Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 42

सरस्वतीवाससमा कुतो रतिः सरस्वतीवाससमाः कुतो गुणाः । सरस्वतीं प्राप्य गता दिवं नराः पुनः स्मरिष्यंति नदीं सरस्वतीम्

sarasvatīvāsasamā kuto ratiḥ sarasvatīvāsasamāḥ kuto guṇāḥ | sarasvatīṃ prāpya gatā divaṃ narāḥ punaḥ smariṣyaṃti nadīṃ sarasvatīm

సరస్వతీ తీరవాసానికి సమానమైన ఆనందం ఎక్కడ? సరస్వతీ ధామవాసానికి సమానమైన గుణాలు ఎక్కడ? సరస్వతీని పొందిన నరులు స్వర్గానికి వెళ్తారు, అయినా మళ్లీ మళ్లీ సరస్వతీ నదినే స్మరిస్తారు.

sarasvatī-vāsa-samāequal to dwelling at Sarasvatī
sarasvatī-vāsa-samā:
Karta-predicative (Predicate adjective/कर्तृसम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootsarasvatī + vāsa + sama (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—सरस्वती-वासेन समा (तृतीया/तत्पुरुष; 'equal to residence at Sarasvatī'); विशेषण (ratiḥ)
kutaḥhow/whence
kutaḥ:
Sambandha (Interrogative/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootkutaḥ (अव्यय/प्रश्न)
Formप्रश्न-अव्यय (interrogative adverb: whence/how)
ratiḥdelight/pleasure
ratiḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootrati (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
sarasvatī-vāsa-samāḥequal to dwelling at Sarasvatī
sarasvatī-vāsa-samāḥ:
Karta-predicative (Predicate adjective/कर्तृसम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootsarasvatī + vāsa + sama (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; समासः—सरस्वती-वासेन समाः (तृतीया/तत्पुरुष); विशेषण (guṇāḥ)
kutaḥhow/whence
kutaḥ:
Sambandha (Interrogative/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootkutaḥ (अव्यय/प्रश्न)
Formप्रश्न-अव्यय (interrogative adverb)
guṇāḥvirtues/merits
guṇāḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootguṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
sarasvatīmSarasvatī
sarasvatīm:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootsarasvatī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
prāpyahaving reached
prāpya:
Kriyāviśeṣaṇa (Prior action/क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Root√prāp (प्राप् धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभाव
gatāḥhaving gone
gatāḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeVerb
Root√gam (गम् धातु)
Formकृत-प्रत्यय (क्त/PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; कर्तरि-भाव (as adjectival: 'gone')
divamto heaven
divam:
Karma (Goal/कर्म)
TypeNoun
Rootdiv (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (दिव्/द्यौः-शब्द; here 'divam')
narāḥmen/people
narāḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootnara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
punaḥagain
punaḥ:
Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootpunaḥ (अव्यय)
Formपुनरावृत्ति-अव्यय (adverb: again)
smariṣyantiwill remember
smariṣyanti:
Kriyā (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√smṛ (स्मृ धातु)
Formलृट्-लकार (Simple Future), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन
nadīmthe river
nadīm:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootnadī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
sarasvatīmSarasvatī
sarasvatīm:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootsarasvatī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; nadīm इति विशेषण-सम्बन्ध (apposition)

Narrative voice (contextual; immediately followed by ‘Īśvara uvāca’ in next verse)

Tirtha: Sarasvatī (Prācī Sarasvatī in Prabhāsa)

Type: sangam

Scene: Personified Sarasvatī-river as a luminous goddess-river flowing through Prabhāsa landscape; pilgrims dwelling on her banks in hermitages; a celestial ascent scene where souls reach heaven yet look back in longing toward the river.

S
Sarasvatī (river)

FAQs

Association with a sacred tīrtha—here Sarasvatī—cultivates virtue and grants heavenly merit, yet the devotee’s heart remains drawn to the holy river.

Sarasvatī, especially the Prācī Sarasvatī connected with Prabhāsa Kṣetra.

No explicit rite is stated; the emphasis is on attaining/residing with Sarasvatī as a source of puṇya.