Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 6

Devanagari script

मेने सिद्धिं परां प्राप्तो हर्षान्नृत्यमथाकरोत् । तस्मिन्संनृत्यमाने च जगत्स्थावरजंगमम्

Transliteration

mene siddhiṃ parāṃ prāpto harṣānnṛtyamathākarot | tasminsaṃnṛtyamāne ca jagatsthāvarajaṃgamam

Translation

తాను పరమసిద్ధిని పొందానని అతడు భావించాడు; ఆనందోత్కర్షంతో నాట్యం ప్రారంభించాడు. అతడు నర్తించగానే స్థావరజంగమమయమైన సమస్త జగత్తు కంపించింది.

Word by Word

• मेने: he thought/considered
• मेने: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: मन् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद

• सिद्धिम्: success, attainment
• सिद्धिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सिद्धि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन

• पराम्: supreme
• पराम्: Visheshana (Adjectival/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: परा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; विशेषण (सिद्धिम्)

• प्राप्तः: having obtained
• प्राप्तः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: प्र-आप् (धातु) → प्राप्त (कृदन्त-प्रातिपदिक, क्त)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त; ‘having obtained/obtained’

• हर्षात्: from joy
• हर्षात्: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Noun
• Root: हर्ष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन; हेत्वर्थे (cause)

• नृत्यम्: dance
• नृत्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: नृत्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन

• अथ: then
• अथ: Discourse connector (अनुक्रम)
• Type: Indeclinable
• Root: अथ (अव्यय)
• Form: अव्यय; अनुक्रमार्थक

• अकरोत्: he did, performed
• अकरोत्: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लङ् (Imperfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद

• तस्मिन्: in/when that (was happening)
• तस्मिन्: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन

• सं-नृत्यमाने: while (he) was dancing
• सं-नृत्यमाने: Adhikarana (Locative absolute/सप्तमी-सम्बन्ध)
• Type: Verb
• Root: सम्-नृत् (धातु) → नृत्यमान (कृदन्त-प्रातिपदिक, शतृ/लट्-कर्तरि)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; वर्तमानकाले कर्तरि शतृ-प्रत्यय (present participle)

• च: and
• च: Connector (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयार्थक (conjunction)

• जगत्-स्थावर-जङ्गमम्: the world of immovables and movables
• जगत्-स्थावर-जङ्गमम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: जगत् (प्रातिपदिक) + स्थावर (प्रातिपदिक) + जङ्गम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; समासः—द्वन्द्वः (स्थावरं च जङ्गमं च) ततः जगत् इति उपपद/विशेषणपूर्वपद

Speaker

Śiva (deduced: continuing narration to Devī)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Śaunaka and other ṛṣis at Naimiṣāraṇya (typical frame)

Visual Art Cues

Scene: A siddha-like sage, intoxicated by perceived supreme attainment, begins a powerful dance; the vibration spreads outward, subtly animating all beings—trees, animals, humans—hinting at impending cosmic imbalance.

Characters & Entities

• Maṅkaṇaka (implied)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Mistaking a sign for final perfection can produce ego; uncontrolled spiritual power can disturb harmony.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The story functions within the Prabhāsa-kṣetra māhātmya framework, grounding cosmic events in sacred geography.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; the verse warns implicitly against ungoverned display of power rather than teaching a rite.