Adhyaya 42
అధ్యాయం 42లో ఈశ్వరుడు దేవికి ప్రభాస-క్షేత్రంలో చండీశ దేవుని సమీపానికి వెళ్లి ఆరాధించే విధానాన్ని ఉపదేశిస్తాడు. సోమేశ/ఈశ దిక్భాగానికి సమీపంగా, దండపాణి నివాసానికి చాలా దూరం కాకుండా దక్షిణంగా ఆలయస్థానం సూచించబడింది. పూర్వం చండా మరియు కఠిన తపస్సు చేసిన ఒక గణుడు ఇక్కడ ప్రతిష్ఠించి పూజించినందువల్ల ప్రసిద్ధ చండేశ్వర లింగం వెలసిందని మహిమ స్థాపించబడింది. తదుపరి పూజాక్రమం వివరించబడింది—పాలు, పెరుగు, నెయ్యితో అభిషేకం; తేనె, చెరకు రసం, కుంకుమ లేపనం; కర్పూరం, ఉశీర, కస్తూరి సారం వంటి సుగంధ ద్రవ్యాలు మరియు చందనం; పుష్పార్చన; ధూపం, అగరు; సామర్థ్యానుసారం వస్త్రార్పణ; దీపాలతో నైవేద్యం, ముఖ్యంగా పరమాన్నం; అలాగే ద్విజులకు దానం-దక్షిణ. స్థలవిశేష ఫలితాలు కూడా చెప్పబడినవి—దక్షిణాభిముఖంగా ఇచ్చిన దానం చండీశునికి అక్షయమవుతుంది; చండీశుని దక్షిణంలో చేసిన శ్రాద్ధం పితృదేవతలకు దీర్ఘ తృప్తిని ఇస్తుంది; ఉత్తరాయణంలో ఘృత-కంబళ వ్రతం/దానం కఠిన పునర్జన్మను నివారిస్తుంది. చివరగా శూలినుని తీర్థభక్తి ప్రాయశ్చిత్తమని, నిర్మాల్య సంబంధ అపరాధాలు, అనుకోకుండా భక్షణం వంటి పాపాలు మరియు ఇతర కర్మదోషాల నుండి విముక్తి కలిగిస్తుందని బోధించబడింది.
Shlokas
Verse 1
ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि चण्डीशं देवमुत्तमम् । सोमेशादीशदिग्भागे धनुषां सप्तके स्थितम्
ఈశ్వరుడు పలికెను—హే మహాదేవీ! అనంతరం ఉత్తమ దేవుడైన చండీశుని దర్శించుటకు వెళ్లవలెను; అతడు సోమేశుని నుండి ఈశాన (ఉత్తర-తూర్పు) దిశలో ఏడు ధనుస్సుల దూరంలో ఉన్నాడు।
Verse 2
दण्डपाणेस्तु भवनाद्दक्षिणे नातिदूरगम् । चंड्या प्रतिष्ठितं पूर्वं चण्डेनाराधितं ततः
దండపాణి నివాసానికి దక్షిణంగా, ఎక్కువ దూరం కాకుండా—ఇది పూర్వం చండీచే ప్రతిష్ఠింపబడింది; అనంతరం చండుడు దీనిని ఆరాధించాడు।
Verse 3
गणेन मम देवेशि तत्कृत्वा दुष्करं तपः । तेन चण्डेश्वरं लिंगं प्रख्यातं धरणीतले
హే దేవేశీ! నా గణుడు అక్కడ దుష్కరమైన తపస్సు చేశాడు; అతని కారణంగా ఆ లింగం భూమిపై ‘చండేశ్వర’మని ప్రసిద్ధి పొందింది।
Verse 4
स्नापयेत्पयसा पूर्वं दध्ना घृतयुतेन च । मधुनेक्षुरसेनैव कुंकुमेन विलेपयेत्
ముందుగా (లింగాన్ని) పాలతో స్నాపనం చేయాలి; తరువాత నెయ్యి కలిపిన పెరుగుతో; అలాగే తేనె మరియు చెరకు రసంతోనూ; కుంకుమతో లేపనం చేయాలి।
Verse 5
कर्पूरोशीरमिश्रेण मृगनाभिरसेन च । चन्दनेन सुगन्धेन पुष्पैः संपूजयेत्ततः
ఆపై కర్పూరం–ఉశీర మిశ్రమంతో, మృగనాభి రసంతో, సుగంధ చందనంతో మరియు పుష్పాలతో సంపూర్ణంగా పూజించాలి।
Verse 6
दग्ध्वा धूपं पुरो देवि ततो देवस्य चागुरुम् । वस्त्रैः संपूजयेत्पश्चादात्मवित्तानुसारतः
ఓ దేవీ! ముందుగా దేవుని ముందు ధూపం వెలిగించి, తరువాత ప్రభువుకు సుగంధ అగురు సమర్పించాలి; ఆపై తన సామర్థ్యానుసారం వస్త్రాలతో పూజించాలి।
Verse 7
नैवेद्यं परमान्नं च दत्त्वा दीपसम न्वितम् । ततो दद्याद्द्विजातिभ्यो यथाशक्त्या तु दक्षिणाम्
దీపంతో కూడిన నైవేద్యం—ప్రత్యేకంగా ఉత్తమ పరమాన్నం—సమర్పించి, తరువాత తన శక్తి మేరకు ద్విజులకు దక్షిణ ఇవ్వాలి।
Verse 8
दक्षिणां दिशमास्थाय यत्किंचित्तत्र दीयते । चण्डीशस्य वरारोहे तत्सर्वं चाक्षयं भवेत्
ఓ వరారోహే! దక్షిణ దిశను ఆశ్రయించి చండీశుని నిమిత్తం అక్కడ ఏదైనా దానం చేస్తే, అది అంతా అక్షయ ఫలమవుతుంది।
Verse 9
यः श्राद्धं कुरुते तत्र चण्डीशस्य तु दक्षिणे । आकल्पं तृप्तिमायांति पितरस्तस्य भामिनि
ఓ భామిని! అక్కడ చండీశుని దక్షిణ భాగంలో ఎవడు శ్రాద్ధం చేస్తాడో, అతని పితృదేవతలు కల్పాంతం వరకు తృప్తి పొందుతారు।
Verse 10
अयने चोत्तरे प्राप्ते यः कुर्याद्घृत कम्बलम् । न स भूयोऽत्र संसारे जन्म प्राप्नोति दारुणम्
ఉత్తరాయణం వచ్చినప్పుడు ఎవడు ‘ఘృత-కంబళ’ విధిని ఆచరిస్తాడో, అతడు ఈ సంసారచక్రంలో మళ్లీ భయంకర జన్మను పొందడు।
Verse 11
एवं कृत्वा नरो भक्त्या यात्रां देवस्य शूलिनः । निर्माल्यातिक्रमोद्भूतैरज्ञानाद्भक्षणोद्भवैः । पापैः प्रमुच्यते जंतुस्तथाऽन्यैः कर्मसंभवैः
ఇలా భక్తితో శూలధారి దేవుని యాత్రను చేసినవాడు, నిర్మాల్యాన్ని అతిక్రమించడం వల్ల కలిగినవి, అజ్ఞానంతో దానిని భక్షించడం వల్ల కలిగినవి, అలాగే ఇతర కర్మజ పాపాల నుండి కూడా విముక్తుడవుతాడు।
Verse 42
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमेप्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये चण्डीशमाहात्म्यवर्णनंनामद्विचत्वारिंशोऽध्यायः
ఇట్లు శ్రీ స్కంద మహాపురాణంలోని ఏకాశీతిసాహస్రీ సంహితలో, సప్తమ ప్రభాసఖండంలోని ప్రథమ ‘ప్రభాసక్షేత్రమాహాత్మ్య’ భాగంలో ‘చండీశమాహాత్మ్యవర్ణనం’ అనే నలభై రెండవ అధ్యాయం సమాప్తమైంది।