Adhyaya 334

Verse 1

ईश्वर उवाच । भगवन्देवदेवेश संसारार्णवतारक पृच्छामि त्वामहं भक्त्या किञ्चित्कौतूहलात्पुनः

ఈశ్వరుడు పలికెను— ఓ భగవన్, దేవదేవేశా, సంసారసముద్రం దాటించు తారకా! భక్తితో, మరల కొంత కౌతూహలముచేత నేను నిన్ను ప్రశ్నించుచున్నాను।

Verse 2

यत्त्वया कथितं देव तलस्वामिमहोदयम् । किं तत्र कारणं देव तलो येन निपातितः

ఓ దేవా! నీవు చెప్పిన తలస్వామి మహోదయము విషయములో, అక్కడ ఏ కారణముచేత, ఓ దేవా, తలుడు పడగొట్టబడెను?

Verse 3

कोऽसौ तलः समाख्यातः किंवीर्यः किंपरायणः । कस्मात्स्थानात्समुत्पन्नः कथं जातश्च मे वद

‘తల’ అని ప్రసిద్ధుడైన వాడు ఎవడు? అతని వీర్యము ఏమిటి, అతడు ఎవరి పరాయణుడు? ఏ స్థలమునుండి ఉద్భవించాడు, ఎలా జన్మించాడు—నాకు చెప్పుము।

Verse 4

ईश्वर उवाच । शृणु देवि प्रवक्ष्यामि रहस्यं पापनाशनम् । यन्न कस्यचिदाख्यातं तत्ते वक्ष्याम्य शेषतः

ఈశ్వరుడు పలికెను— వినుము దేవీ, పాపనాశకమైన ఒక రహస్యమును నేను చెప్పుదును; ఇది ఎవరికీ వెల్లడించనిది, దానిని నీకు సమగ్రంగా వివరిస్తాను।

Verse 5

देवा अपि न जानंति तलसोत्पत्तिकारणम् । पूर्वं कृतयुगे देवि गोविन्देति प्रकीर्तितः

దేవీ, తల యొక్క ఉద్భవకారణాన్ని దేవతలకూడా తెలియరు. పూర్వం కృతయుగంలో ఆయన ‘గోవింద’ అనే నామంతో ప్రసిద్ధుడయ్యెను.

Verse 6

त्रेतायां वामनः स्वामी स्तुतिस्वामी तृतीयके । कलौ युगे महादेवि तलस्वामी प्रकीर्तितः

మహాదేవీ, త్రేతాయుగంలో ఇక్కడి స్వామి ‘వామన-స్వామి’గా ఖ్యాతి పొందెను; తృతీయ యుగం (ద్వాపర)లో ‘స్తుతి-స్వామి’గా స్తుతింపబడెను; కలియుగంలో ‘తల-స్వామి’గా ప్రసిద్ధుడయ్యెను.

Verse 7

तथा तप्तोदकस्वामी तस्य नामांतरं प्रिये । अधुना संप्रवक्ष्यामि तलोत्पत्तिं तव प्रिये

ప్రియే, ‘తప్తోదక-స్వామి’ అనేది కూడా ఆ ప్రభువుకు మరో నామం. ఇప్పుడు, ప్రియే, తల యొక్క ఉద్భవాన్ని నీకు విశదంగా చెప్పుదును.

Verse 8

आसीन्महेन्द्रनामा च दानवो रौद्ररूपधृक् । कोटिवर्षाणि तेनैव तपस्तप्तं पुरा प्रिये

ప్రియే, పూర్వకాలంలో ‘మహేంద్ర’ అనే దానవుడు ఉండెను; అతడు రౌద్రరూపధారి. అతడు కోటి సంవత్సరములు ఘోర తపస్సు చేసెను.

Verse 9

स तपोबलमाविष्टो जिग्ये देवान्सवासवान् । जित्वा देवांस्ततः सर्वांस्ततः काले समागतः

తపోబలంతో పరిపూర్ణుడై అతడు ఇంద్రునితో కూడిన దేవతలను జయించెను. సమస్త దేవులను జయించిన తరువాత, తగిన కాలమున అతడు ముందుకు వచ్చెను.

Verse 10

युद्धं स प्रार्थयामास मया सार्द्धं सुभीषणम् । ततोऽभवन्महायुद्धं ब्रह्माण्डक्षयकारकम्

అతడు నాతో అత్యంత భయంకరమైన యుద్ధాన్ని కోరాడు. అప్పుడు బ్రహ్మాండానికే క్షయం కలిగించగల మహాయుద్ధం ఉద్భవించింది.

Verse 11

ततः कोपान्महायुद्धे मम देहाद्वरानने । ज्वाला तत्र समुत्पन्ना तन्मध्ये स तलोऽभवत्

తదుపరి, ఓ సుందరముఖీ, ఆ మహాయుద్ధంలో కోపవశంగా నా దేహం నుండి జ్వాల ఉద్భవించింది; ఆ జ్వాల మధ్యలోనే ‘తల’ జన్మించాడు.

Verse 12

तेन दृष्टो महेन्द्रोऽसौ गर्जन्गिरिगुहाश्रयः

అతడు (తల) చూచిన వెంటనే మహేంద్రుడు గర్జిస్తూ పర్వత గుహలో ఆశ్రయం పొందాడు.

Verse 13

कथं गर्जसि हे मूढ युद्धं कुरु मया सह । इत्युक्ते तत्र देवेशि तेन युद्धमवर्तत

“ఓ మూర్ఖుడా! ఎందుకు గర్జిస్తున్నావు? నాతో యుద్ధం చేయి.” అని చెప్పగానే, ఓ దేవేశీ, అతడు అక్కడే యుద్ధంలో నిమగ్నమయ్యాడు.

Verse 14

तत्र प्रवर्त्तिते युद्धे तलमाहेन्द्रयोस्तयोः

అక్కడ తల మరియు మహేంద్ర—ఆ ఇద్దరి మధ్య—యుద్ధం ప్రారంభమైనప్పుడు,

Verse 15

रुद्रवीर्यस्य युक्तेन तलेनोदारकर्मणा । मल्लयुद्धेन बलिना महेन्द्रो विनिपातितः

రుద్రవీర్యంతో యుక్తుడై, ఉదారకర్మగల బలవంతుడైన తలో మల్లయుద్ధంలోని ఘోరప్రహారంతో మహేంద్రుని నేలకూల్చెను।

Verse 16

ततस्तं पतितं दृष्ट्वा विस्मयं स तलो गतः । गतप्राणं तदा ज्ञात्वा हर्षान्नृत्यमथाकरोत्

అతడు పడిపోయినదాన్ని చూసి తలో ఆశ్చర్యమునకు లోనయ్యెను; ప్రాణం లేనివాడని తెలిసి ఆనందంతో నర్తించసాగెను।

Verse 17

तस्मिन्संनृत्यमाने तु सर्वे स्थावरजंगमम् । चकंपे तु वरारोहे प्रभावात्तस्य वीर्यतः

ఓ వరారోహే! అతడు నర్తించుచుండగా, అతని వీర్యప్రభావంతో స్థావరజంగమమంతా కంపించెను।

Verse 18

ततो भारभराकान्ता धरणी तलपीडिता । अतीवभयसंत्रस्ताः सदेवासुरमानुषाः

అప్పుడు తలో పాదఘాతంతో నలిగిన భూమి భారంతో అత్యంత వ్యాకులమైంది; దేవాసురమానవులందరూ మహాభయంతో వణికిపోయిరి।

Verse 19

क्षुभिता गिरयः सर्वे विद्रुताश्च महार्णवाः । तरवो निधनं जग्मुर्नद्यो वाहांश्च तत्यजुः

అన్ని పర్వతాలు కంపించెను, మహాసముద్రాలు ఉప్పొంగి అల్లకల్లోలమయ్యెను; వృక్షాలు నశించెను, నదులు తమ ప్రవాహాలను విడిచెను।

Verse 20

गतप्रभावाः सूर्याद्या ज्योतींषि न विरेजिरे । त्रैलोक्यं व्याकुलीभूतं तलनृत्यप्रभावतः

సూర్యాది జ్యోతిష్యములు తమ ప్రభను కోల్పోయి ప్రకాశించలేదు; తలో నృత్యప్రభావముచేత త్రిలోకం వ్యాకులమైంది।

Verse 21

ततो देवगणाः सर्वे शरणं रुद्रमाययुः । वृत्तं यथावत्कथितं ततो रुद्र उवाच तान्

అప్పుడు దేవగణములందరు రుద్రుని శరణు చేరిరి. జరిగిన వృత్తాంతము యథావిధిగా చెప్పబడిన తరువాత రుద్రుడు వారితో పలికెను।

Verse 22

अवध्यो मे तलो देवाः पुत्रत्वे हि प्रतिष्ठितः । एवमुक्त्वा हृषीकेशं प्रभासक्षेत्रवासिनम्

‘ఓ దేవులారా! తలోను నేను వధించలేను; అతడు నా పుత్రత్వస్థితిలో స్థిరుడై ఉన్నాడు.’ అని చెప్పి, ప్రభాసక్షేత్రనివాసి హృషీకేశుని దృష్టించెను।

Verse 23

स्तुतिस्वामीतिनामानं स्थितं दुर्वाससः पुरः । प्रभासक्षेत्रसामीप्ये पूर्वभागे प्रतिष्ठितम्

‘స్తుతిస్వామి’ అనే నామముగల దేవస్థానం దుర్వాస మహర్షి ఆశ్రమమునకు ముందర నిలిచి ఉంది; ప్రభాసక్షేత్ర సమీపమున తూర్పు భాగమున ప్రతిష్ఠితమై ఉంది।

Verse 24

तप्तोदकुंडसामीप्ये तत्र गच्छत भोः सुराः । कल्पेकल्पे तु तेनैव विध्यतेऽसौ हि दानवः

తప్తోదక కుండ సమీపమునకు—ఓ సురులారా, అక్కడికి వెళ్లుడి. ప్రతి కల్పమున ఆ దానవుడు ఆ (స్తుతిస్వామి) చేతనే నిశ్చయంగా విద్ధుడగుచున్నాడు।

Verse 25

एवमुक्ते तदा देवाः प्रभासं क्षेत्रमागताः । तत्र ते विबुधा जग्मुर्यत्र तप्तोदकाधिपः

ఇలా చెప్పబడగానే దేవతలు పుణ్యమైన ప్రభాసక్షేత్రానికి వచ్చారు. అక్కడ ఆ విబుధులు తప్తోదకాధిపతి భగవాన్ నివసించే స్థలానికి వెళ్లారు.

Verse 26

दृष्ट्वा नारायणं तत्र देवाः श्रद्धासमन्विताः । तुष्टुवुः परया भक्त्या देवदेवं जनार्द्दनम्

అక్కడ నారాయణుని దర్శించిన దేవతలు శ్రద్ధతో నిండిపోయి, పరమభక్తితో దేవదేవుడైన జనార్దనుని స్తుతించారు.

Verse 27

वैकुंठ त्राहि नो देवांस्तलेनोच्चाटिता वयम् । महेन्द्रक्रोधसंभूतरुद्रतेजोद्भवेन वै

హే వైకుంఠా, మమ్మల్ని దేవతలను రక్షించుము; మేము మా స్థానమునుండి దెబ్బచేత వెలివేయబడ్డాము—మహేంద్రుని కోపమునుండి పుట్టి, రుద్రతేజస్సు నుండి ఉద్భవించిన వాడిచేత.

Verse 28

अस्माभी रुद्रसामीप्ये कार्यं सर्वं निवेदितम् । ततः प्रस्थापिताः सर्वे रुद्रेण परमेष्ठिना । तव पार्श्वे महादेव नस्त्वं देव गतिर्भव

మేము రుద్రుని సన్నిధిలో మా సమస్త విషయాన్ని నివేదించాము. ఆపై పరమేశ్వరుడైన రుద్రుడు మమ్మల్ని అందరినీ ముందుకు పంపాడు. ఇప్పుడు, హే మహాదేవా, నీ పాదసన్నిధిలో నీవే మా ఆశ్రయముగా, మా గమ్యముగా ఉండుము, హే దేవా.

Verse 29

इति श्रुत्वा वचस्तेषां देवदेवो जनार्द्दनः । दानवस्यवधार्थाय देवानां रक्षणाय च । चक्रे यत्नं महाबाहुः प्रभासक्षेत्रवल्लभः

వారి మాటలు విని దేవదేవుడైన జనార్దనుడు దానవుని వధించుటకును దేవతలను రక్షించుటకును యత్నాన్ని ప్రారంభించాడు. ప్రభాసక్షేత్రానికి ప్రియుడైన మహాబాహు భగవాన్ కార్యంలో నిమగ్నుడయ్యాడు.

Verse 30

समाहूय तदा दैत्यं प्रभासक्षेत्रमध्यतः । युद्धं चक्रे ततो देवि विश्वप्रलयकारकम्

అప్పుడు ప్రభాసక్షేత్ర మధ్యలో దైత్యుణ్ని పిలిపించి, ఓ దేవీ, లోకప్రళయాన్ని కలిగించగలదనిపించేంత భయంకరమైన యుద్ధాన్ని ఆయన ప్రారంభించాడు।

Verse 31

ततस्तु देवाः सर्वे च स्वसैन्यपरिवारिताः । चक्रुर्युद्धं च दैत्येन सुमहल्लोमहर्षणम्

ఆపై సమస్త దేవతలు తమ తమ సైన్యాలతో చుట్టుముట్టబడి, దైత్యునితో అత్యంత భయంకరమైన, రోమాంచకరమైన యుద్ధం చేశారు।

Verse 32

ततः पर्वतसंकाशं दृष्ट्वा दैत्यं महाबलम् । उवाच चपलापांगो गरुडकृतवाहनः

అప్పుడు పర్వతసమానంగా కనిపించే మహాబలవంతుడైన దైత్యుణ్ని చూసి, చపల దృష్టిగల గరుడవాహన ప్రభువు పలికాడు।

Verse 33

अहो दैत्य महाबाहो मल्लयुद्धं ददस्व मे । त्वद्बाहुयुगलं दृष्ट्वा न युद्धे वांछितं मम

“అహో! ఓ మహాబాహు దైత్యా, నాకు మల్లయుద్ధం దయచేయి. నీ రెండు భుజాలను చూచి నాకు ఇతర యుద్ధం కావలసినది లేదు.”

Verse 34

नारायणवचः श्रुत्वा करमुद्यम्य दानवः । अभ्यधावत्तदा दैत्यः कालान्तकसमप्रभः

నారాయణుని వచనం విని దానవుడు చేయి ఎత్తి పరుగెత్తాడు; అప్పుడు ఆ దైత్యుడు కాలాంతకుని సమాన తేజస్సుతో దూసుకొచ్చాడు।

Verse 35

ततः प्रवर्तितं युद्धमन्योन्यं जयकांक्षिणोः । जंघाभ्यां पादबन्धेन बाहुभ्यां बाहुबंधनम्

అప్పుడు విజయాన్ని కోరిన ఆ ఇద్దరి పరస్పర యుద్ధం ప్రారంభమైంది. జంఘలతో పాదాలను బిగించి, భుజాలతో భుజాలను బంధించి వారు దగ్గరగా మల్లయుద్ధం చేశారు.

Verse 36

कंठेन बन्धयन्कंठमुदरेणोदरं तथा एतस्मिन्नन्तरे देवाः सभयाः संबभूविरे

వారు కంఠంతో కంఠాన్ని, ఉదరంతో ఉదరాన్ని బిగించి మల్లయుద్ధంలో పట్టుబడ్డారు. ఆ సమయంలోనే దేవతలు భయంతో కలవరపడ్డారు.

Verse 37

ततः पीडासमाक्रांतो विष्णुः संस्मरते हरम् । तत्क्षणादागतो रुद्रः किं करोमि महाबलः

అప్పుడు బాధతో నలిగిన విష్ణువు హరుని (శివుని) స్మరించాడు. ఆ క్షణమే రుద్రుడు వచ్చి—“మహాబలుడా, నేను ఏమి చేయాలి?” అని అన్నాడు.

Verse 38

विष्णुरुवाच । श्रांतोऽहं देवदेवेश मल्लयुद्धेन शंकर । तप्तोदकं कुरुष्वेह श्रमनाशाय सांप्रतम्

విష్ణువు అన్నాడు—“హే దేవదేవేశ శంకరా! ఈ మల్లయుద్ధంతో నేను శ్రాంతుడనయ్యాను. ఇప్పుడే ఇక్కడ నా అలసట తొలగేందుకు తప్తజలాన్ని సృష్టించు.”

Verse 39

ततस्तलं हनिष्यामि क्षण मात्रेण भैरवम्

“అప్పుడు నేను క్షణమాత్రంలో నేలను కొట్టి భైరవశక్తిని ప్రదర్శిస్తాను.”

Verse 40

ईश्वर उवाच । आदौ कृतयुगे कृष्ण उमया यत्कृतं पुरा । ऋषीणां श्रमनाशार्थं तप्तोदं तत्र निर्मितम्

ఈశ్వరుడు పలికెను— ఓ కృష్ణా, కృతయుగాది కాలమున ఉమాదేవి పూర్వము చేసినదానివల్ల, అక్కడ ఋషుల శ్రమ నివారణార్థం తప్తజల స్రోతస్సు నిర్మింపబడెను।

Verse 41

तद्दैत्यपापमाहात्म्यात्पुनः शीतलतां गतम् । पुनस्तदुष्णतां नीतं ततः कल्पांतसंस्थितौ

దైత్యుని పాపమహిమ ప్రభావమున అది మళ్లీ శీతలమైంది; తరువాత మళ్లీ ఉష్ణతకు నడిపింపబడింది, అలా కల్పాంతం వరకు స్థిరమై నిలిచింది।

Verse 42

एवमुक्त्वा तदा देवं वीक्षांचक्रे महेश्वरः । तृतीय लोचनेनैव ज्वालामालोपशोभिना

ఇట్లు పలికి మహేశ్వరుడు ఆ దేవునిపై దృష్టి నిలిపెను—జ్వాలామాలలతో శోభించే తన తృతీయ నేత్రముతోనే।

Verse 43

तेन ज्वालासमूहेन व्याप्तं कुण्डं चतुर्दिशम् । तप्तोदकुण्डमभवत्तेन ख्यातं धरातले

ఆ జ్వాలాసమూహముచే కుండము నాలుగు దిక్కులకును వ్యాపించెను. అది ‘తప్తోదకుండము’ అయ్యి, దానివల్ల భూమండలమున ప్రసిద్ధి పొందెను।

Verse 44

ततो नारायणेनेह क्षालितं गात्रसुत्तमम् । क्षालनात्तस्य देवस्य श्रमो नाशमुपागमत्

తదుపరి నారాయణుడు అక్కడ తన ఉత్తమ గాత్రమును స్నానముచేసి శుద్ధి చేసెను. ఆ దేవుని ఆ క్షాళనమువల్ల శ్రమ నశించెను।

Verse 45

ततस्तुष्टमना देवस्तीर्थानां दशकोटिकाः । स स्मृत्वा तत्र विधिवत्क्षिप्त्वा स्नात्वा वरानने

అనంతరం దేవుడు హృదయానందంతో తీర్థాల దశకోటులను స్మరించి, ఓ సుందరముఖీ, అక్కడ విధివిధానంగా ఆహుతులు సమర్పించి స్నానం చేసి క్రమంగా కర్మలను నిర్వహించాడు।

Verse 46

ततश्चक्रे महायुद्धं तलेनातिभयंकरम् । जघान स तलं दैत्यं मुष्टिघातेन मस्तके

తర్వాత తలతో అత్యంత భయంకరమైన మహాయుద్ధం ప్రారంభమైంది। దేవుడు ముష్టిఘాతంతో దైత్యుడు తల యొక్క శిరస్సుపై కొట్టి అతన్ని సంహరించాడు।

Verse 47

तस्मिन्प्रवृत्ते तुमुले तु युद्धे चकंपिरे भूभिसमेतलोकाः । वित्रस्तदेवा न दिशो विरेजुर्महांधकारावृतमूर्छितं जगत्

ఆ తుముల యుద్ధం ప్రారంభమైన వెంటనే భూమితో కూడిన లోకాలు కంపించాయి। దేవతలు భయపడ్డారు; దిక్కులు ప్రకాశించలేదు, మహాంధకారంతో కప్పబడిన జగత్తు మూర్ఛించినట్లైంది।

Verse 48

नष्टाश्च सिद्धा जगतोऽस्य शांतिं करोतु वै पापविनाशनो हरिः । त्राहीति देवेशि महर्षिसंघा भूतानि भीतानि तथा वदन्ति

సిద్ధులు చెదరిపోయి ఇలా మొరపెట్టుకున్నారు—“పాపనాశకుడు హరి ఈ జగత్తుకు శాంతి కలిగించుగాక. ఓ దేవేశా, మమ్మల్ని రక్షించు!” అని మహర్షుల సమూహాలు మరియు భయపడిన ప్రాణులు పలికారు।

Verse 49

ततो वै मल्लयुद्धेन पातितो भुवि दानवः । कंठमाक्रम्य पादेन खङ्गेन परिपीडितः

అనంతరం మల్లయుద్ధంలో దానవుడు నేలపై పడవేయబడాడు। పాదంతో అతని కంఠాన్ని నొక్కి, ఖడ్గంతో తీవ్రంగా ఒత్తిడి చేయబడాడు।

Verse 50

हास्यं चकार दैत्योऽथ विष्णुनाऽक्रांतकंधरः । तमाह पुण्डरीकाक्ष किमेतद्धास्यकारणम्

అప్పుడు విష్ణువు పాదాలచే నలిగిన కంఠముగల దైత్యుడు నవ్వెను. పుండరీకాక్షుడు పలికెను—“ఈ నవ్వుకు కారణమేమిటి?”

Verse 51

वृद्धौ हर्षमवाप्नोति क्षये भवति दुःखितः । इत्येषा लौकिकी गाथा तत्ते दैत्य विपर्ययः

“వృద్ధిలో హర్షము, క్షయంలో దుఃఖము”—ఇది లోకసామాన్య వాక్యం; కాని ఓ దైత్యా, నీకు ఇది విరుద్ధం.

Verse 52

इत्युक्तस्तु तदा दैत्यः प्रत्युवाच जनार्द्दनम् । अग्निष्टोमादिभिर्यज्ञैवेदाभ्यासैरनेकधा

ఇట్లు పలికిన తరువాత దైత్యుడు జనార్దనునకు ప్రత్యుత్తరమిచ్చెను—“అగ్నిష్టోమాది యజ్ఞములచే, అనేక విధముల వేదాభ్యాసముచే…”

Verse 53

नित्योपवासनियमैः स्नानदानैर्जपादिभिः । निर्मलैर्योगयुक्तैश्च प्राप्यते यत्परं पदम्

“నిత్య ఉపవాస-నియమములచే, స్నాన-దానములు జపములు మొదలైనవాటిచే—యోగయుక్తమైన నిర్మల సాధనలచే—ఆ పరమపదము లభించును.”

Verse 54

तन्मया दुष्टभावेन प्राप्तं विष्णोः परं पदम् । इत्युक्ते भगवान्विष्णुर्वरदानपरोऽभवत्

“అయినా నేను దుష్టభావముతో విష్ణువు పరమపదమును పొందితిని.” అని చెప్పగానే భగవాన్ విష్ణువు వరప్రదానమునకు సిద్ధుడయ్యెను.

Verse 55

उवाच परमं वाक्यं तलं दैत्याधिनायकम् । वरं वरय दैत्येंद्र यत्ते मनसि संस्थितम्

అప్పుడు ఆయన దైత్యాధినాయకుడు తలునకు పరమ వాక్యమును పలికెను— “హే దైత్యేంద్రా! నీ మనసులో స్థిరమైన వరమేదో దానిని కోరుకొనుము।”

Verse 56

इति विष्णोर्वचः श्रुत्वा प्रार्थयामास दानवः । ममाख्या वर्त्तते लोके तथा कुरु महीधर

ఇట్లు విష్ణువాక్యము విని దానవుడు ప్రార్థించెను— “హే మహీధరా! నా నామము లోకమందు నిలిచి ప్రసిద్ధమగునట్లు చేయుము।”

Verse 57

मार्गमासे तु शुक्लायामेकादश्यां समाहितः । यस्त्वां पश्यति भावेन तस्य पापं विनश्यतु

మార్గశీర్ష మాస శుక్ల ఏకాదశినాడు, సమాహితచిత్తుడై— భక్తిభావముతో నిన్ను దర్శించువాని పాపము నశించుగాక।

Verse 58

एवं भविष्यतीत्युक्त्वा देवो हर्षमुपागतः । नानादुंदुभयो नेदुः पुष्पवर्षं पपात च

“ఇట్లే జరుగును” అని పలికి దేవుడు హర్షమున పొందెను. నానా దుందుభులు మ్రోగెను, పుష్పవృష్టి కురిసెను।

Verse 59

विष्णोर्मूर्ध्नि महाभागे लोकाः स्वस्था बभूविरे । ततो देवगणाः सर्वे नृत्यंति च मुदान्विताः । वदंति हर्षसंयुक्ता नारायणपरायणाः

విష్ణువు మహాభాగ్యశాలి శిరస్సుపై లోకములు స్థిరమై శాంతించెను. తదుపరి దేవగణములన్నీ ఆనందముతో నర్తించెను; హర్షముతో పలికెను— నారాయణపరాయణులై।

Verse 60

एतत्तीर्थं महातीर्थं सर्वपापप्रणाशनम् । श्रमापनोदनं विष्णोर्ब्रह्महत्यादिशोधनम्

ఈ తీర్థం మహాతీర్థం; సమస్త పాపాలను నశింపజేసేది, శ్రమను కూడా తొలగించేది. విష్ణువిచే పవిత్రమైన ఇది బ్రహ్మహత్యాది మహాదోషాలను సైతం శుద్ధి చేసే పవనతీర్థం.

Verse 61

स्थितो नारायणस्तत्र भैरवस्तत्र शंकरः । क्षेत्रपालस्वरूपेण कालमेघेति विश्रुतः

అక్కడ నారాయణుడు నివసిస్తున్నాడు; అక్కడే శంకరుడు భైరవరూపంగా ఉన్నాడు. క్షేత్రపాల స్వరూపంలో ‘కాలమేఘ’ అనే నామంతో ప్రసిద్ధుడు.

Verse 62

तस्य यात्राविधिं वक्ष्ये गत्वा तत्र शुचिर्नरः । स्मरेद्विष्णुं महादेवि तलस्वामीति यः श्रुतः

ఇప్పుడు దాని యాత్రావిధిని చెబుతాను. అక్కడికి వెళ్లి శుచిగా అయిన మనిషి, ఓ మహాదేవీ, అక్కడ ‘తలస్వామి’ అని ప్రసిద్ధుడైన విష్ణువును స్మరించాలి.

Verse 63

स्तुयाद्विष्णुं महादेवि इदं विष्णुऋचा प्रिये । सहस्रशीर्षामंत्रेण तर्पणादि प्रकारयेत्

ఓ మహాదేవీ, ప్రియే! ఈ విష్ణు ఋచతో విష్ణువును స్తుతించాలి; మరియు ‘సహస్రశీర్షా’ మంత్రంతో తర్పణాది కర్మలను విధివిధానంగా చేయాలి.

Verse 64

एवं स्नात्वा विधानेन दत्त्वा चार्घ्यं जनार्द्दने । संपूज्य गंधपुष्पैश्च वस्त्रैः पुष्पानुलेपनैः

ఈ విధంగా విధివిధానంగా స్నానం చేసి జనార్దనునికి అర్ఘ్యాన్ని సమర్పించాలి; తరువాత గంధపుష్పాలు, వస్త్రాలు, పుష్పానులేపనాలతో సంపూర్ణ పూజ చేయాలి.

Verse 65

मधुनेक्षुरसेनैव कुंकुमेन विलेपयेत् । कर्पूरोशीरमिश्रेण मृगनाभियुतेन च

దేవతకు తేనెతోను చెరకు రసంతోను, కుంకుమతోను లేపనం చేయాలి. తరువాత కర్పూరం–ఉశీర మిశ్రమంలో కస్తూరి కలిపి సుగంధ లేపనమును కూడా చేయాలి.

Verse 66

वस्त्रैः संवेष्टयेत्पश्चाद्दद्यान्नैवेद्यमुत्तमम् । धर्मश्रवणसंयुक्तं कार्यं जागरणं ततः

ఆ తరువాత వస్త్రాలతో (దేవత/అర్పణ)ను కప్పి, ఉత్తమ నైవేద్యాన్ని సమర్పించాలి. అనంతరం ధర్మశ్రవణంతో కూడిన రాత్రి జాగరణం చేయాలి.

Verse 67

वृषभस्तत्र दातव्यः सुवर्णं वस्त्रयुग्मकम् । विप्राय वेदयुक्ताय श्रोत्रियाय प्रदापयेत्

అక్కడ ఒక వృషభాన్ని దానం చేయాలి; అలాగే స్వర్ణం మరియు వస్త్రయుగ్మమును కూడా ఇవ్వాలి. ఇవన్నీ వేదవిదుడైన శ్రోత్రియ బ్రాహ్మణునికి సమర్పించాలి.

Verse 68

उपवासं ततः कुर्यात्तस्मिन्नहनि भामिनि । रुक्मिणीं च प्रपश्येत नमस्कृत्य जनार्द्दनम्

ఆ తరువాత, ఓ సుందరీ, ఆ రోజున ఉపవాసం చేయాలి. జనార్దనునకు నమస్కరించి రుక్మిణీదేవిని కూడా దర్శించాలి.

Verse 69

एवं कृत्वा नरो भक्त्या लभते जन्मजं फलम् । सर्वेषामेव यज्ञानां दानानां लभते फलम्

ఇలా భక్తితో చేయువాడు జన్మజన్మాంతరాల వరకు అనుసరించే ఫలాన్ని పొందుతాడు. అతడు సమస్త యజ్ఞాలకును, సమస్త దానాలకును సమానమైన ఫలాన్ని పొందుతాడు.

Verse 70

तथा च सर्वतीर्थानां व्रतानां लभते फलम् । उद्धरेत्तु पितुर्वर्गं मातृवर्गं तथैव च

అదేవిధంగా అతడు సమస్త తీర్థయాత్రలూ వ్రతాలూ చేసిన ఫలాన్ని పొందుతాడు; తన పితృవంశమును, అలాగే మాతృవంశమును కూడా उद्धరిస్తాడు।

Verse 71

जन्मप्रभृतिपापानां कृतानां नाशनं भवेत् । न दुःखं च न दारिद्र्यं दुर्भगत्वं न जायते

జన్మమునుండి చేసిన పాపములన్నీ నశించును; దుఃఖమూ కాదు, దారిద్ర్యమూ కాదు, దుర్భాగ్యమూ కలుగదు।

Verse 72

सप्त जन्मांतरं यावत्तलस्वामिप्रदर्शनात् । सुवर्णानां सहस्रेण ब्राह्मणे वेदपारगे । दत्तेन यत्फलं देवि तत्कुण्डे स्नानतो लभेत्

ఏడు జన్మాంతరాల వరకు, కేవలం తలస్వామి దర్శనమాత్రమున—ఓ దేవీ—వేదపారగుడైన బ్రాహ్మణునికి వెయ్యి స్వర్ణాలు దానం చేసిన ఫలము ఏదో, అదే ఈ కుండంలో స్నానం చేయుటవలన లభించును।

Verse 73

एवं तलस्वामिचरित्रमुत्तमं श्रुतं पुरा सिद्धमहर्षिसंघैः । श्रुत्वा प्रभावं तलदेवसन्निधौ प्राप्नोति सर्वं मनसा यदीप्सितम्

ఇలా తలస్వామి యొక్క ఈ ఉత్తమ చరిత్ర పురాతనకాలంలో సిద్ధ మహర్షుల సమూహములచే వినబడినది. ఆయన ప్రభావాన్ని విని, తలదేవుని సన్నిధిలో హృదయంలో కోరినదంతా పొందుతాడు।

Verse 334

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये तलस्वामिमाहात्म्यवर्णनंनाम चतुस्त्रिंशदुत्तरत्रिशततमो ऽध्यायः

ఇట్లు శ్రీ స్కంద మహాపురాణము, ఏకాశీతి-సాహస్రీ సంహితలో, సప్తమ ప్రభాసఖండములో, ప్రథమ ‘ప్రభాసక్షేత్రమాహాత్మ్య’ భాగములో ‘తలస్వామి మహాత్మ్య వర్ణన’ అనే మూడు వందల ముప్పై నాలుగవ అధ్యాయము సమాప్తమైంది।