Adhyaya 36

Verse 1

देव्युवाच । यदेतद्भवता प्रोक्तं प्राची सर्वत्र दुर्ल्लभा । विशेषेण कुरुक्षेत्रे प्रभासे पुष्करे तथा

దేవి పలికెను—మీరు చెప్పినట్లు ప్రాచీ నది సర్వత్రా దుర్లభమే; విశేషంగా కురుక్షేత్రంలో, ప్రభాసంలో, అలాగే పుష్కరంలోనూ।

Verse 2

कथं प्रभासमासाद्य संस्थिता पापनाशिनी । माहात्म्यमखिलं तस्याः प्राच्याः पातकनाशनम् । कथयस्व महेशान यद्यहं ते प्रिया विभो

పాపనాశిని ప్రాచీ ప్రభాసానికి వచ్చి ఇక్కడ ఎలా స్థిరపడింది? పాతకనాశిని ఆ ప్రాచీ యొక్క సమగ్ర మహాత్మ్యాన్ని చెప్పండి. ఓ మహేశాన, నేను మీకు ప్రియమైతే, ఓ ప్రభూ, దయచేసి వివరించండి।

Verse 3

ईश्वर उवाच । साधु प्रोक्तं त्वया भद्रे प्राची सर्वत्र दुर्लभा । कुरुक्षेत्रे पुष्करे च तस्मात्प्राभासिकेऽधिका

ఈశ్వరుడు పలికెను—భద్రే, నీవు సరిగ్గా చెప్పావు; ప్రాచీ సర్వత్రా దుర్లభమే, కురుక్షేత్రం మరియు పుష్కరంలోనూ. అందువల్ల ప్రభాసంలో ఆమె మరింత మహిమాన్వితురాలు।

Verse 4

प्रभासे तु महादेवी प्राचीं पापप्रणाशिनीम् । नापुण्यो वेद देवेशि कर्मनिर्मूलनक्षमाम्

కానీ ప్రభాసంలో, ఓ మహాదేవీ, పాపప్రణాశినీ ప్రాచీ (విరాజిల్లుతుంది). ఓ దేవేశీ, పుణ్యహీనుడు ఆమెను నిజంగా తెలుసుకోలేడు—ఆమె కర్మఫలాన్ని వేరుతో సహా నిర్మూలించగలదు।

Verse 5

ये पिबंति नराः पुण्यां प्राचीं देवीं सरस्वतीम् । न ते मनुष्या विज्ञेयाः सत्यंसत्यं वरानने

పుణ్యమయమైన ప్రాచీ—దేవి సరస్వతీ—ని పానము చేసే వారు కేవలం మనుష్యులుగా భావింపబడరు. ఓ వరాననే, ఇది సత్యం, సత్యం।

Verse 6

धन्यास्ते मुनयस्ते च पुण्यास्ते च तपस्विनः । ये च सारस्वतं तोयं पिबंत्यहरहः सदा

ధన్యులు ఆ మునులు, పుణ్యవంతులు ఆ తపస్వులు; వారు ప్రతిదినం నిరంతరం సరస్వతీ దేవీ యొక్క పవిత్ర జలాన్ని పానము చేస్తారు।

Verse 7

देवास्ते न मनुष्यास्ते नदीस्तिस्र पिबंति ये । चंद्रभागां च गंगां च तथा देवीं सस्स्वतीम्

ఈ మూడు నదుల—చంద్రభాగా, గంగా, అలాగే దేవీ సరస్వతీ—జలాన్ని పానము చేసేవారు మనుషులు కాదు; వారు నిజంగా దేవతలే।

Verse 8

भुक्त्वा वा यदि वाऽभुक्त्वा दिवा वा यदि वा निशि । न कालनियमस्तत्र यत्र प्राची सरस्वती

భోజనం చేసినా చేయకపోయినా, పగలైనా రాత్రైనా—ప్రాచీ సరస్వతీ ఉన్న ఆ స్థలంలో కాల నియమం ఏదీ లేదు।

Verse 9

प्राचीं सरस्वतीं ये तु पिबंति सततं मृगाः । तेऽपि स्वर्गं गमिष्यंति यज्ञैर्द्विजवरा यथा

ప్రాచీ సరస్వతీ జలాన్ని నిరంతరం పానము చేసే జింకలూ కూడా స్వర్గానికి చేరుతాయి—యజ్ఞాల ద్వారా శ్రేష్ఠ ద్విజులు చేరినట్లే।

Verse 10

सर्वकामप्रपूर्त्यर्थं नृणां तत्क्षेत्रमुत्तमम् । चिंतामणिसमा देवी यत्र प्राची सरस्वती

మనుషుల సమస్త కోరికల సంపూర్ణ సిద్ధి కోసం ఆ క్షేత్రం పరమోత్తమం; ఎందుకంటే అక్కడ ప్రాచీ సరస్వతీ దేవి చింతామణి వలె వరప్రదాయిని।

Verse 11

यथा कामदुघा गावः सर्वकामफलप्रदाः । तथा स्वर्गापवर्गाभ्यां प्राची देवी सरस्वती

కామధేనువు గోవులు సమస్త కోరికల ఫలాన్ని ప్రసాదించినట్లే, ప్రాచీ దేవి సరస్వతి స్వర్గమూ మోక్షమూ రెండింటినీ అనుగ్రహిస్తుంది।

Verse 12

अष्टाशीतिसहस्राणि मुनीनामूर्ध्वरेतसाम् । यत्र स्थितानि संन्यासं तस्मात्किमधिकं स्मृतम्

ఎక్కడ ఊర్ధ్వరేతసులైన మునుల ఎనభై ఎనిమిది వేల మంది సన్న్యాసంలో స్థితులై ఉన్నారో—దానికన్నా గొప్ప పవిత్రత ఇంకేమి స్మరించబడింది?

Verse 13

यत्र मंकणकः सिद्धः प्राचीने नियतात्मवान् । ब्रह्महत्याव्रतं चीर्णं मया यत्र वरानने

ప్రాచీ ప్రాంతంలో నియతాత్ముడైన సిద్ధుడు మంకణకుడు ఎక్కడ నివసించాడో; ఓ సుందరముఖీ, అక్కడనే నేనూ బ్రహ్మహత్యా-ప్రాయశ్చిత్త వ్రతాన్ని ఆచరించాను।

Verse 14

वृषतीर्थे महापुण्ये प्राचीकूलसमाश्रिते । निवृत्ते भारते युद्धे तस्मिंस्तीर्थे किरीटिना । प्रायश्चित्तं पुरा चीर्णं विष्णुना प्रेरितात्मना

ప్రాచీ తీరాన్ని ఆశ్రయించిన మహాపుణ్య వృషతీర్థంలో—భారత యుద్ధం ముగిసిన తరువాత—కిరీటి అర్జునుడు విష్ణువు అంతఃప్రేరణతో ఆ తీర్తంలోనే పూర్వం ప్రాయశ్చిత్తం ఆచరించాడు।

Verse 15

त्रैलोक्ये सर्वतीर्थानां तत्तीर्थं प्रवरं स्मृतम् । पापघ्नं पुण्यजननं प्राणिनां पुण्यकीर्त्तिद

త్రిలోకాల్లోని సమస్త తీర్థాలలో ఆ తీర్థమే శ్రేష్ఠమని స్మరించబడింది—పాపనాశకము, పుణ్యప్రదము, ప్రాణులకు పుణ్యకీర్తిని ప్రసాదించేది।

Verse 16

सूत उवाच । आहैवमुक्ते सा देवी शंकरं लोक शंकरम् । प्रायश्चित्तं कथं प्राप्तः पार्थः परपुरंजयः । ज्ञातिक्षयोद्भवं पापं कथं नाशमगात्प्रभो

సూతుడు పలికెను—ఇట్లు చెప్పబడినప్పుడు దేవి లోకహితకరుడైన శంకరునితో ఇలా అంది—“ప్రభో! పరపురంజయుడైన పార్థుడు ప్రాయశ్చిత్తాన్ని ఎలా పొందెను? బంధువుల సంహారమున పుట్టిన పాపము ఎలా నశించెను?”

Verse 17

एवमुक्तः पुनः प्राह विश्वेशो नीललोहितः । प्रायश्चित्तस्य संप्राप्तः कारणं तद्यथा स्थितम्

ఇట్లు సంబోధింపబడినప్పుడు విశ్వేశ్వరుడైన నీలలోహితుడు మళ్లీ పలికెను—“ప్రాయశ్చిత్తం కలగడానికి కారణం యథార్థంగా ఎలా ఉన్నదో అలా నేను చెబుతాను.”

Verse 18

ईश्वर उवाच । शृणुष्वावहिता भद्रे कथां पातकनाशिनीम् । यां श्रुत्वा मानवो भक्त्या पवित्रात्मा प्रजायते

ఈశ్వరుడు పలికెను—“భద్రే! అవధానంగా పాతకనాశినీ ఈ కథను వినుము; దీనిని భక్తితో విన్న మనిషి పవిత్రాత్ముడగును.”

Verse 19

योऽसौ देवि समाख्यातः किरीटी श्वेतवाहनः । स जित्वा कौरवान्सर्वान्संहृत्य हयकुञ्जरान्

“దేవీ! కిరీటధారి, శ్వేతరథారూఢుడైన ఆ ప్రసిద్ధుడు సమస్త కౌరవులను జయించి వారి అశ్వకుంజరాలను సంహరించెను.”

Verse 20

पश्चात्सुयोधनं हत्वा भीमेन प्रययौ गृहान् । नारायणेन सहितो नरोऽसौ प्रस्थितो रणात्

“తదుపరి భీముడు సుయోధనుని హతమార్చిన తరువాత, నారాయణునితో కూడిన ఆ నరుడు రణభూమి నుండి బయలుదేరి గృహమునకు వెళ్లెను.”

Verse 21

द्रष्टुं धर्मसुतं दृष्टः प्रणतः प्रांजलिः स्थितः । स विज्ञाय तदाऽयान्तौ नरनारायणावुभौ

ధర్మసుతుడు యుధిష్ఠిరుని దర్శించాలనే కోరికతో అతడు అక్కడ నమస్కరించి, అంజలి ముద్రతో నిలిచినవాడిగా కనిపించాడు. అప్పుడు వచ్చిన ఆ ఇద్దరూ నర-నారాయణులేనని గ్రహించి వారి ఆగమనాన్ని తెలిసికొన్నాడు.

Verse 22

राजा युधिष्ठिरः प्राह द्वारस्थान्द्वारपालकान् । भवद्भिरेतावायांतौ निषेध्यौ द्वारसंस्थितौ

రాజు యుధిష్ఠిరుడు ద్వారంలో ఉన్న ద్వారపాలకులతో ఇలా అన్నాడు—“ఈ ఇద్దరూ వచ్చి ప్రవేశద్వారంలో నిలిచారు; మీరు వీరిని అడ్డుకోండి.”

Verse 23

नर नारायणौ क्रूरौ पापपंकानुलेपिनौ । एवमेतदिति प्रोक्तौ तौ तदा द्वारमागतौ

“నర-నారాయణులు క్రూరులు, పాపపు మట్టితో పూతపూసుకున్నవారు”—అని వారిని అన్నారు; ఆపై ఆ ఇద్దరూ ద్వారానికి వచ్చారు.

Verse 24

भवन्तौ नेच्छति द्रष्टुं राजा दुर्नयकारिणौ । तत्रस्थः पृष्टवान्भूयः प्रतीहारं नरः स्वयम्

“మీరు ఇద్దరూ దుర్నయకారులు; రాజు మిమ్మల్ని చూడదలచుకోడు”—అని చెప్పబడింది. అక్కడ నిలిచిన నరుడు స్వయంగా మళ్లీ ప్రతిహారుణ్ని ప్రశ్నించాడు.

Verse 25

आवां किं कारणं राजा नेक्षते वशवर्तिनौ । प्रोवाच प्रणतो राजा ततो द्वाःस्थं पुरःस्थितम्

“మేము ఇద్దరం నియంత్రితులు, వశవర్తులం; అయితే రాజు ఏ కారణంతో మమ్మల్ని చూడడు?” అప్పుడు రాజు భక్తితో నమస్కరించి, ముందున్న ద్వారపాలకునితో పలికాడు.

Verse 26

नारायणेन सहितं नरं नरकनिर्भयम् । दुर्योधनेन सहिता बांधवास्ते यतो हताः । पितृतुल्याश्च राजानस्तेन वै पापभाजनम्

నారాయణునితో కూడిన ఆ నరుడు నరకానికైనా భయపడడు; అయితే దుర్యోధనుని పక్షాన ఉన్న నీ బంధువులు హతులయ్యారు, తండ్రితుల్యులైన రాజులూ చనిపోయారు—అందువల్ల అతడు నిజంగా పాపపాత్రుడని చెప్పబడుతున్నాడు।

Verse 27

एवमुक्ते तु तेनाथ मुखमालोकितं हरेः । तेन प्रोक्तमिदं तथ्यं यत्ते राज्ञा प्रभाषितम्

అతడు అలా చెప్పగానే ప్రభువు హరి ముఖాన్ని చూశాడు; తరువాత రాజు నీతో చెప్పినట్లే ఆ సత్యాన్ని ఆయన ప్రకటించాడు।

Verse 28

एवमुक्ते नरः प्राह पुनरेव जनार्द्दनम् । कथयस्व कथं पापात्कृष्ण शुद्ध्यामहे वयम्

ఇలా చెప్పబడిన తరువాత నరుడు మళ్లీ జనార్దనుని ఉద్దేశించి అన్నాడు—“ఓ కృష్ణా, పాపం నుండి మేము ఎలా శుద్ధి పొందగలం? చెప్పుము.”

Verse 29

तीर्थस्नानेन मे शुद्धिर्यथा स्यात्तद्वद स्फुटम् । तच्च गंगादिकं कृष्ण यथाऽस्याघस्य नाशनम्

“తీర్థస్నానంతో నాకు ఎలా శుద్ధి కలుగుతుందో స్పష్టంగా చెప్పుము; అలాగే ఓ కృష్ణా, గంగా మొదలైన తీర్థాలు ఈ పాపాన్ని ఎలా నశింపజేస్తాయో కూడా వివరించుము.”

Verse 30

कृष्ण उवाच । मा गयां गच्छ कौंतेय मा गंगां मा च पुष्करम् । तत्र गच्छ कुरुश्रेष्ठ यत्र प्राची सरस्वती

కృష్ణుడు అన్నాడు—“ఓ కౌంతేయా, గయకు వెళ్లవద్దు; గంగకు కూడా కాదు, పుష్కరానికి కూడా కాదు. ఓ కురుశ్రేష్ఠా, ప్రాచీ సరస్వతి ప్రవహించే చోటుకు వెళ్లుము.”

Verse 31

ब्रह्मघ्नाश्च सुरा पाश्च ये चान्ये पापकारिणः । तत्र स्नात्वा विमुच्यंते यत्र प्राची सरस्वती

బ్రాహ్మణహంతకులు, సురాపానులు మరియు ఇతర పాపకారులూ—ప్రాచీ సరస్వతి ఉన్న ఆ స్థలంలో స్నానం చేసినచో—విముక్తి పొందుదురు।

Verse 32

नारायणेन प्रोक्तोऽसौ नरस्तद्वचनाद्द्रुतम् । सहितस्तेन संप्राप्तः प्राचीनं तीर्थमुत्तमम्

నారాయణుడు ఉపదేశించినట్లు, ఆ మనిషి ఆయన వాక్యాన్ని అనుసరించి, ఆయనతో కలిసి వేగంగా వెళ్లి ఆ ఉత్తమ ప్రాచీన తీర్థాన్ని చేరెను।

Verse 33

त्रिरात्रोपोषितः स्नातस्त्रिकालं नियतात्मवान् । तेन तस्माद्विनिर्मुक्तः पातकात्पूर्वसंचितात्

మూడు రాత్రులు ఉపవాసముండి, త్రికాల స్నాన నియమాన్ని ఆచరించి, నియతాత్ముడై—అతడు పూర్వసంచిత పాపం నుండి విముక్తుడయ్యెను।

Verse 34

विज्ञाय शुद्धमेनं तु राजा धर्मसुतो द्रुतम् । भ्रातृभिः सहितः प्राप्तस्तं द्रष्टुं नरपुंगवम्

అతడు శుద్ధుడని తెలిసికొని, రాజు ధర్మసుతుడు తన సోదరులతో కలిసి త్వరగా వచ్చి ఆ నరపుంగవుని దర్శించెను।

Verse 35

ततस्तं प्रणतं दृष्ट्वा धर्मपुत्रः पुरःस्थितम् । आलिलिंग प्रहृष्टात्मा पृष्टवांश्चाप्यनामयम्

అనంతరం ముందర నిలిచి నమస్కరించిన అతనిని చూసి ధర్మపుత్రుడు హర్షభరితుడై అతనిని ఆలింగనం చేసి, క్షేమమును కూడా అడిగెను।

Verse 36

भीमादिभिर्भ्रातृभिश्च तदा गुरुगणैर्वृतः । आलिंगितः प्रहृष्टैस्तु नरो गुणगणैर्वृतः

అప్పుడు భీమాది సోదరులు మరియు గురువర్గాల సమూహం చుట్టుముట్టగా, గుణసంపన్నుడైన ఆ నరుడు ఆనందితులచే ఆలింగనం పొందెను।

Verse 37

एतद्धि तन्महातीर्थं प्राचीनेति च शब्दितम् । स्नानक्रमेण मर्त्त्यानामन्येषामपि पावकम्

ఇదే ఆ మహాతీర్థము, ‘ప్రాచీన’ అనే నామంతో ప్రసిద్ధి పొందినది. ఇక్కడ విధిపూర్వక స్నానక్రమం ఆచరించితే మనుష్యులకే కాదు, ఇతరులకూ పవిత్రత కలుగుతుంది।

Verse 38

त्रिरात्रोपोषितः स्नातस्तीर्थेऽस्मिन्ब्रह्महाऽपि यः । विमुक्तः पातकात्तस्मान्मोदते दिवि रुद्रवत्

బ్రహ్మహత్యాపాతకుడైనా, మూడు రాత్రులు ఉపవాసముండి ఈ తీర్థంలో స్నానం చేస్తే, ఆ పాపం నుండి విముక్తుడై స్వర్గంలో రుద్రునివలె ఆనందిస్తాడు।

Verse 39

प्राचीने देव्यहं नित्यं वसामि सहितस्त्वया । प्रभासे तु महाक्षेत्रे विशेषात्तत्र भामिनि

హే దేవీ, నేను ప్రాచీనంలో నీతో కలిసి నిత్యం నివసిస్తాను; హే భామినీ, ప్రభాస మహాక్షేత్రంలో నేను విశేషంగా అక్కడే స్థితుడనై ఉంటాను।

Verse 40

सरस्वत्युत्तरे तीरे यस्त्यजेदात्मनस्तनुम् । प्राचीने तु वरारोहे न चेहागच्छते पुनः

హే వరారోహే, సరస్వతీ నదியின் ఉత్తర తీరంలో—ప్రాచీనంలో—దేహత్యాగం చేసే వాడు మళ్లీ ఈ లోకానికి రాడు।

Verse 41

आप्लुतो वाजिमेधस्य फलं प्राप्स्यति पुष्कलम् । नियमैश्चोपवासैश्च शोषयेद्देहमात्मनः

ఇక్కడ స్నానం చేసినవాడు అశ్వమేధయజ్ఞఫలానికి సమానమైన అపార ఫలాన్ని పొందుతాడు. అలాగే నియమాలు, ఉపవాసాల ద్వారా తపస్సుతో తన దేహాన్ని నియంత్రించి—శుష్కమయ్యేంతగా—శుద్ధి చేసుకోవాలి.

Verse 42

जलाहारा वायुभक्षाः पर्णाहाराश्च तापसाः । यथा स्थंडिलगा नित्यं ये चान्यनियमाः पृथक्

జలాహారులు, వాయుభక్షులు (ప్రాణాహారులు), పర్ణాహారులు అయిన తపస్వులు; అలాగే నిత్యం నిరావరణ భూమిపై శయనించే వారు—మరియు ఇతర భిన్న నియమాలను విడివిడిగా ఆచరించే వారు.

Verse 43

एवं मंक्याश्रमे येषां वसतां मृत्युरागतः । न ते मनुष्या देवास्ते सत्यमेतद्ब्रवीमि ते

ఇలా మఙ్క్యాశ్రమంలో నివసించే వారికి మరణం వచ్చినప్పుడు, వారు (కేవలం) మనుషులు కారు—వారు దేవతలే. ఈ సత్యాన్ని నేను నీకు ప్రకటిస్తున్నాను.

Verse 44

अस्मिंस्तीर्थे तु यो दद्यात्त्रुटिमात्रं तु कांचनम् । श्रद्धया द्विजमुख्याय मेरुतुल्यं फलं लभेत्

ఈ తీర్థంలో ఎవడు శ్రద్ధతో ఉత్తమ బ్రాహ్మణునికి బంగారపు అతి సూక్ష్మ కణమాత్రమైనా దానం చేస్తాడో, అతడు మేరుపర్వతసమానమైన మహాఫలాన్ని పొందుతాడు.

Verse 45

अस्मिंस्तीर्थे तु ये श्राद्धं करिष्यंति च मानवाः । एकविंशत्कुलोपेताः स्वर्गं यास्यंति ते ध्रुवम्

ఈ తీర్థంలో ఎవరు శ్రాద్ధం చేస్తారో, వారు తమ వంశంలోని ఇరవై ఒక తరాలతో కూడి నిశ్చయంగా స్వర్గాన్ని పొందుతారు.

Verse 46

पितॄणां वल्लभे तीर्थे पिण्डेनैकेन तर्प्पिताः । ब्रह्मलोकं गमिष्यंति गयाश्राद्धकृतो यथा

పితృులకు ప్రియమైన ఈ తీర్థంలో ఒక్క పిండదానంతోనే తృప్తి పొందిన పితృదేవతలు, గయాశ్రాద్ధం చేసినవారిలాగా బ్రహ్మలోకాన్ని పొందుతారు।

Verse 47

कृष्णपक्षे चतुर्द्दश्यां स्नानं च विहितं सदा । पिण्याकैंगुदकेनापि पिंडं तत्र ददाति यः । पितॄणामक्षया तृप्तिः पितृलोकं स गच्छति

కృష్ణపక్ష చతుర్దశీనాడు అక్కడ స్నానం ఎల్లప్పుడూ విధిగా చెప్పబడింది। పిణ్యాకం, నీరు వంటి సాదా సమర్పణలతోనైనా అక్కడ పిండం అర్పించేవాడికి పితృదేవతలకు అక్షయ తృప్తి కలిగి, అతడు పితృలోకాన్ని చేరుతాడు।

Verse 48

भूयश्चान्नं प्रयच्छंति मोक्षमार्गं व्रजंति ते

మరియు అన్నదానం చేసే వారు మోక్షమార్గంలో ముందుకు సాగుతారు।

Verse 49

दधि दद्याद्योऽपि तत्र ब्राह्मणाय मनोरमम् । सोऽग्निलोकं समासाद्य भुंक्ते भोगान्सुशोभनान्

ఎవడు అక్కడ బ్రాహ్మణునికి మనోహరమైన పెరుగు దానం చేస్తాడో, అతడు అగ్నిలోకాన్ని చేరి అతి శోభనమైన భోగాలను అనుభవిస్తాడు।

Verse 50

ऊर्णां प्रावरणं योऽपि भक्त्या दद्याद्द्विजोत्तमे । सोऽपि याति परां सिद्धिं मर्त्यैरन्यैः सुदुर्ल्लभाम्

ఎవడు భక్తితో ఉత్తమ ద్విజునికి ఉన్ని ప్రావరణం (కంబళి) దానం చేస్తాడో, అతడూ ఇతర మానవులకు దుర్లభమైన పరమ సిద్ధిని పొందుతాడు।

Verse 51

ये चात्र मलनाशाय विशेयुर्मानवा जलम् । गोप्रदानसमं तेषां सुखेन फलमादिशेत्

ఇక్కడ మలిననాశార్థం ఈ జలంలో ప్రవేశించే మనుష్యులకు సులభంగా గోదానసమాన ఫలం లభిస్తుంది—అని ప్రకటించవలెను.

Verse 52

भावेन यो नरस्तत्र कश्चित्स्नानं समाचरेत् । सर्वपापविनिर्मुक्तो ब्रह्मलोके महीयते

అక్కడ ఎవడు భక్తిభావంతో స్నానం ఆచరిస్తాడో, అతడు సమస్త పాపాల నుండి విముక్తుడై బ్రహ్మలోకంలో గౌరవింపబడును.

Verse 53

तर्पणात्पिंडदानाच्च नरकेष्वपि संस्थिताः । स्वर्गं प्रयांति पितरः सुपुत्रेण हि तारिताः

తర్పణం మరియు పిండదానం వలన పితృదేవతలు—నరకస్థితిలో ఉన్నా—స్వర్గానికి చేరుతారు; సుపుత్రుడే వారిని నిజంగా తరింపజేస్తాడు.

Verse 54

प्राचीं सरस्वतीं प्राप्य याति तीर्थं हिमालयम् । स करस्थं समुत्सृज्य कूर्परेण समालिहेत्

తూర్పు దిశగా ప్రవహించే సరస్వతిని చేరి అది హిమాలయ తీర్థానికి సాగుతుంది. చేతిలో ఉన్నదాన్ని విడిచిపెట్టి, తరువాత మోచేతితో తుడవాలి.

Verse 55

यंयं काममभिध्याय तस्मिन्प्राणान्परित्यजेत् । तंतं सकलमाप्नोति तीर्थमाहात्म्ययोगतः

ఏ ఏ కోరికను ధ్యానించి ఎవడు అక్కడ ప్రాణాలను విడిచిపెడతాడో, తీర్థమాహాత్మ్య ప్రభావంతో ఆ కోరికను సంపూర్ణంగా పొందుతాడు.

Verse 56

अन्यद्देवि पुरा गीतं गांगेयेन युधिष्ठिरे । सत्यमेव हि गंगायां वयं जाता युधिष्ठिर

హే దేవీ, పూర్వం గాంగేయుడు యుధిష్ఠిరునికి మరొక వాక్యాన్ని పాడెను— “నిజమే, మేము గంగలో జన్మించితిమి, ఓ యుధిష్ఠిరా।”

Verse 58

सरस्वती सर्वनदीषु पुण्या सरस्वती लोकसुखावहा सदा । सरस्वतीं प्राप्य सुदुःखिता नराः सदा न शोचन्ति परत्र चेह च

సర్వ నదులలో సరస్వతి పరమ పుణ్యమయినది; సరస్వతి సదా లోకసుఖాన్ని ప్రసాదించేది. మహాదుఃఖంతో బాధపడినవారైనా సరస్వతిని చేరిన వెంటనే, ఇహలోకములోనూ పరలోకములోనూ శోకించరు।

Verse 97

याः काश्चित्सरितो लोके तासां पुण्या सरस्वती

లోకంలో ఏ ఏ నదులున్నా, వాటిలో సరస్వతి పుణ్యమయినది (శ్రేష్ఠమైనది)।