Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 34

Devanagari script

ऋषय ऊचुः । साधु पृष्टं त्वया वत्स तत्त्वमेकमनाः शृणु । संगृह्य कीर्तयिष्यामस्त्वयाऽख्येयं न कस्यचित्

Transliteration

ṛṣaya ūcuḥ | sādhu pṛṣṭaṃ tvayā vatsa tattvamekamanāḥ śṛṇu | saṃgṛhya kīrtayiṣyāmastvayā'khyeyaṃ na kasyacit

Translation

ఋషులు అన్నారు—వత్సా, నీవు మంచి ప్రశ్న అడిగావు. ఏకాగ్ర మనస్సుతో ఒక్క పరమ తత్త్వాన్ని విను. మేము సంక్షేపంగా చెబుతాము; ఇది అందరికీ చెప్పదగినది కాదు.

Word by Word

• ऋषयः: the sages
• ऋषयः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ऋषि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन

• ऊचुः: said
• ऊचुः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन

• साधु: well; good
• साधु: Sambandha (Modifier/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: साधु (प्रातिपदिक/अव्ययप्रयोग)
• Form: अव्यय; प्रशंसार्थक-निपात (approving particle/adverb)

• पृष्टम्: asked
• पृष्टम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Verb
• Root: प्रच्छ् (धातु) + त (कृत् प्रत्यय)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• त्वया: by you
• त्वया: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन

• वत्स: dear child
• वत्स: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: वत्स (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन

• तत्त्वम्: the truth/principle
• तत्त्वम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तत्त्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन

• एकमनाः: single-minded
• एकमनाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: एक + मनस् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; विशेषण (qualifying the listener)

• शृणु: listen
• शृणु: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: श्रु (धातु)
• Form: लोट् (Imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन

• संगृह्य: having collected/compiled
• संगृह्य: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Verb
• Root: सम् + ग्रह् (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभाव

• कीर्तयिष्यामः: we shall proclaim
• कीर्तयिष्यामः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कीर्तय् (धातु; causative of कीर्त्/कीर्ति)
• Form: लृट् (Simple Future), उत्तमपुरुष, बहुवचन

• त्वया: by you
• त्वया: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन

• अख्येयम्: to be told/declared
• अख्येयम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: अ + ख्येय (प्रातिपदिक; √ख्या + यत्)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण (of what is to be told)

• न: not
• न: Sambandha (Modifier/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-निपात (negation particle)

• कस्यचित्: of anyone
• कस्यचित्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: क (प्रातिपदिक) + चित् (अव्यय)
• Form: सर्वनाम, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन; अनिश्चितार्थ (indefinite)

Speaker

Ṛṣis (sages)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: the repentant petitioner (vat्सा)

Visual Art Cues

Scene: The sages lean slightly forward, signaling a confidential transmission; the disciple sits attentive, eyes lowered, mind gathered; the atmosphere becomes hushed and solemn.

Characters & Entities

• Ṛṣis (sages)
• Prabhāsa-kṣetra

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Right instruction is given to sincere seekers; concentrated listening is required for transformative teaching.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa-kṣetra, where sages confer potent spiritual instruction.

What ritualistic prescription is mentioned?

An impending upadeśa (instruction), implying mantra-japa to be given next.