Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 57

Devanagari script

ईश्वर उवाच । वरद्वयं च संप्राप्य राजा दशरथः पुरा । मेने कृतार्थमात्मानं नमस्कृत्य शनैश्चरम्

Transliteration

īśvara uvāca | varadvayaṃ ca saṃprāpya rājā daśarathaḥ purā | mene kṛtārthamātmānaṃ namaskṛtya śanaiścaram

Translation

ఈశ్వరుడు పలికెను—రెండు వరములు పొందిన పూర్వకాలపు రాజు దశరథుడు తనను కృతార్థుడిగా భావించాడు; మరియు శనైశ్చరునికి నమస్కరించి ప్రణామం చేశాడు.

Word by Word

• ईश्वरः: Īśvara (Lord)
• ईश्वरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular), परस्मैपद

• वरद्वयम्: two boons
• वरद्वयम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वर (प्रातिपदिक) + द्वय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (conjunction)

• संप्राप्य: having obtained
• संप्राप्य: Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वक्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम् + प्र + आप् (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (Gerund/Absolutive), पूर्वक्रिया (having done)

• राजा: the king
• राजा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: राजन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)

• दशरथः: Daśaratha
• दशरथः: Apposition (समानाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: दशरथ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)

• पुरा: formerly
• पुरा: Adhikarana (Time/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: पुरा (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्यय (adverb of time)

• मेने: considered/thought
• मेने: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: मन् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular), आत्मनेपद

• कृतार्थम्: fulfilled/successful
• कृतार्थम्: Karma (Object complement/कर्म-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: कृत (कृ-धातु, क्त-प्रत्यय) + अर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular); विशेषण (qualifier)

• आत्मानम्: himself
• आत्मानम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: आत्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)

• नमस्कृत्य: having bowed/saluted
• नमस्कृत्य: Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वक्रिया)
• Type: Verb
• Root: नमस् + कृ (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (Gerund/Absolutive), पूर्वक्रिया (having done)

• शनैश्चरम्: Śanaiścara (Saturn)
• शनैश्चरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: शनैः (अव्यय) + चर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)

Speaker

Īśvara (Śiva)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Īśvara narrates: Daśaratha, having obtained two boons, feels fulfilled and bows to Śanaiścara—an image of royal power tempered by devotion.

Characters & Entities

• Śiva (Īśvara)
• Daśaratha
• Śanaiścara

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Even kings attain success through humility—receiving grace and responding with reverent gratitude.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsakṣetra, the setting for Śiva’s narration of Śani’s greatness and its spiritual results.

What ritualistic prescription is mentioned?

Namaskāra (reverent salutation) to Śanaiścara after receiving divine favor.