Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 42

Devanagari script

चंडोवाच । उग्रात्प्रतिग्रहाद्यस्माद्बिभ्यत्येते महेश्वराः । बलीयांसो दुर्बलवत्तथा चैव बिभेम्यहम्

Transliteration

caṃḍovāca | ugrātpratigrahādyasmādbibhyatyete maheśvarāḥ | balīyāṃso durbalavattathā caiva bibhemyaham

Translation

చండుడు అన్నాడు—ఉగ్రమైన (అనుచిత) ప్రతిగ్రహం వల్ల మహేశ్వరుని మహాభక్తులైన వీరుకూడా భయపడుతున్నారు; బలవంతులైనా బలహీనులవలె కంపిస్తున్నారు, అందుకే నేనూ భయపడుతున్నాను।

Word by Word

• चण्डः: Caṇḍa
• चण्डः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: चण्ड (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचनम्

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √वच् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect/परोक्षभूत), प्रथमपुरुषः (3rd), एकवचनम्; परस्मैपदम्

• उग्रात्: from the fierce
• उग्रात्: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Adjective
• Root: उग्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, पञ्चमी (5th/पञ्चमी), एकवचनम्; विशेषणम् (to प्रतिग्रहात्)

• प्रतिग्रहात्: from accepting gifts
• प्रतिग्रहात्: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: प्रतिग्रह (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, पञ्चमी (5th/पञ्चमी), एकवचनम्

• यस्मात्: because of which
• यस्मात्: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, पञ्चमी (5th/पञ्चमी), एकवचनम्; हेत्वर्थे (ablative of cause)

• बिभ्यति: fear
• बिभ्यति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √भी (धातु)
• Form: लट् (Present/वर्तमान), प्रथमपुरुषः (3rd), बहुवचनम्; आत्मनेपदम्

• एते: these
• एते: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचनम्

• महेश्वराः: great lords
• महेश्वराः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: महेश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचनम्

• बलीयांसः: stronger (ones)
• बलीयांसः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: बल (प्रातिपदिक) → बलिन्; तद्धित/तारतम्य ‘बलीयस्’ (comparative stem)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचनम्; तुलनात्मक-विशेषणम् (comparative)

• दुर्बलवत्: like the weak
• दुर्बलवत्: Avyaya (Comparative marker)
• Type: Indeclinable
• Root: दुर्बल (प्रातिपदिक) + वत् (तद्धित)
• Form: अव्ययम्; उपमावाचक-वत् (like/as)

• तथा: so/likewise
• तथा: Avyaya (Adverb)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; तुल्यतावाचक

• च: and
• च: Avyaya (Conjunction)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)

• एव: indeed
• एव: Avyaya (Particle)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: निपातः (emphasis)

• बिभेमि: I fear
• बिभेमि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √भी (धातु)
• Form: लट् (Present/वर्तमान), उत्तमपुरुषः (1st), एकवचनम्; आत्मनेपदम्

• अहम्: I
• अहम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचनम्

Speaker

Caṇḍa

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Paśumukha and/or the assembled sages (contextual)

Visual Art Cues

Scene: A powerful figure named Caṇḍa speaks with visible apprehension; behind him, austere Śaiva devotees recoil from heaps of gifts, suggesting the moral weight of ‘ugra-pratigraha’.

Characters & Entities

• Maheśvara

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Even the strong should fear adharmic gain—improper acceptance of gifts can lead to moral downfall and inner anxiety.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The setting is the Prabhāsa-kṣetra māhātmya section, framing ethical conduct for those moving within Prabhāsa’s sacred landscape.

What ritualistic prescription is mentioned?

No ritual is prescribed directly; the verse warns about pratigraha—accepting gifts in a manner contrary to dharma.