Adhyaya 225

Verse 1

ईश्वर उवाच । ततोगच्छेन्महादेवि देवं चाऽनरकेश्वरम् । तस्मादुत्तरदिग्भागे सर्वपातकनाशनम् । तन्माहात्म्यं प्रवक्ष्यामि शृणु ह्येकमनाः प्रिये

ఈశ్వరుడు పలికెను—హే మహాదేవీ, ఆపై అనరకేశ్వర దేవుని దర్శించుటకు వెళ్లవలెను. ఆ స్థలానికి ఉత్తరదిశలో సమస్త పాతకాలను నశింపజేయు ఒక స్థానం ఉంది. దాని మహాత్మ్యమును నేను చెప్పుదును; ప్రియే, ఏకమనస్సుతో వినుము.

Verse 2

मथुरानाम विख्याता नगरी धरणीतले । तत्र विप्रोऽभवत्पूर्वं देवशर्मेति विश्रुतः । अगस्त्यगोत्रो विद्वान्वै स तु दारिद्र्यपीडितः

భూమిమీద మథురా అనే ప్రసిద్ధ నగరం ఉండేది. అక్కడ పూర్వం దేవశర్ముడు అని ప్రసిద్ధుడైన ఒక బ్రాహ్మణుడు నివసించేవాడు—అగస్త్యగోత్రజుడు, విద్యావంతుడు, కాని దారిద్ర్యపీడితుడు.

Verse 3

अथापरोऽभवत्तत्र तादृग्रूपवयोऽन्वितः । तन्नाम गोत्रो देवेशि ब्राह्मणो वेदपारगः

తర్వాత అక్కడ మరొక బ్రాహ్మణుడు ఉన్నాడు; రూపం, వయస్సు కూడా అలాగే. ఓ దేవేశీ! అతని పేరు, గోత్రం కూడా అదే; అతడు వేదపారంగతుడు.

Verse 4

अथ प्राह यमो दूतं रौद्रमूर्धशिरोरुहम् । गच्छ भो मथुरां शीघ्रं देवशर्माणमानय

అప్పుడు యముడు తన దూతతో అన్నాడు—భయంకరమైన శిరస్సు, కేశములు కలవాడా—“ఓ భద్రా! వెంటనే మథురకు వెళ్లి దేవశర్ముణ్ని తీసుకురా.”

Verse 5

अथागत्य ततो दूतो गृहीत्वा तत्र वै गतः । तं दृष्ट्वाथ यमो नत्वा प्राह दूतं क्रुधान्वितः

అప్పుడు దూత అక్కడికి వెళ్లి అతనిని పట్టుకొని తిరిగి వచ్చాడు. అతనిని చూసి యముడు నమస్కరించి, ఆపై కోపంతో దూతతో అన్నాడు.

Verse 6

नायमानेतुमादिष्टो देवशर्मां मया तव । अन्योस्ति देवशर्मा यस्त मानय गतायुषम् । एनं विप्रं च दीर्घायुं नय तत्राविलंबितम्

“ఇతడు నేను నీకు తీసుకురమ్మని ఆజ్ఞాపించిన దేవశర్ముడు కాదు. మరొక దేవశర్ముడు ఉన్నాడు; అతని ఆయువు ముగిసింది—అతనిని తీసుకురా. కానీ ఈ దీర్ఘాయుష్మంతుడైన బ్రాహ్మణుణ్ని ఆలస్యం లేకుండా అక్కడికే తిరిగి తీసుకుపో.”

Verse 7

ईश्वर उवाच । अथाब्रवीद्ब्राह्मणो वै नाहं यास्ये गृहं विभो । दारिद्र्येणातिनिर्विण्णो यावज्जीवं सुरेश्वर । इहैव क्षपयिष्यामि शेषमायुस्तवांतिके

ఈశ్వరుడు పలికెను—అప్పుడు బ్రాహ్మణుడు అన్నాడు—హే విభో, నేను ఇంటికి వెళ్లను. హే సురేశ్వరా, జీవితమంతా దారిద్ర్యంతో అలసిపోయి, మిగిలిన ఆయుష్షును ఇక్కడే నీ సన్నిధిలో గడుపుతాను।

Verse 8

यम उवाच । अकाले नात्र चायाति कश्चिद्ब्राह्मणसत्तम । मुहूर्तमपि नो जीवेत्पूर्णकालेन वै भुवि

యముడు పలికెను—హే బ్రాహ్మణసత్తమా, అకాలంలో ఇక్కడికి ఎవరూ రారు. భూమిపై నియతమైన పూర్తి కాలం తీరిన తరువాత ఏ జీవి ఒక్క ముహూర్తమైనా ఎక్కువగా జీవించదు।

Verse 9

अत एव हि मे नाम धर्मराजेति विश्रुतम्

అందుకే నా నామం ‘ధర్మరాజు’ అని ప్రసిద్ధి పొందింది।

Verse 10

न मे सुहृन्न मे द्वेष्यः कश्चिदस्ति धरातले । विद्धः शरशतेनापि नाऽकाले म्रियते यतः

భూమిపై నాకు స్నేహితుడూ లేడు, శత్రువూ లేడు. ఎందుకంటే ఎవడు వంద బాణాలతో గుచ్చబడినప్పటికీ, నియతకాలానికి ముందుగా మరణించడు।

Verse 11

कुशाग्रेणापि विद्धः सन्काले पूर्णे न जीवति । तस्माद्गच्छ द्विजश्रेष्ठ यावद्गात्रं न दह्यते

కుశాగ్రంతో స్వల్పంగా గుచ్చబడినవాడైనా, నియతకాలం పూర్తయితే జీవించడు. కాబట్టి, హే ద్విజశ్రేష్ఠా, నీ దేహం దహించబడకముందే వెళ్లిపో।

Verse 12

अथाब्रवीद्ब्राह्मणोऽसौ यदि प्रेषयसे प्रभो । प्रश्नमेकं मया पृष्टो यथावद्वक्तुमर्हसि

అప్పుడు ఆ బ్రాహ్మణుడు అన్నాడు— “ప్రభూ, మీరు నన్ను పంపివేస్తే, నేను అడిగిన ఒక ప్రశ్నకు యథావిధిగా సమాధానం చెప్పవలెను।”

Verse 13

न वृथा जायते देव साधूनां दर्शनं क्वचित् । युष्माकं च विशेषेण तस्मादेतद्ब्रवीम्यहम्

“హే దేవా, సాధువుల దర్శనం ఎప్పుడూ వ్యర్థం కాదు; ముఖ్యంగా మీ విషయంలో. అందుకే నేను ఈ మాట మీతో చెబుతున్నాను.”

Verse 14

एते ये नरका रौद्रा दृश्यन्ते च सुदारुणाः । कर्मणा केन कं गच्छेन्मानवो नरकं यम

“హే యమధర్మరాజా, ఇవి కనిపిస్తున్న భయంకరమైన, అత్యంత దారుణమైన నరకాలు—ఏ కర్మ వల్ల మనిషి ఏ నరకానికి వెళ్తాడు? చెప్పండి.”

Verse 15

कति संख्याः स्युरेते च नरकाः किंप्रमाणतः । एतत्सर्वं सुरश्रेष्ठ यथावद्वक्तुमर्हसि

“ఈ నరకాలు ఎన్ని? వాటి ప్రమాణం లేదా విస్తారం ఎంత? హే దేవశ్రేష్ఠా, ఇవన్నీ యథావిధిగా వివరించండి.”

Verse 16

यम उवाच । शृणु देव प्रवक्ष्यामि यावन्तो नरकाः स्थिताः । कर्मणा येन गच्छेत मानवो द्विजसत्तम । एकविंशत्समाख्याता नरका मम मन्दिरे

యముడు అన్నాడు— “హే మహానుభావా, విను; ఎన్ని నరకాలు ఉన్నాయో, ఏ కర్మ వల్ల మనిషి వాటికి వెళ్తాడో, హే ద్విజశ్రేష్ఠా, నేను చెప్పుదును. నా ధామంలో నరకాలు ఇరవై ఒకటి అని ప్రకటించబడ్డాయి.”

Verse 17

यानेतान्प्रेक्षसे विप्र यंत्र मध्ये व्यवस्थितान् । पीड्यमानान्किंकरैर्मे कृतघ्नान्पा पसंयुतान्

హే విప్రా! నీవు యాతనాయంత్రాల మధ్య నిలిపి ఉన్నవారిని చూస్తున్నావో, వారు నా కింకరులచే పీడింపబడుతున్నారు; వారు కృతఘ్నులు, పాపబంధనంతో యుక్తులు.

Verse 18

लोहास्यवायसा येषां नेत्रोद्धारं प्रकुर्वते । एतैर्निरीक्षितान्येव कलत्राणि दुरात्मभिः

పరస్త్రీలపై పాపదృష్టి వేసిన దురాత్ముల కళ్లను ఇనుప ముక్కు గల కాకులు చీల్చి తీస్తాయి.

Verse 19

परेषां द्विजशार्दूल सरागैः पापि भिः सदा । कुम्भीपाकगतानेतानथ पश्यसि पापिनः

హే ద్విజశార్దూలా! రాగముతో పాపకర్మలలో నిత్యం ఆసక్తులైన ఈ పాపులు కుంభీపాక నరకంలో పడివున్నవారిగా నీవు ఇప్పుడు చూస్తున్నావు.

Verse 20

कूटसाक्ष्यरता ह्येते कटुवाङ्निरतास्तथा । एते लोहमयास्तम्भान्संतप्तान्पावकप्र भान्

కూటసాక్ష్యంలో రమించి కఠినవాక్యాలలో నిలిచిన వీరు, అగ్నివలె దహించే తప్త ఇనుపస్తంభాలను ఆలింగనం చేస్తారు.

Verse 21

आलिंगंति दुरात्मानः परदाररतास्तु ये । एते वैतरणीमध्ये पूयशोणितसंकुले

పరదారాసక్తులైన దురాత్ములు యాతనగా ఆలింగనం చేయవలసి వస్తుంది; వారు పుయ్యము మరియు రక్తముతో నిండిన వైతరణీ మధ్య నివసిస్తారు.

Verse 22

ये तिष्ठंति द्विजश्रेष्ठ सर्वे विश्वासघातकाः । असिपत्रवने घोरे भिद्यन्ते ये तु खण्डशः । ते नष्टाः स्वामिनं त्यक्त्वा संग्रामे समुपस्थिते

హే ద్విజశ్రేష్ఠా! విశ్వాసఘాతకులైన వారందరూ భయంకరమైన అసిపత్రవనంలో ఖండఖండాలుగా చీల్చబడతారు. అలాగే యుద్ధం ప్రారంభమైనప్పుడు స్వామి/నాయకుణ్ని విడిచిపెట్టినవారూ నశిస్తారు.

Verse 23

अंगारराशीन्वै दीप्तान्ये गाहन्ते नराधमाः । स्वामिद्रोहरता ह्येते तथा हेतुप्रवादकाः

దహించే అంగారరాశుల్లో దూకే నరాధములు స్వామిద్రోహంలో మునిగినవారు; అలాగే అబద్ధపు కారణాలు కల్పించి దూషణాత్మక ‘హేతువులు’ ప్రచారం చేసేవారూ వారే.

Verse 24

लोहशंकुभिराकीर्णमाक्रमन्ति नराधमाः । क्रन्दमाना द्विजश्रेष्ठ उपानद्दानवर्जिताः

హే ద్విజశ్రేష్ఠా! ఇనుప ముళ్లతో నిండిన నేలపై నడవాల్సి వచ్చే నరాధములు గట్టిగా విలపిస్తారు—ఎందుకంటే వారు పాదుకాదానాన్ని నిలిపివేశారు.

Verse 25

अधोमुखा निबद्धा ये वृक्षाग्रे पावकोपरि । ब्रह्महत्यान्विताः सर्व एते चैव नराधमाः

అగ్నిపై చెట్టు శిఖరంలో తలక్రిందుగా కట్టబడి వేలాడే వారు అందరూ బ్రహ్మహత్యాపాపంతో కలుషితులు; వీరే నరాధములు.

Verse 26

मशकैर्मत्कुणैः काकैर्ये भक्ष्यंते विहंगमैः । व्रतभंगरता ह्येते व्रतिना चैव हिंसकाः

దోమలు, బెడ్‌బగ్స్, కాకులు మరియు ఇతర పక్షులు తినివేసే వారు వ్రతభంగంలో రతులు; వ్రతధారులను హింసించేవారు కూడా వారే.

Verse 27

कुठारकण्ठिता ह्येते भूयः संति तथाविधाः । गोहन्तारो दुरात्मानो देवब्राह्मणानिंदका

ఇవారు ఇలాంటివారు అనేకులు—గొడ్డలి కంఠంపై ఉంచబడినవారు; దురాత్ములు, గోహంతకులు, దేవబ్రాహ్మణ నిందకులు।

Verse 28

ये भक्ष्यंते शृगालैश्च वृकैर्लोहमयैर्मुखैः । परस्वानां च हर्तारः परस्त्रीणां च हर्तृकाः । आत्ममांसानि ये पापा भक्षयंति बुभुक्षिताः

పరుల ధనాన్ని దోచి, పరస్త్రీలను అపహరించే పాపులు—ఇనుమువంటి ముఖాలున్న నక్కలు, తోడేళ్లచే భక్షింపబడతారు; ఆకలితో తపించి తమ మాంసమే తింటారు।

Verse 29

न दत्तमन्नमेतैस्तु कदाचिद्वै द्विजोत्तम । रुधिरं ये पिबंत्येते वसापूयपरिप्लुतम् । ब्राह्मणानां विनाशाय गवामेते सदा स्थिताः

హే ద్విజోత్తమా! వీరు ఎప్పుడూ అన్నదానం చేయలేదు; కొవ్వు, పుయ్యంతో నిండిన రక్తాన్ని వీరు త్రాగవలసి వస్తుంది—బ్రాహ్మణులు, గోవులు నశించేందుకు సదా ప్రయత్నించేవారు వీరు।

Verse 30

कूटशाल्मलिबद्धाश्च तीक्ष्णकण्टकपीडिताः । छिद्रान्वेषणसंयुक्ताः परेषां नित्यसंस्थिताः

కూట-శాల్మలీ అనే ముళ్ల చెట్లకు బంధింపబడి, పదునైన ముళ్లతో బాధపడుతూ, వారు ఎల్లప్పుడూ లోపాల వెతుకులాటలోనే ఉంటారు—పరుల బలహీనతలపైనే నిత్యం నిలిచివుంటారు।

Verse 31

क्रकचेन तु छिद्यन्ते य इमे द्विजसत्तम । अभक्ष्यनिरता ह्येते स्वधर्मस्य विदूषकाः

హే ద్విజసత్తమా! వీరు ఆరాతో చీల్చబడతారు—అభక్ష్య భక్షణంలో ఆసక్తి చూపి, తమ స్వధర్మాన్ని కలుషితం చేసేవారు వీరు।

Verse 32

कन्याविक्रयकर्त्तारः कन्यानां जीवभंजकाः । पुरीषमध्यगा ह्येते पच्यंते मम किंकरैः

కన్యలను అమ్మేవారు, కన్యల ప్రాణాలను భంగం చేసేవారు—వారు మలమధ్యంలో పడవేయబడి నా కింకరుల చేత బాధింపబడి అక్కడే ఉడికింపబడుతారు।

Verse 33

संदेशैर्दारुणैर्जिह्वा येषामुत्पाट्यते मुहुः । वाग्लोपनिरता ह्येते मृषावादपरायणाः

భయంకర ఆజ్ఞల వల్ల ఎవరి నాలుక పదేపదే పీకబడుతుందో—వారు వాక్నాశంలో రతులు, అసత్యవాదంలో పరాయణులు।

Verse 34

ये शीतेन प्रबाध्यंते वेप माना मुहुर्मुहुः । देवस्वानां च हर्तारो ब्राह्मणानां विशेषतः

తీవ్ర శీతంతో బాధపడుతూ పదేపదే వణికేవారు—వారు దేవాలయ ధనాన్ని దోచేవారు, ముఖ్యంగా బ్రాహ్మణుల ధనాన్ని అపహరించేవారు।

Verse 35

तेषां शिरसि निक्षिप्तो भूरिभारो द्विजोत्तम । अतोऽमी ब्राह्मणश्रेष्ठ पूत्का रयन्ति भैरवम्

హే ద్విజోత్తమా! వారి తలపై మహాభారం మోపబడుతుంది; అందువల్ల, హే బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠా, వారు భైరవసమాన భయంకర ఆర్తనాదం చేస్తారు।

Verse 36

यम उवाच । एवमेतत्समाख्यातं तव सर्वं द्विजोत्तम । नरकाणां स्वरूपं तु कर्मणां वै यथाक्रमम्

యముడు పలికెను—హే ద్విజోత్తమా! క్రమానుసారంగా నీకు అన్నీ వివరించాను: నరకాల స్వరూపమును, వాటికి దారితీసే కర్మలను।

Verse 37

गच्छ शीघ्रं महाभाग यावत्कायो न दह्यते

హే మహాభాగ! దేహం దహనాగ్నిచే దగ్ధమగుటకు ముందే శీఘ్రంగా వెళ్ళుము।

Verse 38

ब्राह्मण उवाच । कथय त्वं सुरश्रेष्ठ मम सर्वं समाहितः । न गच्छेत्कर्मणा येन नरकं मानवः क्वचित्

బ్రాహ్మణుడు పలికెను—హే సురశ్రేష్ఠా! నేను సంపూర్ణ ఏకాగ్రతతో వింటున్నాను; ఏ ఆచరణవలన మనిషి తన కర్మలచేత ఎప్పుడూ నరకానికి పోడు?

Verse 39

सतां सप्तपदं मैत्रमित्याहुर्बुद्धिकोविदाः । मित्रतां च पुरस्कृत्य समासाद्वक्तुमर्हसि

బుద్ధిమంతులు చెబుతారు—సజ్జనుల మధ్య ‘సప్తపద’తో మైత్రి స్థిరమవుతుంది; కాబట్టి ఆ మిత్రత్వాన్ని గౌరవించి, సమీపించి నాతో విశ్వాసంగా పలుకుము।

Verse 40

यम उवाच । प्रभासं क्षेत्रमासाद्या नरकेश्वरमुत्तमम् । यः पश्यति नरो भक्त्या नरकं स न पश्यति

యముడు పలికెను—ప్రభాస క్షేత్రానికి వచ్చి భక్తితో పరమ నరకేశ్వరుని దర్శించువాడు నరకాన్ని చూడడు; నరకదర్శనమునుండి విముక్తుడగును।

Verse 41

स्थापितं यन्मया लिंगं शिवभक्त्या युतेन च । एतद्गुह्यं मया प्रोक्तं तव प्रीत्यै द्विजोत्तम

నా చేత స్థాపింపబడిన ఆ లింగము, శివభక్తితో యుక్తమై—ఈ గుహ్య విషయాన్ని నీ ప్రీతికోసం నేను చెప్పితిని, హే ద్విజోత్తమా।

Verse 42

गोपनीयं प्रयत्नेन मम वाक्यादसंशयम् । एवमुक्तस्तदा विप्रः स्वयमेवावनिं ययौ

“నా వాక్యాన్ని నిస్సందేహంగా యత్నపూర్వకంగా గోప్యంగా ఉంచాలి.” అని ఉపదేశింపబడిన ఆ బ్రాహ్మణుడు తానే భూమికి తిరిగి వెళ్లాడు।

Verse 43

लब्ध्वा कलेवरं सोऽथ विस्मयं परमं गतः । तत्स्मृत्वा वचनं सर्वं धर्मराजस्य धीमतः

దేహాన్ని మళ్లీ పొందిన అతడు పరమ ఆశ్చర్యానికి లోనయ్యాడు; మరియు ధీమంతుడైన ధర్మరాజు పలికిన సమస్త వచనాలను స్మరించాడు।

Verse 44

गत्वा तत्र स नित्यं वै पूजयामास तं प्रभुम् । यावज्जीवं वरारोहे ततः सिद्धिं परां गतः

అతడు అక్కడికి వెళ్లి జీవించినంతకాలం నిత్యం ఆ ప్రభువును పూజించాడు; అనంతరం పరమ సిద్ధిని పొందాడు।

Verse 45

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन भक्त्या तमवलोकयन् । अपि पातकयुक्तोऽपि न याति नरके नरः

కాబట్టి సమస్త యత్నంతో భక్తితో ఆయనను దర్శించాలి; పాపభారంతో ఉన్నవాడైనా నరకానికి వెళ్లడు।

Verse 46

आश्वयुक्कृष्णपक्षे तु चतुर्दश्यां विधानतः । यस्तत्र कुरुते श्राद्धं सोऽश्वमेधफलं लभेत्

ఆశ్వయుజ మాస కృష్ణపక్ష చతుర్దశినాడు విధిపూర్వకంగా అక్కడ శ్రాద్ధం చేసేవాడు అశ్వమేధ యాగఫలాన్ని పొందుతాడు।

Verse 47

कृष्णाजिनं तत्र देयं ब्राह्मणे वेदपारगे । यावत्तिलानां संख्यानं तावत्स्वर्गे महीयते

అక్కడ వేదపారగుడైన బ్రాహ్మణునికి కృష్ణాజినాన్ని దానం చేయవలెను. ఎన్ని నువ్వుల సంఖ్యయో, అంతకాలం అతడు స్వర్గంలో మహిమతో గౌరవింపబడును.