Adhyaya 285

Verse 1

ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि पुनर्न्यंकुमतीं नदीम् । तत्र कृत्वा गयाश्राद्धं गोष्पदे तीर्थ उत्तमे

ఈశ్వరుడు పలికెను—హే మహాదేవీ, తదుపరి మళ్లీ న్యంకుమతీ నదికి వెళ్లవలెను. అక్కడ ‘గోష్పద’ అనే ఉత్తమ తీర్థంలో గయా-శ్రాద్ధాన్ని ఆచరించితే మహాపుణ్యం లభించును.

Verse 2

ततः पश्येद्वराहं तु तस्माद्धरिगृहं व्रजेत् । तत्र मातृस्तु संपूज्य स्नात्वा सागरसंगमे

ఆపై వరాహదేవుని దర్శించాలి; అక్కడి నుండి హరి ఆలయానికి వెళ్లాలి. అక్కడ మాతృదేవతలను విధివిధానంగా పూజించి, సముద్ర సంగమంలో స్నానం చేసి పవిత్రతను పొందాలి।

Verse 3

न्यंकुमत्यर्णवोपेते ततः पूर्वमनु व्रजेत् । अगस्तेराश्रमं दिव्यं क्षुधाहरमितिस्मृतम्

తర్వాత న్యంకుమతీ సముద్రంలో కలిసే తీరానికి సమీపంగా ఉండి, తూర్పు దిశగా ముందుకు సాగాలి. అక్కడ ‘క్షుధాహరుడు’ అని ప్రసిద్ధమైన అగస్త్య మహర్షి యొక్క దివ్య ఆశ్రమానికి వెళ్లాలి।

Verse 4

यत्रेल्वलं च वातापिं संहृत्य भगवान्मुनिः । मुक्त्वाऽपद्भ्यो ब्राह्मणांश्च तेभ्यः स्थानं ततो ददौ

అక్కడ భగవాన్ ముని ఇల్వలుడిని, వాతాపిని సంహరించాడు; బ్రాహ్మణులను ఆపదల నుండి విముక్తులను చేసి, తరువాత వారికి సురక్షిత నివాసస్థానాన్ని ప్రసాదించాడు।

Verse 5

अगस्त्याश्रममेतद्धि अगस्तिप्रियमुत्तमम् । न्यंकुमत्यास्तटे रम्ये सर्वपातकनाशने

ఇదే అగస్త్య మహర్షి ఆశ్రమం—అగస్త్యునికి అత్యంత ప్రియమైన, ఉత్తమమైనది. ఇది న్యంకుమతీ నది యొక్క రమ్య తీరంలో ఉంది; ఇది సమస్త పాపాలను నశింపజేస్తుంది।

Verse 6

देव्युवाच । अगस्तिनेह वातापिः किमर्थमुपशामितः । अत्र वै किंप्रभावश्च स दैत्यो ब्राह्मणांतकः । किमर्थं चोद्गतो मन्युरगस्तेस्तु महात्मनः

దేవి పలికింది—హే అగస్త్యా! ఇక్కడ వాతాపిని ఎందుకు శమింపజేశారు? బ్రాహ్మణహంతకుడైన ఆ దైత్యునిపై ఇక్కడ ఏ ప్రత్యేక ప్రభావం ఉంది? అలాగే మహాత్ముడైన అగస్త్యునిలో కోపం ఎందుకు ఉద్భవించింది?

Verse 7

ईश्वर उवाच । इल्वलो नाम दैत्येन्द्र आसीद्वै वरवर्णिनि । मणिमत्यां पुरा पुर्यां वातापिस्तस्य चानुजः

ఈశ్వరుడు పలికెను—హే సుందరవర్ణినీ! పూర్వము మణిమతీ అనే పురిలో ఇల్వలుడు అనే దైత్యేంద్రుడు ఉండెను; అతని అనుజుడు వాతాపి.

Verse 8

स ब्राह्मणं तपोयुक्तमुवाच दितिनंदनः । पुत्र मे भगवन्नेकमिंद्रतुल्यं प्रयच्छतु

అప్పుడు దితిపుత్రుడు తపస్సుతో యుక్తుడైన బ్రాహ్మణునితో అన్నాడు—హే భగవన్! నాకు ఒక్క కుమారుని ప్రసాదించండి; అతడు ఇంద్రసమానుడై ఉండాలి.

Verse 9

तस्मिन्स ब्राह्मणो नैच्छत्पुत्रं दातुं तथाविधम् । चुक्रोध दितिजस्तस्य ब्राह्मणस्य ततो भृशम्

కానీ ఆ బ్రాహ్మణుడు అటువంటి కుమారుని ఇవ్వదలచలేదు. అప్పుడు ఆ దైత్యుడు ఆ బ్రాహ్మణునిపై ఘోరంగా కోపించెను.

Verse 10

प्रभासक्षेत्रमासाद्य स दैत्यः पापबुद्धिमान् । मेषरूपी च वातापिः कामरूपोऽभवत्क्षणात्

ప్రభాసక్షేత్రానికి చేరిన ఆ పాపబుద్ధి దైత్యుడు వాతాపి క్షణములోనే కామరూపుడై, మేషరూపాన్ని ధరించెను.

Verse 11

संस्कृत्य भोजयेत्तत्र विप्रान्स च जिघांसति । समा ह्वयति तं वाचा गतं चैव ततः क्षयम्

అక్కడ అతడు (భోజ్యాన్ని) సంస్కరించి విప్రులకు భోజనం పెట్టెను; కాని వారిని హతమార్చదలచెను. తరువాత వాక్యముతో అతనిని పిలిచెను; అప్పుడు అతడు అనంతరం నాశనమునకు పోయెను.

Verse 12

स पुनर्देहमास्थाय जीवन्स्म प्रत्यदृश्यत । ततो वातापिरपि तं छागं कृत्वा सुसंस्कृतम् । ब्राह्मणं भोजयित्वा तु पुनरेव समाह्वयत्

అతడు తిరిగి దేహమును ధరించి జీవించియున్నట్లు కనిపించెను. తరువాత వాతాపి కూడా మేకగా మారి, చక్కగా వండబడి, బ్రాహ్మణునికి భోజనము పెట్టిన తరువాత తిరిగి పిలువబడెను.

Verse 13

स तस्य पार्श्वं निर्भिद्य ब्राह्मणस्य महात्मनः । वातापिः प्रहसंस्तत्र निश्चक्राम द्विजोदरात्

అప్పుడు వాతాపి నవ్వుతూ ఆ మహాత్ముడైన బ్రాహ్మణుని పక్కటెముకలను చీల్చుకొని ఆ ద్విజుని ఉదరము నుండి బయటకు వచ్చెను.

Verse 14

एवं स ब्राह्मणान्देवि भोजयित्वा पुनःपुनः । विनिर्भिद्योदरं तेषामेवं हंति द्विजान्बहून्

ఓ దేవీ! ఈ విధముగా అతడు మాటిమాటికీ బ్రాహ్మణులకు భోజనము పెట్టి, వారి ఉదరములను చీల్చి అనేకమంది ద్విజులను చంపుచుండెను.

Verse 15

ततो वै ब्राह्मणाः सर्वे भयभीताः प्रदुद्रुवुः । अगस्तेराश्रमं जग्मुः कथयामासुरग्रतः

తరువాత బ్రాహ్మణులందరూ భయముతో పారిపోయిరి. వారు అగస్త్య మహాముని ఆశ్రమమునకు వెళ్లి, ఆయన ఎదుట జరిగినదంతయు వివరించిరి.

Verse 16

भगवञ्छृणु नो वाक्यमस्माकं तु भयावहम् । निमंत्रिताः स्म सर्वे वा इल्वलेन वयं प्रभो

ఓ భగవంతుడా! మా భయానకమైన మాటలను వినండి. ఓ ప్రభూ! మా అందరినీ ఇల్వలుడు ఆహ్వానించాడు.

Verse 17

अस्माकं मृत्युरूपं तद्भोजनं नास्ति संशयः । तदस्मान्रक्ष भगवन्विषण्णागतचेतसः

ఆ భోజనం మా కొరకు సాక్షాత్తు మరణస్వరూపమే—సందేహం లేదు. కావున, హే భగవాన్, విషాదగ్రస్త మనస్సుతో శరణు వచ్చిన మమ్మల్ని రక్షించండి।

Verse 18

ततः प्रभासमासाद्य यत्र तौ दैत्यपुंगवौ । ब्रह्मघ्रौ पापनिरतौ ददर्श स महामुनिः

అనంతరం ఆయన ప్రభాసక్షేత్రానికి చేరి, అక్కడ ఉన్న ఆ ఇద్దరు దైత్యపుంగవులను చూచెను. బ్రాహ్మణహంతకులు, పాపనిరతులు అయిన వారిని మహాముని దర్శించాడు।

Verse 19

वातापिं संस्कृतं दृष्ट्वा मेषरूपं महासुरम् । उवाच देहि मे भोज्यं बुभुक्षा मम वर्तते

మేషరూపంలో ఉన్న మహాసురుడు వాతాపి భోజనార్థం సిద్ధంగా ఉన్నదాన్ని చూసి ఆయన అన్నాడు—“నాకు భోజనం ఇవ్వండి; నాకు ఆకలి కలిగింది।”

Verse 20

इत्युक्तौ स्वागतं तत्र चक्राते मुनये तदा । भगवन्भोजनं तुभ्यं दास्येऽहं बहुविस्तरम् । कियन्मानस्तवाहारस्तावन्मानं पचाम्यहम्

అలా చెప్పగానే వారు అక్కడ మునికి స్వాగతం చేశారు. “హే భగవాన్, మీకు విస్తారమైన భోజనం ఇస్తాను; మీ ఆకలి ఎంతైతే అంత పరిమాణమే నేను వండుతాను” అని అన్నారు।

Verse 21

अगस्त्य उवाच । अन्नं पचस्व दैत्येन्द्र किंचित्तृप्तिर्भविष्यति । एवमस्त्विति दैत्येन्द्रः पक्वमाह महामुने

అగస్త్యుడు అన్నాడు—“హే దైత్యేంద్రా, అన్నం వండు; కొంతైనా తృప్తి కలుగుతుంది.” దైత్యనాయకుడు “ఏవమస్తు” అని చెప్పి, మహామునితో “వండబడింది” అని అన్నాడు।

Verse 22

आस्यतामासनमिदं भुज्यतां स्वेच्छया मुने । इत्युक्तोऽघोरमंत्रं स जपन्कल्पांतकारकम् । धुर्यासनमथासाद्य निषसाद महामुनिः

“మునివర్యా, ఈ ఆసనంపై కూర్చో; నీ ఇష్టమొచ్చినట్లు భుజించు.” అని చెప్పబడగానే మహాముని కల్పాంత-నాశక అఘోరమంత్రాన్ని జపిస్తూ గౌరవాసనాన్ని చేరి కూర్చున్నాడు।

Verse 23

तं पर्यवेषद्दैत्येंद्र इल्वलः प्रहसन्निव । शतहस्तप्रमाणेन राशिमन्नस्य सोऽकरोत्

అప్పుడు దైత్యేంద్రుడు ఇల్వలుడు నవ్వుతున్నట్లుగా సేవచేసి, వంద చేతుల పరిమాణమున్న అన్నరాశిని (భోజనపు గుట్టను) తయారు చేశాడు।

Verse 24

ततो हष्टमनाऽगस्त्यः प्राग्रसत्कवलद्वयम् । रूपं कृत्वा महत्तद्वद्यद्वत्सागरशोषणे

తర్వాత హర్షభరితుడైన అగస్త్యుడు ముందుగా రెండు ముద్దలు మింగాడు; సముద్రాన్ని త్రాగినప్పుడు చేసినట్లే మహత్తర రూపాన్ని ధరించాడు।

Verse 25

समस्तमेव तद्भोज्यं वातापिं बुभुजे ततः । भुक्तवत्यसुरो ह्वानमकरोत्तस्य इल्वलः

ఆపై ఆయన ఆ భోజ్యమంతటినీ—వాతాపితో సహా—భుజించాడు. అసురుడు భక్షింపబడిన తరువాత ఇల్వలుడు అతనిని పిలిచాడు (బయటికి రమ్మని).

Verse 26

ततोऽसौ दत्तवानन्नमगस्त्यस्य महात्मनः । भस्मीचकार सर्वं स तदन्नं च सदानवम्

అప్పుడు మహాత్ముడైన అగస్త్యునికి ఇచ్చిన ఆ అన్నమును, అందులో ఉన్న దానవునితో సహా, అన్నిటినీ ఆయన భస్మం చేశాడు।

Verse 27

इल्वलं क्रोधमुष्ट्या तु भस्मीचक्रे महामुनिः । ततो हाहारवं कृत्वा सर्वे दैत्या ननंशिरे

అప్పుడు మహాముని క్రోధముష్టి ప్రహారంతో ఇల్వలుని భస్మం చేశాడు. వెంటనే ‘హా హా’ అని విలపిస్తూ దైత్యులందరూ పారిపోయారు.

Verse 28

ततोऽगस्त्यो महातेजा आहूय द्विजपुंगवान् । तत्स्थानं च ददौ तेभ्यो दैत्य्रानां द्रव्यपूरितम्

తర్వాత మహాతేజస్సుగల అగస్త్యుడు శ్రేష్ఠ ద్విజులను పిలిచి, దైత్యుల ధనంతో నిండిన ఆ స్థలాన్ని వారికి దానమిచ్చాడు.

Verse 29

क्षुधा हृता ततो देवि तत्रागस्त्यस्य दानवैः । तेन क्षुधा हरंनाम स्थानमासीद्विजन्मनाम्

తర్వాత, ఓ దేవీ, అక్కడ దానవులు అగస్త్యుని ఆకలిని తొలగించారు; అందువల్ల ఆ స్థలం ద్విజులలో ‘క్షుధాహర’—ఆకలి హరించేది—అని ప్రసిద్ధి చెందింది.

Verse 30

तस्य पश्चिमभागे तु नातिदूरे व्यवस्थितम् । गंगेश्वरमिति ख्यातं गंगया यत्प्रतिष्ठितम्

దాని పశ్చిమ భాగంలో, ఎక్కువ దూరం కాకుండా, గంగాదేవి ప్రతిష్ఠించిన ‘గంగేశ్వర’మని ప్రసిద్ధమైన ఆలయం ఉంది.

Verse 31

वातापिभक्षणेपूर्वमगस्त्येन महात्मना । दैत्यसंभक्षणोत्पन्नसर्वपातकशुद्धये । समाहूता महादेवि गंगापातकनाशिनी

మహాత్ముడైన అగస్త్యుడు వాతాపిని భక్షించడానికి ముందు, ఓ మహాదేవీ, దైత్యభక్షణం వల్ల కలిగే సమస్త పాతకాలను శుద్ధి చేయుటకు పాతకనాశిని గంగను ఆహ్వానించారు.

Verse 32

ततो देवि समा याता गंगा पातकनाशिनी । शुद्धिं चकार तस्यर्षेस्तत्र स्थाने स्थिताऽभवत्

అప్పుడు, ఓ దేవీ, పాపనాశిని గంగా అక్కడికి వచ్చింది; ఆమె ఆ ఋషిని శుద్ధి చేసి, అదే స్థలంలో స్థిరంగా నిలిచింది।

Verse 33

अगस्त्यस्याऽश्रमे रम्ये नृणां पापभयापहे । तत्र गंगेश्वरं दृष्ट्वा अभक्ष्योद्भवपातकात् । मुच्यते नात्र संदेहः स्नानदानजपादिना

అగస్త్యుని రమ్య ఆశ్రమంలో, అది మనుషుల పాపభయాన్ని తొలగిస్తుంది; అక్కడ గంగేశ్వరుని దర్శనంతో నిషిద్ధ ఆహారమునుండి పుట్టిన పాపం నుండి విముక్తి లభిస్తుంది—ఇందులో సందేహం లేదు; ముఖ్యంగా స్నానం, దానం, జపం మొదలైనవాటితో।

Verse 285

इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमेप्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये न्यंकुमतीमाहात्म्येऽगस्त्याश्रमगंगेश्वरमाहात्म्यवर्णनंनाम पञ्चाशीत्युत्तरद्विशततमोऽध्यायः

ఇట్లు శ్రీ స్కాంద మహాపురాణంలోని ఏకాశీతిసాహస్రీ సంహితలో, సప్తమ ప్రభాసఖండంలోని ప్రథమ ప్రభాసక్షేత్రమాహాత్మ్యంలో, న్యంకుమతీమాహాత్మ్యంలో ‘అగస్త్యాశ్రమ-గంగేశ్వర-మాహాత్మ్య-వర్ణనం’ అనే రెండువందల ఎనభై ఐదవ అధ్యాయం సమాప్తమైంది।