Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 47

Devanagari script

इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये वृहस्पतीश्वरमाहात्म्यवर्णनंनाम सप्तचत्वारिंशोऽध्यायः

Transliteration

iti śrīskānde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ saptame prabhāsakhaṇḍe prathame prabhāsakṣetramāhātmye vṛhaspatīśvaramāhātmyavarṇanaṃnāma saptacatvāriṃśo'dhyāyaḥ

Translation

ఇట్లు శ్రీ స్కాంద మహాపురాణము, ఏకాశీతిసాహస్రీ సంహితలో, సప్తమ ప్రభాసఖండమున, ప్రథమ ప్రభాసక్షేత్రమాహాత్మ్యములో ‘వృహస్పతీశ్వరమాహాత్మ్యవర్ణనం’ నామ సప్తచత్వారింశోధ్యాయము సమాప్తమైంది।

Word by Word

• इति: thus
• इति: Sambandha-bodhaka (Discourse marker/इति-प्रयोग)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: अव्यय; वाक्यसमाप्तिसूचक (quotative/end marker)

• श्रीस्कान्दे: in the Śrī Skanda (Purāṇa)
• श्रीस्कान्दे: Adhikaraṇa (Location/context/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: श्रीस्कान्द (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग; सप्तमी (locative), एकवचन

• महापुराणे: in the Mahāpurāṇa
• महापुराणे: Adhikaraṇa (Location/context/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: महापुराण (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारयसमास (महৎ पुराणम्); नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन

• एकाशीतिसाहस्र्याम्: in the eighty-one-thousand (verses) collection
• एकाशीतिसाहस्र्याम्: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: एकाशीति (संख्या-प्रातिपदिक) + साहस्री (प्रातिपदिक)
• Form: द्विगुसमास (संख्यापूर्वक); स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन (agreeing with ‘संहितायाम्’)

• संहितायाम्: in the saṃhitā
• संहितायाम्: Adhikaraṇa (Location/context/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: संहिता (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; सप्तमी, एकवचन

• सप्तमे: in the seventh
• सप्तमे: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सप्तम (क्रमवाचक-प्रातिपदिक)
• Form: क्रमवाचक; पुल्लिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन (agreeing with ‘खण्डे’)

• प्रभासखण्डे: in the Prabhāsa section
• प्रभासखण्डे: Adhikaraṇa (Location/context/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: प्रभास (प्रातिपदिक) + खण्ड (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुषसमास (षष्ठी: प्रभासस्य खण्डः); पुल्लिङ्ग, सप्तमी, एकवचन

• प्रथमे: in the first
• प्रथमे: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: प्रथम (क्रमवाचक-प्रातिपदिक)
• Form: क्रमवाचक; पुल्लिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन (agreeing with ‘माहात्म्ये’)

• प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये: in the Māhātmya of the Prabhāsa field
• प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये: Adhikaraṇa (Location/context/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: प्रभास (प्रातिपदिक) + क्षेत्र (प्रातिपदिक) + माहात्म्य (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुषसमास (षष्ठी-श्रृंखला: प्रभासस्य क्षेत्रस्य माहात्म्यम्); नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन

• वृहस्पतीश्वरमाहात्म्यवर्णनम्: the description of the greatness of Vṛhaspati-īśvara
• वृहस्पतीश्वरमाहात्म्यवर्णनम्: Viṣaya/Adhyāya-nāma (Title/topic/विषय)
• Type: Noun
• Root: वृहस्पति (प्रातिपदिक) + ईश्वर (प्रातिपदिक) + माहात्म्य (प्रातिपदिक) + वर्णन (प्रातिपदिक)
• Form: बहुपद-तत्पुरुषसमास (षष्ठी/कर्मधारय-श्रृंखला: वृहस्पतेः ईश्वरः; तस्य माहात्म्यम्; तस्य वर्णनम्); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• नाम: named
• नाम: Sambandha-bodhaka (Naming marker/नाम-प्रयोग)
• Type: Indeclinable
• Root: नाम (अव्यय)
• Form: अव्यय; नाम-शब्दः (naming particle: ‘called’)

• सप्तचत्वारिंशः: forty-seventh
• सप्तचत्वारिंशः: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सप्त (संख्या) + चत्वारिंशत् (संख्या)
• Form: द्विगुसमास (संख्यापूर्वक); पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (agreeing with ‘अध्यायः’)

• अध्यायः: chapter
• अध्यायः: Viṣaya (Heading/विषय)
• Type: Noun
• Root: अध्याय (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग; प्रथमा, एकवचन

Speaker

Narrator/Redactor (colophon)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Vṛhaspatīśvara-māhātmya (chapter identification)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A manuscript folio ends with a formal colophon; scribes and reciters close the session, offering salutations; the temple lamp is lowered as the chapter concludes.

Characters & Entities

• Skanda Purāṇa
• Prabhāsa Khaṇḍa
• Prabhāsakṣetra Māhātmya
• Vṛhaspatīśvara

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

It functions as a textual closure, preserving the tradition’s chapter identity and sacred-topic continuity.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsakṣetra, with a specific focus on Vṛhaspatīśvara’s māhātmya.

What ritualistic prescription is mentioned?

None—this is a colophon summarizing the scripture’s internal organization.