Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 13

Devanagari script

शय्यायां विगतप्राणा ये च शौचविवर्जिताः । अस्मिंस्तीर्थे महापुण्ये अपुनर्भवदायके

Transliteration

śayyāyāṃ vigataprāṇā ye ca śaucavivarjitāḥ | asmiṃstīrthe mahāpuṇye apunarbhavadāyake

Translation

శయ్యపై ప్రాణాలు విడిచినవారు, శౌచశుద్ధి లేని స్థితిలో మరణించినవారు—ఈ మహాపుణ్యమైన, అపునర్భవప్రదమైన తీర్థంలో (వారికీ గతి కలుగుతుంది).

Word by Word

• शय्यायाम्: on a bed
• शय्यायाम्: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: शय्या (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन

• विगतप्राणाः: deprived of life-breath; lifeless
• विगतप्राणाः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: विगत + प्राण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; बहुव्रीहिः (विगताः प्राणाः यस्य/येषां ते)

• ये: who
• ये: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय

• शौचविवर्जिताः: devoid of purity/cleanliness
• शौचविवर्जिताः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: शौच + विवर्जित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; पञ्चमी-तत्पुरुषः (शौचात् विवर्जितः)

• अस्मिन्: in this
• अस्मिन्: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग-प्रयोगे, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम्

• तीर्थे: in the sacred ford/pilgrimage place
• तीर्थे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: तीर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन

• महापुण्ये: highly meritorious
• महापुण्ये: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: महा + पुण्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारयः (महत् पुण्यम्)

• अपुनर्भवदायके: granting non-rebirth (liberation)
• अपुनर्भवदायके: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अ + पुनर्भव + दायक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुषः (अपुनर्भवं ददाति इति)

Speaker

Narrative voice within Prabhāsakṣetra-māhātmya (speaker not explicit in this verse)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa (mahāpuṇya tīrtha)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Mahādevī

Visual Art Cues

Scene: Inside a simple pilgrim rest-house near the Prabhāsa shrine, a dying person lies on a bed; attendants hold a lamp and water-pot, while the distant Somnātha liṅga radiates, symbolically purifying lack of śauca and granting apunarbhava.

Characters & Entities

• Prabhāsa
• Tīrtha
• Saṃgāleśvara

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

A mahā-tīrtha can elevate even imperfect end-of-life circumstances, pointing to the primacy of sacred place and devotion in Puranic dharma.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The mahāpuṇya tīrtha of Prabhāsakṣetra, associated with Saṃgāleśvara.

What ritualistic prescription is mentioned?

No specific rite is described here; the verse characterizes the tīrtha as apunarbhavadāyaka (granting non-rebirth).