Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 170

Devanagari script

तस्माद्गर्वो नैव कार्यो गर्वस्यैतत्फलं स्मृतम् । शृणुष्वानुग्रहं बाले श्रुत्वा चैवावधारय

Transliteration

tasmādgarvo naiva kāryo garvasyaitatphalaṃ smṛtam | śṛṇuṣvānugrahaṃ bāle śrutvā caivāvadhāraya

Translation

“కాబట్టి గర్వం ఎప్పుడూ చేయకూడదు—ఇదే గర్వానికి ఫలమని స్మృతిలో చెప్పబడింది. ఇప్పుడు, బాలికా, నేను ప్రసాదించే అనుగ్రహాన్ని విను; విని మనసులో దృఢంగా నిలుపు।”

Word by Word

• तस्मात्: therefore; from that
• तस्मात्: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, नपुंसकलिङ्गे/पुंलिङ्गे, पञ्चमी-विभक्ति (5th/Ablative), एकवचन; हेतौ/अपादाने (from that/therefore)

• गर्वः: pride
• गर्वः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: गर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन

• न: not
• न: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (निषेध-अव्यय)
• Form: निषेधार्थक-अव्यय (negative particle)

• एव: indeed; at all
• एव: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अवधारण-अव्यय)
• Form: अवधारणार्थक-अव्यय (emphatic particle)

• कार्यः: to be done; to be practiced
• कार्यः: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: कृ (धातु) + यत् (कृत्-प्रत्यय) → कार्य (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: यत्-कृत्य (gerundive/obligatory), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विधेय-विशेषण (to be done)

• गर्वस्य: of pride
• गर्वस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: गर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), एकवचन

• एतत्: this
• एतत्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम-विशेषण, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; अत्र प्रथमा (this)

• फलम्: result; fruit
• फलम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: फल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• स्मृतम्: is said/remembered
• स्मृतम्: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: स्मृ (धातु) + क्त (कृत्) → स्मृत (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मणि प्रयोगे ‘is said/remembered’

• शृणुष्व: listen
• शृणुष्व: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: श्रु (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative), मध्यम-पुरुष (2nd person), एकवचन; परस्मैपद

• अनुग्रहम्: favor; grace
• अनुग्रहम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अनुग्रह (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन

• बाले: O girl
• बाले: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: बाल (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन

• श्रुत्वा: having heard
• श्रुत्वा: Kriya (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: श्रु (धातु) + त्वा (क्त्वा-प्रत्यय)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (absolutive/gerund): ‘having heard’

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (समुच्चय-अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)

• एव: indeed
• एव: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अवधारण-अव्यय)
• Form: अवधारणार्थक-अव्यय (emphatic particle)

• अवधारय: consider; keep in mind
• अवधारय: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अव + धृ (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative), मध्यम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद

Speaker

Śikhaṇḍī

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Gandharva-duhitā

Visual Art Cues

Scene: The gaṇa-leader gently admonishes: ‘Do not cultivate pride,’ then shifts tone to promise a specific boon; the listener’s posture changes from fear to attentive hope.

Characters & Entities

• Śikhaṇḍī

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Renounce pride and receive instruction with receptivity; grace follows humility and attentive hearing.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The instruction is embedded in Prabhāsakṣetra-māhātmya, where moral purification aligns with the sanctity of Prabhāsa.

What ritualistic prescription is mentioned?

No formal rite is mentioned; the ‘prescription’ here is ethical—avoid pride and listen attentively to dharmic counsel.