
ఈ అధ్యాయంలో ప్రభాసక్షేత్రం ఉత్తర భాగంలో, వాయవ్య దిశకు అనుగుణంగా ఉన్న సంగాలేశ్వర లింగం మహిమ వర్ణించబడింది; అది “సర్వపాతకనాశనం” అని స్పష్టంగా చెప్పబడింది. ఈశ్వరుడు వివరిస్తూ—బ్రహ్మ, విష్ణు, ఇంద్రుడు (శక్రుడు) మరియు ఇతర లోకపాలకులు, ఆదిత్యులు, వసువులు అక్కడ లింగారాధన చేశారు. దేవసమూహం సమవేశమై ఆరాధన స్థాపించినందున భూమిపై ఈ క్షేత్రం “సంగాలేశ్వర”మని ప్రసిద్ధి చెందుతుందని నామకరణ కారణం చెప్పబడింది. మనుష్యులు సంగాలేశ్వరుని పూజిస్తే వంశంలో ఐశ్వర్యం నిలిచి దారిద్ర్యం దూరమవుతుందని, కేవలం దర్శనమే కురుక్షేత్రంలో వెయ్యి గోవులను దానం చేసిన ఫలంతో సమమని పేర్కొనబడింది. అమావాస్యనాడు స్నానం చేసి కోపం లేకుండా శ్రాద్ధం చేయాలని, అలా చేస్తే పితృదేవతలు దీర్ఘకాలం తృప్తి చెందుతారని చెప్పబడింది. క్షేత్ర పరిమితి అర్ధక్రోశ పరిభ్రమణమని, అది కోరికలు నెరవేర్చే పాపనాశకమని వర్ణన. ఈ మహాపుణ్య తీర్థ పరిధిలో మరణించినవారు—ఉత్తములు గాని మధ్యములు గాని—ఉన్నత గతి పొందుతారని; ఉపవాసంతో దేహత్యాగం చేసినవారు పరమేశ్వరునిలో లీనమవుతారని చెప్పబడింది. హింసామరణం, ప్రమాదమరణం, ఆత్మహత్య, సర్పదంశం, అపవిత్ర స్థితిలో మరణం వంటి వాటికీ ఇక్కడ అపునర్భవం (పునర్జన్మ నివారణ) కలుగుతుందని ప్రతిపాదించబడింది. చివరగా షోడశ శ్రాద్ధాలు, వృషోత్సర్గం, బ్రాహ్మణ భోజనం మొదలైన కర్మలతో మోక్షం సిద్ధమవుతుందని, ఈ మహాత్మ్య శ్రవణం పాపం, శోకం, దుఃఖం నశింపజేస్తుందని ఫలశ్రుతి చెప్పబడింది.
Verse 1
ईश्वर उवाच । तस्यैवोत्तरदिग्भागे किञ्चिद्वायव्यसंस्थितम् । संगालेश्वरनामास्ति सर्वपातकनाशनम्
ఈశ్వరుడు పలికెను—అదే స్థలంలోని ఉత్తర దిక్భాగంలో, కొద్దిగా వాయవ్య దిశలో, ‘సంగాలేశ్వర’ నామధేయమైన శివలింగం ఉంది; అది సమస్త పాపనాశకము।
Verse 2
तत्र ब्रह्मा च विष्णुश्च लिंगस्याराधनोद्यतौ । शक्रश्चैव महातेजा लिंगं पूजितवान्प्रिये
అక్కడ బ్రహ్మా, విష్ణువులు లింగారాధనలో నిమగ్నులై యుండిరి; ఓ ప్రియే, మహాతేజస్సుగల శక్రుడు (ఇంద్రుడు) కూడ ఆ లింగమును పూజించెను।
Verse 3
वरुणो धनदश्चैव धर्मराजोऽथ पावकः । आदित्यैर्वसुभिश्चैव लोकपालैः समंततः
వరుణుడు, ధనదుడు (కుబేరుడు), ధర్మరాజు, పావకుడు (అగ్ని)—ఆదిత్యులు, వసువులు మరియు లోకపాలకులతో కూడ—చుట్టూరా సమాగమమయ్యిరి।
Verse 4
आराधितं महालिंगं संगालेश्वरनामभृत् । पूजयित्वा तु ते सर्वे दृष्ट्वा माहात्म्यमुत्तमम्
‘సంగాలేశ్వర’ నామధారియైన ఆ మహాలింగము యథావిధిగా ఆరాధింపబడెను. దానిని పూజించిన తరువాత వారందరు దాని ఉత్తమ మహాత్మ్యమును దర్శించి భక్తివిస్మయమొందిరి।
Verse 5
ऊचुश्च सहसा देवि परमानंदसंयुताः । देवानां निवहैर्यस्मात्समागत्य प्रतिष्ठितम् । संगालेश्वरनामास्य भविष्यति धरातले
అప్పుడు వారు అందరూ, ఓ దేవీ, పరమానందంతో నిండిపోయి సహసా పలికిరి—‘దేవగణములు సమాగమమై ఇక్కడ దీనిని ప్రతిష్ఠించినందున, భూమిపై దీనికి “సంగాలేశ్వర” అనే నామము కలుగును।’
Verse 6
संगालेश्वरनामानं पूजयिष्यंति मानवाः । न तेषामन्वये कश्चिन्निर्धनः संभविष्यति
మనుష్యులు ‘సంగాలేశ్వర’ నామక లింగాన్ని పూజిస్తారు; వారి వంశంలో ఎవరూ దరిద్రులుగా జన్మించరు.
Verse 7
गोसहस्रस्य दत्तस्य कुरुक्षेत्रे च यत्फलम् । तत्फलं समवाप्नोति संगालेश्वरदर्शनात्
కురుక్షేత్రంలో వెయ్యి గోవులను దానం చేసిన ఫలము ఏదో, అదే ఫలము కేవలం సంగాలేశ్వర దర్శనమాత్రంతో లభిస్తుంది.
Verse 8
अमावास्यां च संप्राप्य स्नानं कृत्वा विधानतः । यः करोति नरः श्राद्धं पितॄणां रोषवर्जितः । पितरस्तस्य तृप्यंति यावदाभूतसंप्लवम्
అమావాస్యనాడు విధివిధానంగా స్నానం చేసి, కోపం లేకుండా పితృదేవతలకు శ్రాద్ధం చేసే వాడి పితరులు మహాప్రళయాంతం తృప్తిగా ఉంటారు.
Verse 9
अर्धक्रोशं च तत्क्षेत्रं समंतात्परिमण्डलम् । सर्वकामप्रदं नृणां सर्वपातकनाशनम्
ఆ క్షేత్రం చుట్టూరా వలయాకారంగా అర్ధక్రోశ పరిమాణంలో విస్తరించి ఉంది; అది మనుష్యులకు సమస్త కోరికలను ప్రసాదించి, సమస్త పాపాలను నశింపజేస్తుంది.
Verse 10
अस्मिन्क्षेत्रे महादेवि जीवा उत्तममध्यमाः । कालेन निधनं प्राप्तास्तेऽपि यांति परां गतिम्
ఓ మహాదేవీ! ఈ క్షేత్రంలో ఉత్తమమో మధ్యమమో స్థితిగల జీవులు కాలక్రమేణ మరణాన్ని పొందినా, వారు కూడా పరమగతిని పొందుతారు.
Verse 11
गृहीत्वानशनं ये तु प्राणांस्त्यक्ष्यंति मानवाः । निश्चयं ते महादेवि लीयंते परमेश्वरे
ఎవరు అనశన వ్రతం స్వీకరించి ప్రాణత్యాగం చేస్తారో, ఓ మహాదేవీ, వారు నిశ్చయంగా పరమేశ్వరునిలో లీనమవుతారు.
Verse 12
गवा हता द्विजहता ये च वै दंष्ट्रिभिर्हता । आत्मनो घातका ये तु सर्पदष्टाश्च ये मृताः
గోవు ఆఘాతంతో మరణించినవారు, బ్రాహ్మణహత్య పాపఫలంగా మరణించినవారు, దంష్ట్రధారి మృగాల చేత హతులైనవారు, ఆత్మహత్య చేసుకున్నవారు, సర్పదంశంతో మరణించినవారు—వారూ (ఇక్కడ లెక్కలోకి వస్తారు).
Verse 13
शय्यायां विगतप्राणा ये च शौचविवर्जिताः । अस्मिंस्तीर्थे महापुण्ये अपुनर्भवदायके
శయ్యపై ప్రాణాలు విడిచినవారు, శౌచశుద్ధి లేని స్థితిలో మరణించినవారు—ఈ మహాపుణ్యమైన, అపునర్భవప్రదమైన తీర్థంలో (వారికీ గతి కలుగుతుంది).
Verse 14
दत्तैः षोडशभिः श्राद्धैर्वृषोत्सर्गे कृते पुनः । विधिवद्भोजितैर्विप्रैर्भवेन्मुक्तिर्न संशयः
పదహారు శ్రాద్ధాలు విధిపూర్వకంగా దత్తమై, తరువాత వృషోత్సర్గం చేయబడి, నియమానుసారం విప్రులకు భోజనం పెట్టినప్పుడు—ముక్తి కలుగుతుంది; సందేహం లేదు.
Verse 15
एवमुक्त्वा सुराः सर्वे गतवंतस्त्रिविष्टपम्
ఇలా చెప్పి సమస్త దేవతలు త్రివిష్టపం (స్వర్గం) వైపు వెళ్లిపోయారు.
Verse 16
संगालेश्वरमाहात्म्यं संक्षेपात्कथितं तव । श्रुतं हरति पापानि दुःखशोकांस्तथैव च
హే దేవి, సంగాలేశ్వర మహాత్మ్యము నీకు సంక్షేపముగా చెప్పబడినది. దాని శ్రవణమాత్రమున పాపములు నశించును; దుఃఖశోకములును తొలగును.
Verse 300
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखंडे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये संगालेश्वरमाहात्म्यवर्णनंनाम त्रिशततमोऽध्यायः
ఇట్లు శ్రీ స్కాంద మహాపురాణము, ఏకాశీతిసాహస్రీ సంహితలో, సప్తమ ప్రభాసఖండములో, ప్రథమ ప్రభాసక్షేత్రమాహాత్మ్యాంతర్గతంగా ‘సంగాలేశ్వరమాహాత్మ్యవర్ణనం’ అను నామముగల త్రిశతతమ అధ్యాయము సమాప్తమైంది.