Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 78

Devanagari script

आमाच्छतगुणं पुण्यं भुञ्जतो ददतोऽपि वा । तीर्थोपवासं कुर्वीत तस्मात्तत्र वरानने

Transliteration

āmācchataguṇaṃ puṇyaṃ bhuñjato dadato'pi vā | tīrthopavāsaṃ kurvīta tasmāttatra varānane

Translation

అక్కడ భోజనం చేసినా, అక్కడ అన్నదానం చేసినా పుణ్యం శతగుణమవుతుంది. కనుక, ఓ సుందరముఖీ, ఆ స్థలంలోని తీర్థంలో ఉపవాసం ఆచరించాలి.

Word by Word

• आमात्: from raw (food)
• आमात्: Apadana (Ablative/अपादान)
• Type: Noun
• Root: आम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन; 'आमात्' = कच्चात्/अपरिपक्वात् (from raw/uncooked)

• शतगुणम्: hundredfold
• शतगुणम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: शत-गुण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; शतं गुणाः यस्य/शतगुणम् (hundredfold)

• पुण्यम्: merit
• पुण्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पुण्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; अत्र कर्म/फलरूपेण

• भुञ्जतः: of one who eats
• भुञ्जतः: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Verb
• Root: √भुज् (धातु) + शतृ (वर्तमानकृदन्त)
• Form: शतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकृदन्त; षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन; पुंलिङ्ग/नपुंसकसामान्य; 'भुञ्जतः' = of one who eats

• ददतः: of one who gives
• ददतः: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Verb
• Root: √दा (धातु) + शतृ (वर्तमानकृदन्त)
• Form: शतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकृदन्त; षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन; 'ददतः' = of one who gives

• अपि: also, even
• अपि: Sambandha (Discourse/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: समुच्चय/अपवाद-निपात (also/even)

• वा: or
• वा: Sambandha (Discourse/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: वा (अव्यय)
• Form: विकल्पार्थक-अव्यय (disjunctive particle: or)

• तीर्थोपवासम्: fasting at a sacred place
• तीर्थोपवासम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तीर्थ-उपवास (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; तीर्थे उपवासः

• कुर्वीत: should do
• कुर्वीत: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √कृ (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; आत्मनेपद

• तस्मात्: therefore
• तस्मात्: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Indeclinable
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पञ्चमी-एकवचनरूपेण अव्ययीभूतम् (ablatival adverb): 'therefore/from that reason'

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्यय (locative adverb: there)

• वरानने: O fair-faced one
• वरानने: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: वर-आनना (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (8th/Vocative), एकवचन; वरं आननं यस्याः/वरम् आननम् (beautiful-faced)

Speaker

Īśvara (Śiva)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Devī/Umā (explicitly addressed: varānane)

Visual Art Cues

Scene: A luminous Prabhāsa tīrtha scene: pilgrims fasting with folded hands while a separate group performs anna-dāna to brāhmaṇas; a subtle aura around the kṣetra signifies ‘hundredfold’ merit.

Characters & Entities

• Devī
• Prabhāsa-kṣetra
• Tīrtha

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

At a powerful tīrtha, disciplined restraint (fasting) and selfless giving multiply merit greatly.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa-kṣetra and its tīrtha-observances (tīrthopavāsa).

What ritualistic prescription is mentioned?

Observe upavāsa (fasting) while staying/performing rites at the tīrtha.