Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 9

Devanagari script

असमर्थं परित्राणे पोषणे वा शुचिस्मिते । सा त्वं च्यवनमुत्सृज्य वरयस्वैकमावयोः

Transliteration

asamarthaṃ paritrāṇe poṣaṇe vā śucismite | sā tvaṃ cyavanamutsṛjya varayasvaikamāvayoḥ

Translation

హే శుచిస్మితే! అతడు నిన్ను రక్షించడానికీ, పోషించడానికీ సమర్థుడు కాదు; కాబట్టి చ్యవనుని విడిచి, మా ఇద్దరిలో ఒకరిని భర్తగా వరించు.

Word by Word

• असमर्थम्: incapable
• असमर्थम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: असमर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचनम्; विशेषणम्

• परित्राणे: in protection
• परित्राणे: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: परित्राण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गः, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचनम्

• पोषणे: in nourishment/support
• पोषणे: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: पोषण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गः, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचनम्

• वा: or
• वा: Sambandha (Conjunction/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: वा (अव्यय)
• Form: विकल्पार्थक-अव्ययम् (disjunctive: or)

• शुचि-स्मिते: O pure-smiling one
• शुचि-स्मिते: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: शुचि (प्रातिपदिक) + स्मित (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गः, सम्बोधन (8th/सम्बोधन), एकवचनम्; बहुव्रीहिः (शुचि स्मितं यस्याः सा)

• सा: she/that (you)
• सा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गः, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचनम्; सर्वनाम

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचनम्; सर्वनाम

• च्यवनम्: Cyavana (the sage)
• च्यवनम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: च्यवन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचनम्

• उत्सृज्य: having left
• उत्सृज्य: Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: उत्-सृज् (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्ययम् (gerund/absolutive), पूर्वकालः (having abandoned)

• वरयस्व: choose (for yourself)
• वरयस्व: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वृ (धातु; वरयति)
• Form: लोट् (आज्ञार्थः/imperative), मध्यमपुरुषः (2nd person), एकवचनम्; आत्मनेपदम्

• एकम्: one
• एकम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: एक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचनम्; विशेषणम्

• आवयोः: of us two
• आवयोः: Shashthi-sambandha (Genitive relation/षष्ठी-सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (6th/सम्बन्ध) / सप्तमी (7th) द्विवचन-रूपम्; अत्र षष्ठी (genitive)

Speaker

The Aśvinīkumāras (divine physicians), addressing Sukanyā

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Sages/seekers (frame)

Visual Art Cues

Scene: The two Aśvinīkumāras, radiant and persuasive, argue that the aged Cyavana cannot protect or support Sukanyā and urge her to choose one of them; Sukanyā remains poised, listening without wavering.

Characters & Entities

• Aśvinīkumāras
• Sukanyā
• Cyavana

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

It frames a dharmic test: worldly allure and convenience challenge steadfast marital fidelity.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa Kṣetra, within the Prabhāsakṣetramāhātmya of the Skanda Purāṇa.

What ritualistic prescription is mentioned?

None in this verse; it is narrative dialogue setting up the ensuing transformation episode.