Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 3

Devanagari script

गोशृंग उवाच । साधुसाधु महाप्राज्ञ सर्वसत्त्वोपकारकम् । यन्न कस्यचिदाख्यातं तदद्य कथयामि ते

Transliteration

gośṛṃga uvāca | sādhusādhu mahāprājña sarvasattvopakārakam | yanna kasyacidākhyātaṃ tadadya kathayāmi te

Translation

గోశృంగుడు పలికెను— సాధు సాధు, మహాప్రాజ్ఞా! ఇది సమస్త ప్రాణులకు ఉపకారకము. ఎవరికీ చెప్పని విషయమును నేడు నేను నీకు తెలియజేస్తాను.

Word by Word

• गोशृंगः: Gośṛṅga (sage)
• गोशृंगः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: गोशृंग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार, प्रथम-पुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• साधु: well done!
• साधु: Sambodhana/Prashamsa (Exclamation/प्रशंसा)
• Type: Indeclinable
• Root: साधु (अव्यय/शब्द)
• Form: प्रशंसावाचक-अव्यय (interjection/particle of approval)

• साधु: well done!
• साधु: Sambodhana/Prashamsa (Exclamation/प्रशंसा)
• Type: Indeclinable
• Root: साधु (अव्यय)
• Form: प्रशंसावाचक-अव्यय (repetition for emphasis)

• महाप्राज्ञ: O very wise one
• महाप्राज्ञ: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: महा (प्रातिपदिक) + प्राज्ञ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय—‘महान् प्राज्ञः’

• सर्वसत्त्वोपकारकम्: beneficial to all beings
• सर्वसत्त्वोपकारकम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक) + सत्त्व (प्रातिपदिक) + उपकारक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासार्थः—‘सर्वेषां सत्त्वानां उपकारकं’ (beneficial to all beings)

• यत्: which
• यत्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्धक (relative pronoun)

• न: not
• न: Nishedha (Negation/निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-अव्यय (negation particle)

• कस्यचित्: of anyone
• कस्यचित्: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: क (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसक, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; अनिश्चितार्थक (indefinite)

• आख्यातम्: told/declared
• आख्यातम्: Karman-viśeṣaṇa (Qualifier of object/कर्मविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: आ-ख्या (धातु) + क्त (कृदन्त-प्रत्यय)
• Form: कृदन्त (क्त-प्रत्यय; past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘कथितम्/प्रोक्तम्’

• तत्: that
• तत्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम

• अद्य: today/now
• अद्य: Kāla-adhikaraṇa (Time/कालाधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: अद्य (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्यय (temporal adverb)

• कथयामि: I tell
• कथयामि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कथय् (धातु; णिच् from कथ्)
• Form: लट्-लकार (Present), उत्तम-पुरुष (1st person), एकवचन, परस्मैपद

• ते: to you
• ते: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: द्वितीया/चतुर्थी-विभक्ति (Accusative/Dative), एकवचन; सन्दर्भे—चतुर्थी (to you)

Speaker

Gośṛṅga (sage)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A sage (Gośṛṅga) praises a wise interlocutor and prepares to reveal a guarded sacred teaching within the aura of Prabhāsa-kṣetra.

Characters & Entities

• Gośṛṅga
• Somavāra-vrata (implied)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sacred practices are taught with discernment; when sought sincerely, beneficial dharma is revealed for the welfare of all.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The instruction belongs to Prabhāsa-kṣetra māhātmya, where Someshvara worship is the devotional center.

What ritualistic prescription is mentioned?

This verse introduces the forthcoming detailed teaching of the Somavāra-vrata; the procedural rules follow after this point.