Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 23

Devanagari script

स्तुतिस्वामीतिनामानं स्थितं दुर्वाससः पुरः । प्रभासक्षेत्रसामीप्ये पूर्वभागे प्रतिष्ठितम्

Transliteration

stutisvāmītināmānaṃ sthitaṃ durvāsasaḥ puraḥ | prabhāsakṣetrasāmīpye pūrvabhāge pratiṣṭhitam

Translation

‘స్తుతిస్వామి’ అనే నామముగల దేవస్థానం దుర్వాస మహర్షి ఆశ్రమమునకు ముందర నిలిచి ఉంది; ప్రభాసక్షేత్ర సమీపమున తూర్పు భాగమున ప్రతిష్ఠితమై ఉంది।

Word by Word

• स्तुतिस्वामीति: (called) “Stutisvāmin”
• स्तुतिस्वामीति: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: स्तुति (प्रातिपदिक) + स्वामी (प्रातिपदिक) + इति (अव्यय)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (कर्म), एकवचनम्; समासः—‘स्तुतिस्वामी’ (षष्ठी-तत्पुरुषः/नाम-सम्बन्धः) + इति (उद्धरणसूचक-अव्यय)

• नामानम्: name (as an appellation)
• नामानम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: नामन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• स्थितम्: situated/standing
• स्थितम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: स्था (धातु) → स्थित (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्तः (क्त), नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् (नामानम्)

• दुर्वाससः: of Durvāsas
• दुर्वाससः: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: दुर्वासस् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः (सम्बन्ध), एकवचनम्

• पुरः: in front (of)
• पुरः: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: पुरस् (अव्यय/प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययम्; उपसर्गार्थे/देशवाचक-अव्ययम् (पूर्वतः)

• प्रभासक्षेत्रसामीप्ये: in the vicinity of the Prabhāsa field
• प्रभासक्षेत्रसामीप्ये: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: प्रभास (प्रातिपदिक) + क्षेत्र (प्रातिपदिक) + सामीप्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः (अधिकरण), एकवचनम्; समासः—‘प्रभासक्षेत्र’ (षष्ठी-तत्पुरुषः) + ‘सामीप्य’ (तत्पुरुषः: प्रभासक्षेत्रस्य सामीप्ये)

• पूर्वभागे: in the eastern part
• पूर्वभागे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: पूर्व (प्रातिपदिक) + भाग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्; समासः—कर्मधारयः (पूर्वः भागः)

• प्रतिष्ठितम्: established/installed
• प्रतिष्ठितम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: प्रति-स्था (धातु) → प्रतिष्ठित (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्तः (क्त), नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया/प्रथमा-एकवचनम्; विशेषणम् (स्थितम्/नामानम्—वस्तु)

Speaker

Rudra (continuing instruction/context from prior verse)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Stutisvāmin

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Audience within Prabhāsa-māhātmya discourse

Visual Art Cues

Scene: A directional revelation: Rudra (or the guiding authority) indicates a shrine named Stutisvāmin, positioned directly before Durvāsas’s hermitage, on the eastern flank of Prabhāsa; the scene emphasizes signposts—ashrama, shrine gateway, and the rising-sun direction.

Characters & Entities

• Stutisvāmin
• Durvāsas
• Prabhāsakṣetra

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sacred geography is mapped as living dharma: named shrines and sages’ abodes form a spiritual network guiding seekers toward protection and merit.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Stutisvāmin shrine in the vicinity of Prabhāsakṣetra, near Durvāsas’s abode, on the eastern side.

What ritualistic prescription is mentioned?

No specific ritual is stated; the verse functions as a directional/locational instruction within the māhātmya.