Home›Skanda Purana›Prabhasa Khanda›Prabhasa Kshetra Mahatmya›Adhyaya 7›Shloka 100
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 100

Devanagari script

एतत्स्मृतं प्रियतमं मम देवि नित्यं क्षेत्रं पवित्रमृषिसिद्धगणाभिरम्यम् । अस्मिन्मृताः सकलजीवमृतोऽपि देवि स्वर्गात्परं समुपयांति न संशयोऽत्र

Transliteration

etatsmṛtaṃ priyatamaṃ mama devi nityaṃ kṣetraṃ pavitramṛṣisiddhagaṇābhiramyam | asminmṛtāḥ sakalajīvamṛto'pi devi svargātparaṃ samupayāṃti na saṃśayo'tra

Translation

హే దేవీ! ఈ క్షేత్రము—దాని స్మరణమాత్రమే—నాకు నిత్యము అత్యంత ప్రియము; ఇది పవిత్రము, ఋషి-సిద్ధగణములతో రమణీయము. హే దేవీ! ఇక్కడ మరణించువారు, మరణము సమస్త జీవులకు సాధారణమైనదైనా, స్వర్గమునకు మించిన పరమస్థితిని పొందుదురు—సందేహము లేదు।

Word by Word
एतत्this
एतत्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन — Nominative singular (demonstrative)
स्मृतम्remembered, spoken of
स्मृतम्:
Karta (Subject-qualifier/कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootस्मृत (कृदन्त; √स्मृ)
Formभूतकृदन्त (क्त/PPP), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन — ‘remembered/mentioned’ (qualifies एतत्)
प्रियतमम्most beloved
प्रियतमम्:
Karta (Subject-qualifier/कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootप्रियतम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन — Superlative adjective, nominative singular (qualifies एतत्)
ममof me / my
मम:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6/सम्बन्ध), एकवचन — Genitive singular
देविO Goddess
देवि:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (8), एकवचन — Vocative singular
नित्यम्always
नित्यम्:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootनित्य (प्रातिपदिक)
Formक्रियाविशेषण-अव्यय (adverbial accusative used as avyaya) — ‘always’
क्षेत्रम्sacred field/place
क्षेत्रम्:
Karta (Subject/apposition)
TypeNoun
Rootक्षेत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन — Nominative singular (apposition to एतत्)
पवित्रम्pure, holy
पवित्रम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपवित्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन — Nominative singular (qualifies क्षेत्रम्)
ऋषिसिद्धगणाभिरम्यम्delightful to sages and siddha-groups
ऋषिसिद्धगणाभिरम्यम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootऋषि-सिद्ध-गण-अभिरम्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन — Nominative singular (qualifies क्षेत्रम्); समासः तृतीया-तत्पुरुष (ऋषिसिद्धगणैः अभिरम्यम् = delightful/pleasing to groups of sages and siddhas)
अस्मिन्in this (place)
अस्मिन्:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7/अधिकरण), एकवचन — Locative singular
मृताः(those) who have died
मृताः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootमृत (कृदन्त; √मृ)
Formभूतकृदन्त (क्त/PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन — ‘dead’ (used substantively: those who die)
सकलजीवमृतःeven one who is dead to all beings (utterly dead)
सकलजीवमृतः:
Karta (Subject-qualifier/कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootसकल-जीव-मृत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन — Nominative singular; समासः षष्ठी-तत्पुरुष (सकलजीवानां मृतः = dead for all beings / universally dead)
अपिeven, also
अपि:
Sambandha (Particle relation)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसमुच्चय/अपवाद-अव्यय (particle: even/also)
देविO Goddess
देवि:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (8), एकवचन — Vocative singular
स्वर्गात्from heaven
स्वर्गात्:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootस्वर्ग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (5/अपादान), एकवचन — Ablative singular
परम्beyond (it), higher
परम्:
Karma (Goal/object/कर्म)
TypeAdjective
Rootपर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2/कर्म), एकवचन — Accusative singular (goal)
समुपयान्तिattain, go to
समुपयान्ति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootसम्-उप-या (धातु)
Formलट् (वर्तमानकाल/Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन — they go/attain
नno / not
न:
Nishedha (Negation/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय
संशयःdoubt
संशयः:
Pratijna/Predicate (विधेय)
TypeNoun
Rootसंशय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन — Nominative singular
अत्रhere, in this matter
अत्र:
Adhikarana (Locative sense/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootअत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (adverb of place: here)
Speaker

Śiva (addressing Devī)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Devī/Pārvatī

Visual Art Cues

Scene: A panoramic vision of Prabhāsa as a luminous sacred region: pure air, sages and siddhas moving in the sky, the Someśvara shrine shining; a departing soul at Prabhāsa is gently lifted beyond the layered heavens into a tranquil, formless radiance.

Characters & Entities
Ś
Śiva
D
Devī
P
Prabhāsa Kṣetra (implied)
Ṛ
Ṛṣis
S
Siddhas
S
Svarga

FAQs

The kṣetra is portrayed as a liberating sacred geography: remembrance and final departure there lead beyond ordinary heavenly merit.

Prabhāsa Kṣetra, celebrated as Śiva’s most beloved eternal holy region.

Not a detailed rite, but two practices are implied: smaraṇa (remembering the kṣetra) and the exceptional merit associated with dying in the kṣetra.

←Previous Verse
Next Verse→