Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 98

Devanagari script

स्वर्गसोपानवत्पुंसां स्थलीभूतमिवांबरम् । शेषस्याभोगसंकाशं प्राप्तोऽसौ तुहिनाच लम्

Transliteration

svargasopānavatpuṃsāṃ sthalībhūtamivāṃbaram | śeṣasyābhogasaṃkāśaṃ prāpto'sau tuhināca lam

Translation

అతడు తుహినాచలాన్ని చేరాడు; అక్కడ ఆకాశం నేలగా మారినట్టుగా—మనుష్యులకు స్వర్గసోపానంలా—శేషనాగుని వలయాలవలె విస్తారంగా, మహత్తుగా కనిపించింది।

Word by Word

• स्वर्गसोपानवत्: like a stairway to heaven
• स्वर्गसोपानवत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: स्वर्ग + सोपान + वत् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया; एकवचन; उपमानवाचक विशेषण (अम्बरम्)

• पुंसाम्: of men/people
• पुंसाम्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: पुम्स्/पुंस् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; षष्ठी; बहुवचन

• स्थलीभूतम्: become ground/solidified
• स्थलीभूतम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: स्थलीभूत (प्रातिपदिक; भू धातु-निष्पन्न)
• Form: भूतकाले कृदन्त; क्त-प्रत्यय; नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया; एकवचन; विशेषण (अम्बरम्)

• इव: as if/like
• इव: Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: इव (अव्यय)
• Form: अव्यय; उपमावाचक (particle of comparison)

• अम्बरम्: sky/firmament
• अम्बरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अम्बर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया; एकवचन

• शेषस्य: of Śeṣa (serpent)
• शेषस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: शेष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; षष्ठी; एकवचन

• आभोगसंकाशम्: resembling the coils/expanse
• आभोगसंकाशम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: आभोग + संकाश (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया; एकवचन; विशेषण (अम्बरम्/हिमाचलम्—संदर्भानुसार)

• प्राप्तः: reached
• प्राप्तः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र + आप् (धातु)
• Form: भूतकाले कृदन्त; क्त-प्रत्यय; पुंलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन

• असौ: he (that one)
• असौ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: असद्/अदस् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन

• तुहिनाचलम्: the snow-mountain (Himālaya)
• तुहिनाचलम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तुहिन + अचल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; द्वितीया; एकवचन; गन्तव्य (destination)

Speaker

Narrator (Purāṇic narrator within Prabhāsakṣetra Māhātmya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Tuhinācala

Type: peak

Visual Art Cues

Scene: A lone figure arriving at a colossal snow-mountain; the sky appears like a solid terrace or stairway; the mountain’s breadth resembles the endless coils of Śeṣa.

Characters & Entities

• Pippalāda
• Tuhinācala
• Śeṣa

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sacred geography is portrayed as a bridge between earth and heaven; mountains become symbols of ascent and tapas.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Tuhinācala/Himālaya is described in exalted terms within the Prabhāsakṣetra Māhātmya narrative frame.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; the verse is primarily descriptive (stuti of the landscape).