేశుని ఒక్కసారి అర్చనచేసిన మాత్రాన పొందుతాడు—విధిగా పూజిస్తే—అది కూడా ఒకే రోజులో.
Verse 6
कामं क्रोधं तथा लोभं रागं त्यक्त्वा तु मत्सरम् । ब्रह्मचारी यतिर्भूत्वा सकृदप्येनमर्चयेत्
కామం, క్రోధం, లోభం, రాగం, మత్సరాన్ని విడిచి, బ్రహ్మచారిగా యతివలె నియమశీలుడై, ఆయనను ఒక్కసారైనా అర్చించాలి.
Verse 7
एवं संपूजिते देवि सम्यग्यात्रा फलं लभेत्
హే దేవీ! ఈ విధంగా సమ్యక్గా పూజించబడితే, యాత్ర యొక్క సంపూర్ణ ఫలము లభిస్తుంది.
Verse 73
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखंडे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये कुमारेश्वरमाहात्म्यवर्णनं नाम त्रिसप्ततितमोऽध्यायः
ఇట్లు శ్రీ స్కంద మహాపురాణంలోని ఏకాశీతిసాహస్రీ సంహితలో, సప్తమ ప్రభాసఖండంలోని ప్రథమ ప్రభాసక్షేత్రమాహాత్మ్యంలో “కుమారేశ్వరమాహాత్మ్యవర్ణనం” అను త్రిసప్తతితమ అధ్యాయం సమాప్తమైంది।