Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 131

Devanagari script

एकं मे वल्लभं तत्र प्रभासं क्षेत्रमुत्तमम् । तस्मिंश्चैव महाक्षेत्रे तीर्थैः सोमेन पूजितः । वरांस्तस्मै प्रदायाथ सदैकांते स्थितो ह्यहम्

Transliteration

ekaṃ me vallabhaṃ tatra prabhāsaṃ kṣetramuttamam | tasmiṃścaiva mahākṣetre tīrthaiḥ somena pūjitaḥ | varāṃstasmai pradāyātha sadaikāṃte sthito hyaham

Translation

అన్నిటిలో నాకు అత్యంత ప్రియమైనది ఒక్కటే—ఉత్తమమైన ప్రభాసక్షేత్రం. ఆ మహాక్షేత్రంలో తీర్థాలతో కలిసి సోముడు నన్ను పూజించాడు; అతనికి వరాలు ప్రసాదించి నేను అక్కడే నిత్య సన్నిధిలో నిలిచియున్నాను.

Word by Word

• एकम्: one
• एकम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: एक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषण

• मे: my
• मे: Shashthi-Sambandha (Genitive relation/षष्ठीसम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (6th), एकवचन; सर्वनाम (enclitic)

• वल्लभम्: beloved
• वल्लभम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वल्लभ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषण/नामवत्—प्रियतमम्

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण (there)

• प्रभासम्: Prabhāsa
• प्रभासम्: Apposition (Samānādhikaraṇa/समानाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: प्रभास (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; क्षेत्रस्य नाम

• क्षेत्रम्: sacred place
• क्षेत्रम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: क्षेत्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

• उत्तमम्: excellent
• उत्तमम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: उत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषण

• तस्मिन्: in that
• तस्मिन्: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सप्तमी (7th), एकवचन; सर्वनाम

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयबोधक (and)

• एव: indeed
• एव: Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधारण (emphasis: indeed/only)

• महाक्षेत्रे: in the great sacred place
• महाक्षेत्रे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: महा (प्रातिपदिक) + क्षेत्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; (महच्च तत् क्षेत्रम्)

• तीर्थैः: by the tīrthas (holy places/deities of tīrthas)
• तीर्थैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: तीर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन

• सोमेन: by Soma
• सोमेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: सोम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन

• पूजितः: (I was) worshipped
• पूजितः: Kriya (Predicative/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: पूज् (धातु)
• Form: कृदन्त—भूतकर्मणि कृदन्त (क्त/PPP); पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; (worshipped)

• वरान्: boons
• वरान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), बहुवचन

• तस्मै: to him
• तस्मै: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: चतुर्थी (4th), एकवचन; सर्वनाम

• प्रदाय: having given
• प्रदाय: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Verb
• Root: प्र + दा (धातु)
• Form: कृदन्त—क्त्वा/ल्यप् (absolutive/gerund) ‘प्रदाय’ = having given

• अथ: then
• अथ: Sambandha (Sequencer/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अथ (अव्यय)
• Form: अव्यय; अनन्तरार्थक (then/thereupon)

• सदा: always
• सदा: Kala (Time/काल)
• Type: Indeclinable
• Root: सदा (अव्यय)
• Form: अव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण (always)

• एकान्ते: in seclusion
• एकान्ते: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: एकान्त (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; (in solitude/at a secluded place)

• स्थितः: remained
• स्थितः: Kriya (Predicative/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: स्था (धातु)
• Form: कृदन्त—भूतकर्मणि/कर्तरि कृदन्त (क्त/PPP) ‘स्थित’ (stood/remained); पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• हि: indeed
• हि: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: अव्यय; हेत्वर्थक/अवधारण (indeed/for)

• अहम्: I
• अहम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अहम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा (1st), एकवचन

Speaker

Śiva

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Devī (Pārvatī)

Visual Art Cues

Scene: A visionary tableau of Prabhāsa: Soma (Moon-god) worships Śiva along with personified tīrthas; Śiva grants boons and abides there in perpetual closeness.

Characters & Entities

• Śiva
• Prabhāsa-kṣetra
• Soma
• Tīrthas

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Prabhāsa is presented as uniquely dear to Śiva, where sincere worship yields divine boons and presence.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa-kṣetra, called the supreme and beloved sacred region.

What ritualistic prescription is mentioned?

Pūjā (worship) of Śiva at Prabhāsa, exemplified by Soma’s worship leading to boon-bestowal.