Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 148

Devanagari script

क्षीरमासीत्तदा तेषां तपो ब्रह्म च शाश्वतम् । पुनस्ततो देवगणैः पुरंदरपुरोगमैः

Transliteration

kṣīramāsīttadā teṣāṃ tapo brahma ca śāśvatam | punastato devagaṇaiḥ puraṃdarapurogamaiḥ

Translation

వారికి అప్పట్లో క్షీరఫలంగా శాశ్వత తపస్సు మరియు బ్రహ్మతేజస్సు (ఆధ్యాత్మిక శక్తి, జ్ఞానం) లభించింది. తరువాత పురందరుడు (ఇంద్రుడు) ముందుండగా దేవగణాలు మళ్లీ దోహనానికి ప్రవృత్తమయ్యారు।

Word by Word

• क्षीरम्: milk
• क्षीरम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: क्षीर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• आसीत्: was
• आसीत्: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: लङ्-लकार (Imperfect/Past), प्रथम-पुरुष, एकवचन

• तदा: then
• तदा: Adverbial (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: तदा (अव्यय)
• Form: अव्यय; कालवाचक-क्रियाविशेषण (temporal adverb)

• तेषाम्: of them
• तेषाम्: Shashthi-sambandha (Genitive/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन

• तपः: austerity
• तपः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तपस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• ब्रह्म: Brahman / sacred power
• ब्रह्म: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• च: and
• च: Samuccaya (Connector/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय-बोधक

• शाश्वतम्: eternal
• शाश्वतम्: Visheshana (Adjectival/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: शाश्वत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (qualifier)

• पुनः: again
• पुनः: Adverbial (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: पुनः (अव्यय)
• Form: अव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)

• ततः: then/thereafter
• ततः: Adverbial (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय; क्रियाविशेषण

• देवगणैः: by the hosts of gods
• देवगणैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: देवगण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), बहुवचन; देव + गण

• पुरंदरपुरोगमैः: with Purandara (Indra) as their leader
• पुरंदरपुरोगमैः: Visheshana (Adjectival/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पुरंदर (प्रातिपदिक) + पुरोगम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण; 'पुरंदरः पुरोगमः येषाम्' (having Purandara in front)

Speaker

Sūta (contextual attribution within Prabhāsakṣetramāhātmya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A radiant, ascetic-vedic vision: streams of white ‘milk’ transform into glowing syllables and fiery tapas-flames; devas assemble in the sky, led by Purandara (Indra) with vajra, receiving the subtle essence as light entering their hearts.

Characters & Entities

• Devas
• Purandara (Indra)
• Tapas
• Brahma/Brahman

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

True nourishment can be spiritual: tapas and sacred wisdom are portrayed as sustaining essences.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsakṣetra is the māhātmya setting in which these cosmic exemplars are narrated.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit ritual; the verse elevates austerity and sacred knowledge as dharmic ‘food’ for higher beings.