Adhyaya 281
ఈశ్వరుడు శుకన్య కథను వివరిస్తాడు. శుకన్య శర్యాతి కుమార్తె, మహర్షి చ్యవనుని భార్య. అరణ్యంలో దివ్య వైద్యులైన అశ్వినీకుమారులు ఆమెను చూసి ఆమె సౌందర్యాన్ని పొగిడుతూ, వృద్ధుడైన చ్యవనుని అశక్తతను చెప్పి భర్తను విడిచిపెట్టమని ప్రలోభపెడతారు. కానీ శుకన్య పతివ్రతాధర్మంలో స్థిరంగా ఉండి, దాంపత్యనిష్ఠను ప్రకటించి వారి మాటలను తిరస్కరిస్తుంది. అప్పుడు అశ్వినులు ఒక మార్గం చెబుతారు—మేము చ్యవనుని యౌవనవంతుడిగా, సుందరుడిగా చేస్తాం; ఆపై మీకు నచ్చినవారిని భర్తగా ఎంచుకో. శుకన్య ఈ ప్రతిపాదనను చ్యవనునికి తెలియజేస్తే ఆయన అంగీకరిస్తాడు. చ్యవనుడు మరియు అశ్వినులు సరస్సులో స్నానార్థం ప్రవేశించి, కొద్దిసేపటిలోనే ఒకేలా ప్రకాశించే యౌవనరూపాలతో బయటకు వస్తారు. శుకన్య వివేకంతో తన నిజమైన భర్త చ్యవనునినే గుర్తించి ఆయననే వరిస్తుంది. చ్యవనుడు సంతోషించి అశ్వినులకు వరం కోరుకోమంటాడు. వారు యజ్ఞంలో భాగం మరియు సోమపానాధికారం కోరుతారు; అది ఇంద్రుడు నిరాకరించాడని చెప్పబడుతుంది. చ్యవనుడు ఋషి-ప్రభావంతో వారికి యజ్ఞభాగం, సోమపానాధికారం కల్పిస్తానని వాగ్దానం చేస్తాడు. అశ్వినులు తృప్తితో వెళ్లిపోతారు; చ్యవన-శుకన్యల గృహస్థజీవితం పునరుద్ధరించబడుతుంది. ఈ అధ్యాయం పతివ్రతధర్మం, ధర్మసమ్మత వైద్యం, ఋషి అధికారంతో కర్మాధికార స్థాపనను బోధిస్తుంది.
Shlokas
Verse 1
ईश्वर उवाच । कस्यचित्त्वथ कालस्य त्रिदशावश्विनौ प्रिये । कृताभिषेकां विवृतां सुकन्यां तामपश्यताम्
ఈశ్వరుడు పలికెను—ప్రియే! ఒక సమయంలో దేవగణాల అశ్వినీకుమారులు స్నానం చేసి దేహప్రకాశంతో ఉన్న సుకన్యను చూశారు.
Verse 2
तां दृष्ट्वा दर्शनीयांगीं देवराजसुतामिव । ऊचतुः समभिद्रुत्य नासत्यावश्विनावथ
ఆమెను చూసి—చూడముచ్చటైన అవయవాలతో, దేవరాజు కుమార్తెవలె—నాసత్యులైన అశ్వినీకుమారులు పరుగెత్తి ఆమె దగ్గరకు వచ్చి పలికారు.
Verse 3
कस्य त्वमसि वामोरु किं वनेऽस्मिंश्चिकीर्षसि । इच्छावस्त्वां च विज्ञातुं तत्त्वमाख्याहि शोभने
హే వామోరు సుందరీ, నీవెవరిది? ఈ అడవిలో ఏమి చేయదలచుకున్నావు? మేము నిన్ను తెలుసుకోవాలని కోరుతున్నాము—హే శోభనే, సత్యాన్ని చెప్పు।
Verse 4
ततः सुकन्या संवीता तावुवाच सुरोत्तमौ । शर्यातितनयां वित्तं भार्यां च च्यवनस्य माम्
అప్పుడు సుకన్య సరిగా ఆవృతమై, ఆ దేవశ్రేష్ఠులకు ఇలా చెప్పింది—“నన్ను శర్యాతి కుమార్తెగా, చ్యవనుని భార్యగా తెలుసుకోండి।”
Verse 5
ततोऽश्विनौ प्रहस्यैनामब्रूतां पुनरेव तु । कथं त्वं च विदित्वा तु पित्रा दत्ताऽगता वने
అప్పుడు అశ్వినులు చిరునవ్వుతో ఆమెను మళ్లీ ఇలా అడిగారు—“తెలుసుకొని కూడా నిన్ను తండ్రి ఎలా ఇచ్చాడు? నీవు అడవిలోకి వచ్చి ఎలా నివసిస్తున్నావు?”
Verse 6
भ्राजसे गगनोद्देशे विद्युत्सौदामनी यथा । न देवेष्वपि तुल्यां हि तव पश्याव भामिनि
నీవు ఈ వనంలో ఆకాశంలోని మెరుపులా ప్రకాశిస్తున్నావు; హే భామినీ, దేవతలలో కూడా నీకు సమానమైనదాన్ని మేము చూడలేదు।
Verse 7
सर्वाभरणसंपन्ना परमांबरधारिणी । मामैवमनवद्यांगि त्यजैनमविवेकिनम्
నీవు సమస్త ఆభరణాలతో అలంకృతమై, శ్రేష్ఠ వస్త్రాలు ధరించావు; హే నిర్దోషాంగీ, నన్నే వరించు, ఈ అవివేకిని విడిచిపెట్టు।
Verse 8
कस्मादेवंविधा भूत्वा जराजर्जरितं भुवि । त्वमुपास्ये हि कल्याणि कामभावबहिष्कृतम्
హే కల్యాణీ! నీవు ఇంతటి గుణవతిగా ఉండి కూడా భూమిపై వృద్ధాప్యంతో జర్జరితుడై, కామభావం నుండి బహిష్కృతుడైన అతనిని ఎందుకు ఉపాసిస్తున్నావు?
Verse 9
असमर्थं परित्राणे पोषणे वा शुचिस्मिते । सा त्वं च्यवनमुत्सृज्य वरयस्वैकमावयोः
హే శుచిస్మితే! అతడు నిన్ను రక్షించడానికీ, పోషించడానికీ సమర్థుడు కాదు; కాబట్టి చ్యవనుని విడిచి, మా ఇద్దరిలో ఒకరిని భర్తగా వరించు.
Verse 10
पत्यर्थं देवगर्भाभे मा वृथा यौवनं कृथाः । एवमुक्ता सुकन्या सा सुरौ ताविदमब्रवीत्
హే దేవగర్భాభే! భర్త కోసం నీ యౌవనాన్ని వృథా చేయకు. ఇలా చెప్పబడిన సుకన్య ఆ ఇద్దరు దేవులకు ఈ మాటలు పలికింది.
Verse 11
रताऽहं च्यवने पत्यौ न चैवं परिशंकतम् । तावब्रूतां पुनश्चैतामावां देवभिषग्वरौ
ఆమె చెప్పింది—“నేను నా భర్త చ్యవనుని పట్ల భక్తిగా నిబద్ధురాలిని; వేరేలా అనుమానించకండి.” అప్పుడు మళ్లీ ఆ ఇద్దరు శ్రేష్ఠ దేవవైద్యులు ఆమెతో పలికారు.
Verse 12
युवानं रूपसंपन्नं करिष्यावः पतिं तव । ततस्तस्यावयोश्चैव पतिमेकतमं वृणु
“మేము నీ భర్తను యౌవనవంతుడిగా, రూపసంపన్నుడిగా చేస్తాము; ఆ తరువాత మా ఇద్దరిలో ఒకరిని భర్తగా ఎంచుకో.”
Verse 13
एतेन समयेनावां शमं नय सुमध्यमे । सा तयोर्वचनाद्देवि उपसंगम्य भार्गवम् । उवाच वाक्यं यत्ताभ्यामुक्तं भृगुसुतं प्रति
“ఈ సమయంలో, ఓ సుమధ్యమే, మనస్సును శాంతింపజేసుకో.” వారి మాటలతో దేవి భార్గవుడు (చ్యవనుడు) దగ్గరకు వెళ్లి, ఆ ఇద్దరు చెప్పినదే భృగుపుత్రునికి మళ్లీ చెప్పింది।
Verse 14
तद्वाक्यं च्यवनो भार्यामुवाचाद्रियतामिति । इत्युक्ता च्यवनेनाथ सुकन्या तावुवाच वै
ఆ మాట విని చ్యవనుడు తన భార్యతో, “ఇది స్వీకరించు” అని అన్నాడు. చ్యవనుడు చెప్పినట్లుగా సుకన్య ఆ ఇద్దరితో (అశ్వినులతో) మాట్లాడింది।
Verse 15
एवं देवौ भवद्भ्यां यत्प्रोक्तं तत्कियतां लघु । इत्युक्तौ भिषजौ तत्र तया चैव सुकन्यया । ऊचतू राजपुत्रीं तां पतिस्तव विशत्वपः
సుకన్య ఇలా చెప్పింది: “ఓ దేవద్వయమా, మీరు చెప్పినది త్వరగా జరిగిపోవాలి.” అప్పుడు ఆ ఇద్దరు వైద్యులు (అశ్వినులు) ఆ రాజకుమార్తెతో, “నీ భర్త నీటిలో ప్రవేశించుగాక” అని అన్నారు।
Verse 16
ततोऽपश्च्यवनः शीघ्रं रूपार्थी प्रविवेश ह । अश्विनावपि तद्देवि ततः प्राविशतां जलम्
అప్పుడు యౌవనరూపం కోరుతూ చ్యవనుడు త్వరగా నీటిలో ప్రవేశించాడు. ఆపై, ఓ దేవీ, ఆ ఇద్దరు అశ్వినులు కూడా నీటిలోకి దిగారు।
Verse 17
ततो मुहूर्त्तादुत्तीर्णाः सर्वे ते सरसस्ततः । दिव्यरूपधराः सर्वे युवानो मृष्टकुण्डलाः
కొద్దిసేపటికి వారు అందరూ ఆ సరస్సు నుండి బయటికి వచ్చారు. అందరూ దివ్యరూపధారులు—యువకులు, మెరిసే కుండలాలతో అలంకృతులు।
Verse 18
दिव्यवेषधराश्चैव मनसः प्रीतिवर्द्धनाः । तेऽब्रुवन्सहिताः सर्वे वृणीष्वान्यतमं शुभे
దివ్యవేషధారులై మనస్సుకు ఆనందం కలిగించువారైన వారు అందరూ కలిసి పలికిరి—“హే శుభే! నీకు నచ్చినవానిని ఎంచుకొనుము.”
Verse 19
अस्माकमीप्सितं भद्रे यतस्त्वं वरवर्णिनी । यत्र वाप्यभि कामासि तं वृणीष्व सुशोभने
హే భద్రే, వరవర్ణినీ! నీవు మమ్మల్ని ఎంచుకోవాలని మేము కోరుచున్నాము; కాబట్టి హే సుశోభనే, నీ మనసు ఎవరిపై నిలిచితే అతనినే ఎంచుకొనుము.
Verse 20
सा समीक्ष्य तु तान्सर्वांस्तुल्यरूपधरान्स्थितान् । निश्चित्य मनसा बुद्ध्या देवि वव्रे पतिं स्वकम्
సమానరూపధారులై నిలిచిన వారందరినీ ఆమె పరిశీలించి, మనస్సు మరియు వివేకంతో నిర్ణయించి, ఆ దేవి తన స్వపతినే వరించింది.
Verse 21
लब्ध्वा तु च्यवनो भार्यां वयोरूपमवस्थितः । हृष्टोऽब्रवीन्महातेजास्तौ नासत्याविदं वचः
భార్యను పొందిన చ్యవనుడు యౌవనరూపంలో స్థిరపడి ఆనందించాడు. అప్పుడు మహాతేజస్సుగల ఋషి ఆ ఇద్దరు నాసత్యులు (అశ్వినులు) పట్ల ఈ వాక్యమును పలికెను.
Verse 22
यदहं रूपसंपन्नो वयसा च समन्वितः । कृतो भवद्भ्यां वृद्धः सन्भार्यां च प्राप्तवान्निजाम् । तद्ब्रूतं वै विधास्यामि भवतोर्यदभीप्सितम्
మీ ఇద్దరి కృపవలన నేను రూపసంపన్నుడనై యౌవనంతో కూడినవాడనయ్యాను; ముందుగా వృద్ధుడై ఉన్నప్పటికీ నా స్వభార్యను పొందితిని. కాబట్టి మీకు ఏది అభీష్టమో చెప్పండి—దానిని నేను తప్పక నిర్వహించెదను.
Verse 23
अश्विनावूचतुः । आवां तु देवभिषजौ न च शक्रः करोति नौ । सोमपानार्हतां तस्मात्कुरु नौ सोमपायिनौ
అశ్వినులు పలికిరి—మేము దేవభిషజులము; అయినా శక్రుడు (ఇంద్రుడు) మాకు సోమపానాధికారము ఇవ్వడు. కావున మమ్మును సోమపానార్హులుగా చేసి, సోమపాయులుగా చేయుము।
Verse 24
च्यवन उवाच । अहं वां यज्ञभागार्हौ करिष्ये सोमपायिनौ
చ్యవనుడు పలికెను—నేను మీ ఇద్దరినీ యజ్ఞభాగార్హులుగా చేసి, (అట్లే) సోమపాయులుగా చేయుదును।
Verse 25
ईश्वर उवाच । ततस्तौ हृष्टमनसौ नासत्यौ दिवि जग्मतुः । च्यवनोऽपि सुकन्या च सुराविव विजह्रतुः
ఈశ్వరుడు పలికెను—అప్పుడు హృష్టమనస్సులైన నాసత్యులిద్దరూ స్వర్గానికి వెళ్లిరి. చ్యవనుడును సుకన్యతో కూడి, దివ్య దంపతులవలె ఆనందంగా విహరించెను।
Verse 281
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये च्यवनेश्वर माहात्म्यवर्णनंनामैकाशीत्युत्तरद्विशततमोऽध्यायः
ఇట్లు శ్రీ స్కంద మహాపురాణము, ఏకాశీతిసాహస్రీ సంహితలో, సప్తమ ప్రభాసఖండములోని ప్రథమ ప్రభాసక్షేత్రమాహాత్మ్యంలో ‘చ్యవనేశ్వరమాహాత్మ్యవర్ణనము’ అను రెండువందల ఎనభై ఒకటవ అధ్యాయము సమాప్తమైంది।