Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 19

Devanagari script

अयं यो वर्त्तते ब्रह्मा शतानंद इति स्मृतः । सोमनाथेति देवस्य वर्तते नाम सांप्रतम्

Transliteration

ayaṃ yo varttate brahmā śatānaṃda iti smṛtaḥ | somanātheti devasya vartate nāma sāṃpratam

Translation

ఈ ప్రస్తుత కల్పంలో, ఇప్పుడు అధిపతిగా ఉన్న బ్రహ్మ ‘శతానంద’ అని స్మరించబడతాడు; ప్రస్తుతం దేవుని నామం ‘సోమనాథ’గా స్థిరంగా ఉంది।

Word by Word

• अयम्: this (one)
• अयम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम

• यः: who
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्ध-सर्वनाम (relative pronoun)

• वर्तते: exists/continues
• वर्तते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वृत्/वर्त् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), आत्मनेपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन

• ब्रह्मा: Brahmā
• ब्रह्मा: Samānādhikaraṇa (Apposition/समानाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• शतानन्दः: Śatānanda
• शतानन्दः: Samānādhikaraṇa (Apposition/समानाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: शत + आनन्द (प्रातिपदिक); समास
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी/कर्मधारय-प्रायः (शत-आनन्दः = शतगुण-आनन्दः/बह्वानन्दः) नामरूपेण

• इति: thus
• इति: Sambandha/Marker (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: उद्धरणार्थक-अव्यय (quotative)

• स्मृतः: is remembered/known (as)
• स्मृतः: Predicate (विधेय)
• Type: Adjective
• Root: स्मृ (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle, क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; 'स्मृत' = कथित/प्रसिद्ध

• सोमनाथेति: (called) ‘Somanātha’
• सोमनाथेति: Name/Designation (संज्ञा)
• Type: Indeclinable
• Root: सोम + नाथ (प्रातिपदिक); समास + इति (अव्यय)
• Form: नामनिर्देशे अव्ययीभाव-प्रयोगः; 'सोमनाथ' (षष्ठी-तत्पुरुषः: सोमस्य नाथः) + इति

• देवस्य: of the deity
• देवस्य: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन

• वर्तते: is/prevails
• वर्तते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वृत्/वर्त् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), आत्मनेपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन

• नाम: name
• नाम: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नामन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• साम्प्रतम्: at present
• साम्प्रतम्: Kāla (Time/काल)
• Type: Indeclinable
• Root: साम्प्रत (प्रातिपदिक/अव्ययप्राय)
• Form: कालवाचक-अव्यय (adverb: at present/now)

Speaker

Śiva (addressing Pārvatī)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Somnātha at Prabhāsa

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A present-age vision: the Somnātha temple by the sea, the liṅga revered as Somnātha; Brahmā of this cycle named Śatānanda appears as a subtle cosmic witness, linking the pilgrim’s ‘now’ to vast time.

Characters & Entities

• Śiva
• Pārvatī
• Brahmā (Śatānanda)
• Somanātha

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The present age has a specific, accessible name for worship—Somanātha—linking devotees to the living tradition of the kṣetra.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa-kṣetra (Somnāth), where Śiva’s current celebrated name is Somanātha.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit ritual is stated; the verse establishes the currently prevailing divine name.