Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 68

Devanagari script

रौप्यं च द्वापरे प्रोक्तं स्थलमश्ममयं कलौ । एवं तत्र स्थितो देवः स्थलकेश्वरनामतः

Transliteration

raupyaṃ ca dvāpare proktaṃ sthalamaśmamayaṃ kalau | evaṃ tatra sthito devaḥ sthalakeśvaranāmataḥ

Translation

ద్వాపరయుగంలో ఈ స్థలం రౌప్యమయమని చెప్పబడింది; కలియుగంలో ఇది శిలామయమైంది. ఈ విధంగా అక్కడ దేవుడు ‘స్థలకేశ్వర’ అనే నామంతో నివసించుచున్నాడు।

Word by Word

• रौप्यम्: (made of) silver
• रौप्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: रौप्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (silver-made)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (conjunction)

• द्वापरे: in the Dvāpara yuga
• द्वापरे: Adhikarana (Temporal/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: द्वापर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; युगवाचक

• प्रोक्तम्: is said/declared
• प्रोक्तम्: Kriya (Predicative/क्रिया-विशेष)
• Type: Verb
• Root: प्र-वच् (धातु)
• Form: भूतकृदन्त (Past passive participle/क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• स्थलम्: the place
• स्थलम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: स्थल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• अश्ममयम्: made of stone
• अश्ममयम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अश्मन्-मय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—अश्मना मयम् (तृतीया-तत्पुरुष)

• कलौ: in the Kali yuga
• कलौ: Adhikarana (Temporal/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: कलि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; युगवाचक

• एवम्: thus
• एवम्: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: प्रकारवाचक-अव्यय (manner adverb)

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्यय (locative adverb)

• स्थितः: remained
• स्थितः: Kriya (Predicative/क्रिया-विशेष)
• Type: Verb
• Root: स्था (धातु)
• Form: भूतकृदन्त (Past participle/क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• देवः: the god
• देवः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• स्थलकेश्वरनामतः: by the name ‘Sthalakeśvara’
• स्थलकेश्वरनामतः: Hetu/Upadhi (Designation/उपाधि)
• Type: Indeclinable
• Root: स्थलकेश्वर-नामतः (प्रातिपदिक/अव्ययीभाव-रूप)
• Form: अव्यय; तसिल्-प्रत्ययान्त (ablatival adverb) ‘नामतः’ = ‘नाम्ना/नामतः’; समास/निर्माणः—स्थलकेश्वर + नामतः

Speaker

Īśvara (Śiva) (continuing address to Devī)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Sthalakeśvara at Unnata-sthāna

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Devī (Pārvatī)

Visual Art Cues

Scene: A timeless Śiva-liṅga titled Sthalakeśvara stands in a stone shrine; behind it, faint visionary overlays of earlier yugas show a silver radiance, suggesting the site’s changing material manifestation while the deity remains unmoved.

Characters & Entities

• Sthalakeśvara (Śiva)
• Dvāpara-yuga
• Kali-yuga

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Even when the age declines and external grandeur lessens, divine presence remains accessible through the kṣetra and its liṅga.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Sthalakeśvara at Sthalaka in Prabhāsa-kṣetra.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit prescription; the focus is on the enduring presence and name of the deity in the site.