Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 1

Devanagari script

ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि लिंगं शुक्रप्रतिष्ठितम् । सर्वपापहरं देवि विभूतीश्वरपश्चिमे

Transliteration

īśvara uvāca | tato gacchenmahādevi liṃgaṃ śukrapratiṣṭhitam | sarvapāpaharaṃ devi vibhūtīśvarapaścime

Translation

ఈశ్వరుడు పలికెను—తదుపరి, ఓ మహాదేవీ, శుక్రుడు ప్రతిష్ఠించిన శివలింగమునకు వెళ్లవలెను. ఓ దేవీ, అది సర్వపాపహరం; విభూతీశ్వరుని పశ్చిమదిశలో ఉంది.

Word by Word

• ईश्वरः: Īśvara
• ईश्वरः: Karta (Speaker/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग; प्रथमा, एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriyā (Speech act/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट् (perfect), परस्मैपद; प्रथमपुरुष, एकवचन

• ततः: then
• ततः: Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial modifier/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय; तसिल्-प्रत्ययान्त (ablatival adverb: ‘then/from there’)

• गच्छेत्: should go
• गच्छेत्: Kriyā (Main action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative), परस्मैपद; प्रथमपुरुष, एकवचन

• महादेवि: O great goddess
• महादेवि: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: महादेवी (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारयसमास (महती देवी); स्त्रीलिङ्ग; सम्बोधन (vocative), एकवचन

• लिङ्गम्: liṅga
• लिङ्गम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: लिङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन

• शुक्रप्रतिष्ठितम्: established by Śukra
• शुक्रप्रतिष्ठितम्: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: शुक्र (प्रातिपदिक) + प्रतिष्ठित (कृदन्त; प्र + स्था धातु)
• Form: तत्पुरुषसमास (तृतीया: शुक्रेण प्रतिष्ठितम्); भूतकृदन्त-विशेषण; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (agreeing with ‘लिङ्गम्’)

• सर्वपापहरम्: remover of all sins
• सर्वपापहरम्: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक) + पाप (प्रातिपदिक) + हर (प्रातिपदिक/कृदन्त-भाव)
• Form: तत्पुरुषसमास (कर्मधारय/षष्ठी-श्रृंखला: सर्वाणि पापानि हरति); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (agreeing with ‘लिङ्गम्’)

• देवि: O goddess
• देवि: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: देवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; सम्बोधन, एकवचन

• विभूतीश्वरपश्चिमे: to the west of Vibhūtīśvara
• विभूतीश्वरपश्चिमे: Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: विभूति (प्रातिपदिक) + ईश्वर (प्रातिपदिक) + पश्चिम (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुषसमास (षष्ठी: विभूतीश्वरस्य पश्चिमे); पुल्लिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन (locative: ‘to the west of…’)

Speaker

Īśvara (Śiva)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Śukra-pratiṣṭhita-liṅga (west of Vibhūtīśvara)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Mahādevī (Pārvatī)

Visual Art Cues

Scene: Śiva instructs Devī to proceed to the Śukra-pratiṣṭhita liṅga west of Vibhūtīśvara; a pilgrim path with directional markers and a small shrine near the coastal sacred zone of Prabhāsa.

Characters & Entities

• Śukra
• Liṅga
• Vibhūtīśvara

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Pilgrimage to specific Śaiva shrines in Prabhāsa is presented as a direct means of purification when done as dharmic practice.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The liṅga established by Śukra, located west of Vibhūtīśvara in Prabhāsakṣetra.

What ritualistic prescription is mentioned?

A pilgrimage instruction—‘one should go’ (gacchet) to worship the Śukra-established liṅga.