Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 5

Devanagari script

गुप्तस्तेपे तपो यस्मात्तस्माद्गुप्तेश्वरः स्मृतः । सर्वकुष्ठहरो देवो दर्शनात्स्पर्शनादपि

Transliteration

guptastepe tapo yasmāttasmādgupteśvaraḥ smṛtaḥ | sarvakuṣṭhaharo devo darśanātsparśanādapi

Translation

గుప్తంగా తపస్సు చేసినందున ఆయన ‘గుప్తేశ్వరుడు’గా స్మరించబడతాడు. ఆ దేవుడు దర్శనమాత్రంతోనూ స్పర్శమాత్రంతోనూ సమస్త కుష్ఠాన్ని హరిస్తాడు.

Word by Word

• गुप्तः: (he) being hidden
• गुप्तः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: गुप्त (कृदन्त; गुप् धातोः क्त)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्तरि प्रयोगे विशेष्यवत् (as subject: the hidden one)

• तेपे: performed austerity
• तेपे: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: तप् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन, आत्मनेपद

• तपः: penance
• तपः: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तपस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• यस्मात्: because of which
• यस्मात्: Hetu/Apādāna (Cause/Source)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative/5th), एकवचन; सम्बन्धवाचक (relative: because of which)

• तस्मात्: therefore
• तस्मात्: Hetu/Apādāna (Cause/Source)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative/5th), एकवचन; तदर्थक (therefore/from that)

• गुप्तेश्वरः: Guptēśvara
• गुप्तेश्वरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: गुप्त + ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• स्मृतः: is known/called
• स्मृतः: Kriya (Predication)
• Type: Verb
• Root: स्मृ (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; भूतकर्मणि कृदन्त (is called/remembered)

• सर्वकुष्ठहरः: remover of all leprosy
• सर्वकुष्ठहरः: Karta (Subject complement)
• Type: Adjective
• Root: सर्व + कुष्ठ + हर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (remover of all leprosy)

• देवः: the god
• देवः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• दर्शनात्: from seeing (him)
• दर्शनात्: Hetu (Cause/Reason)
• Type: Noun
• Root: दर्शन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative/5th), एकवचन

• स्पर्शनात्: from touching (him)
• स्पर्शनात्: Hetu (Cause/Reason)
• Type: Noun
• Root: स्पर्शन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative/5th), एकवचन

• अपि: also, even
• अपि: Sambandha (Discourse particle)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय/अप्यर्थक निपात (particle: also/even)

Speaker

Śiva (deduced from section context)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Guptēśvara

Type: temple

Skanda Dialogue

Listener: Implied Devī as addressee in the surrounding passage; also the frame audience of ṛṣis

Visual Art Cues

Scene: A secluded grove or cave-like sanctum: Soma performs secret austerities; the Guptēśvara liṅga radiates healing power, with devotees receiving blessing by sight and touch.

Characters & Entities

• Guptēśvara
• Śiva
• Darśana
• Sparśa

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Hidden tapas yields manifest grace: sincere austerity culminates in a deity whose presence heals and purifies.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Guptēśvara in Prabhāsa-kṣetra.

What ritualistic prescription is mentioned?

Seeking the deity’s darśana (seeing) and sparśa (touch) as purificatory, healing acts at the sacred site.